Winii Mandeellaa : Qabsooftuun farra Appaartaayidii Afriikaa Kibbaa waggaa 81tti du'an

Winii Mandeellaa bara 1996 abbaa manaasaanii hiikanis waliin waamamaa yoona ga'an Image copyright AFP
Goodayyaa suuraa Winii Mandeellaa bara 1996 abbaa manaasaanii hiikanis waliin waamamaa yoona ga'an

Qabsooftuun farra sirna Appaartaayidii Afriikaa Kibbaa Winii Mandeellaa waggaa 81ffaasaaniitii du'aan boqochuusaanii gargaaraan dhiyoosaanii beeksise.

Winii Madikizeelaa Mandeelaa haadha warraa Pirezidaantii gurraacha Afriikaa jalqabaa Neelsan Mandeellaa turan.

Suuraan kun wayita Neelsan Mandeellaan waggaa 27 booda mana hidhaatii gadi dhiifaman fudhatameedha.

Hidhaan Mandeellaa, mallattoo qabsoo farra Appaartaayidii, kan waggoota kurna sadiif tureedha.

Waggoota booda maqaa gaariin Winii Mandeellaa gama siyaasaatiinis gama seeraatiin gadi bu'eera.

Dubbi himaan maatii isaanii Viiktar Dilaamiinii dhibee yeroo dheeraaf irra ture booda boqochuu Winii Mandeellaa dubbatan.

Winii Mandeellaan jalqaba bara kanaarraa kaasanii hospitaala seenaa utuma bahanii,har'a sa'atii booda maatiisaanii gidduutti du'aan boqotaniiru.

Image copyright AFP
Goodayyaa suuraa Bara 1990 wayita Neelsan MAndeellaan mana hidhaatii gadi dhiifaman

Winii Mandeellaa bara 1936 Baha Keep iddoo yeroo sana Tiraansikeey jedhamuun beekamtutti dhalatan.

Neelsan Mandeellaa waliin bara 1950 walfuudhanii waggoota 38 waliin turaniiru. Garuu Neelsan Mandeellaan waggaa 27 mana hidhaatti waan dabarsaniif wayita sana garagar bahan.

Erga Mandeellaan hidhaa galanii qabsoo isaanii hrka fuuchuun gaggeessaa kan turan Winii Mandeellaa walabummaa lammiilee gurraachaaf baayyee akka qabsaa'antu himama.

Waggaa shan booda garuu warra adii ittiin lolaa turaniin qabamanii mana hidhaa galan.

'Haadha biyyaa'

Addee Maadikizela Maandeellaa bara 1936 baha Keeptaahun lafa Traansketti dhalatan.

Bara 1950tti yoo abbaa warraashee gara fuula duraatiin wal agartuutti hojattuu hawaasum leenjirtu turte. Achinis ijoollee dubaraa lama waliin godhatanii ture.

Waggoota soddomaaf sababii Mr Maaldeellaan mana hidhaa turaniif addaan fagaatani jiraatan illeen walumaagalatti waggoota 38f gaa'ilaan jiraataniiru.

Erga Maandellaan umurii gutuuf hidhamanii boodas oggansa qabsoo fudhachuun diddaa apaartaayidiitiis idil addunyaarratti mallattoo kan turte ishaadha. Haqaafi walqixxumaaf qabsaa'usheetiif isheenis hidhamte turte.

Deeggartoota isheetiifis akka 'haadha biyyaa' ta'un beekamti turte.

Image copyright Reuters
Goodayyaa suuraa Bara 1988, Winii Mandeellaa adda duree qabsoo farra Appaartaayidii ta'an

Ammas yakka kan biraa ajjeefamuu daa'ima waggaa 14 ka humna waraanaa keessa ture Istoompii Seyipii keessaa harka qabda jedhamuun hidhaan waggaa ja'aa itti murtaa'e. Garuu isheen adabbicha fudhachuu didnaan maallaqaan akka adabamtu taasisan. Bara 1990 keessa mana hidhaatii gadi lakkifamanii waggaa lama booda bultiin isaanii kan Mandeellaa wajjinii jeeqame.

Bara 1996 Neelsan Mandeellaarraa adda bahan, garuu maqaan isaanii walumaan waamamaa yoona ga'eera.

Eenyutuu kabaja kenneefi?

Pirezidaantiin Siriil Raamaafozaa kan Winii Maandellaan jalaqaba bara kanaa galateeffattee turte hasawaa tvn taasisaniin, sagalee qabsooftuu bulchitoota warra adii lakkoofsaan gadaanoo irratti jechuun waameera.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan

Odeessa kana irratti dabalata