Hanqaaquu namaa laboraatoorii keessatti guddate jalqabaa

Hanqaaquu namaa Image copyright University of Edinburgh
Goodayyaa suuraa Yunvarsiitii Edinbiraatti hanqaaquu laaboraatoriitti saayintistootaan guddataa jiru

Hanqaaquun dhala namaa yeroo jalqabaatiif laaboraatoorii keessatti guddate jedhu qorattoonni Yunivarsiitii Edinbiraa.

Gareen kun akka jedhanitti argannoon kun sababa wal'aansa fayyaa kaanseeriitiin dhala godhachuu dhabuu ni hambisa jedhamees abdatamee jira.

Qorannoon kun waa'e guddina hanqaaquu dhala namaa kan saayinsiidhaaf dhokataa akka ta'etti jiru caalaatti qorachuuf carraa gaariidhas jedhame.

Ogeessonni akka jedhanitti, itti fayyadamuudhaaf ammallee hojiin dabalataa kan hojjetamuu qabu ta'ullee milkaa'ina gammachiisaadha.

Dubartoonni hanqaaquu kichuu gadameessa keessaa kan yeroo isaan umurii dardarummaa ga'an guddachuu danda'u waliin dhalatu.

Waggoota kurnan hedduu fudhatus, saayintistoonni hanqaaquu gadameessaa alatti guddisuu danda'uurra ga'aniiru.

Haala laboratoorii kan akka sadarkaa oksijiinii, hormoonii, pirootiinii kanneen guddina si'eessaniifi bakka hanqaaquun kun itti margu of eegganoodhaan to'achuu barbaachisa.

'Baayyee gammachiisaadha'

Saayintistoonni akka danda'amu yeroo agarsiisaa jiranitti, adeemsi joornaalii 'Molecular Human Reproduction' irratti maxxanfame garuu ammallee foyyeessuuu barbaada jedha.

Guddina hanqaaquun gara bilchinaatti taasisu %10 qofti ga'aa miti jedhu.

Hanqaaquun kun ammallee yeroo gara ulfaatti jijjiramurra hin geenye, kanaaf attamitti akka hojiirra oolu ifa miti.

Prof. Eveliin Telfeer, qorattoota kana keessaa tokko kan ta'e, akkas jechuun BBCitti himan: "Waa'ee tishuu dhala namaa keessatti sadarkaa kanarra ga'uu danda'uuf mirkaneeffannoo argachuun baay'ee gammachiisaadha.

"Garuu haala hanqaaquun itti marguufi bifa sirrii ta'een qabamuu foyyeessuuf hojii barbaachisu hunda cimanii hojjechuu gaafata".

"Hojiitti jijiiruun ala, hojiin kun waa'ee guddina hanqaaquu dhala namaa hubachuudhaaf milkaa'ina cimaadha."

Kaanserii

Keemooteraappiifi raadiyooteraappiin carraa maseenuuf nama saaxilu.

Hanqaaquu laaboratoorii keessatti guddisuu danda'uun dhukkubsattootaaf filannoo foyyaa'aadha.

Hospitaala Hamerismiizitti gorsaan wallaansa gadameessaa Istuwaarti Laaverii: " Hojiin kun hubannoo keenyaaf tarkaanfii gara fuula duraatti nu deemsisudha," jedhu.

"Ammallee lakkoofsa gadi aanaafi caalmaatti irra deebiyanii si'eessuun barbaachisullee, hojiin jalqabaa kun dhukkubsattootatti abdii hora."

Ingliiz (UK) keessatti dhimma qorannootiif hanqaaquuwwan laboraatooriitti hojjetaman gara ulfaatti akka jijjiiramu gochuun seeraan ni eyyamama.

Gareen Edinbiraa jiru garuu yaalii kana gaggeessuuf eyyama hin qabu. Abbaa taayitaa ilaallatutti dubbachuuf ykn giddu-gala durumaan jiru waliin hojjechuuf irratti mariyataa jiru.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan