Fangasiin bookee busaa %99 ajjeesu qorannoon argame

Bookee busaa Image copyright Science Photo Library

Fangasiin summii sharariitii irraa madaqfamee tolfame - bookee busaa tatamsa'uun dhibee busaaf sababa ta'an hedduminaan ajjeesuu danda'a jedha qorannoon.

Yaalii Burkinaafaasoo keessatti taasifameen lakkoofsi bookee busaa guyyoota 45 gidduutti dhibbeentaa 99n hir'ateera.

Qorattoonni waan kana argatan kaayyoon isaanii bookee busaa lafarraa dhabamsiisuu osoo hin taane tatamsa'ina dhibee busaa to'achuuf gargaaruudha.

Bookee busaa dhaltuun dhiiga namaa xuuxuun namarra namatti kan daddarbu dhibeen kun waggaatti nama 400,000 ajjeesa.

Guutuu addunyaatti waggaatti dhibeen busaa nama miliyoona 219 ol mudata.

Qorattoonni Yunivarsitii Mariilaand kan biyya Ameerikaa fi jiddugala qorannoo Burkinaafaasoo tokko fangasii kana bifa salphaan madaqsuun tolchuun akka danda'amu dubbatu.

Image copyright Getty Images
Goodayyaa suuraa Fangasiin kun summii sharariitii irraa tolfama

Fangasiin kun summii gosa sharariitii Awustiraaliyaa keessatti argamu irraa tolfama.

Jalqaba yaalii laaboraatorii keessatti taasifameen fangasiin madaqfamee tolfame kun battalatti bookee busaa ajjeesuu akka danda'u mirkanaa'e.

Itti aansuun Burkinaafaasoo ganda nam-tolchee wal hormaataa fi jireenya bookee busaaf mijataa ta'e tokko keessatti yaalame.

Bookeewwan busaa baqatanii akka hin baane saaphanaan uwwifaman.

Image copyright Etienne Bilgo
Goodayyaa suuraa Ganda nam-tolchee fangasiin bookee busaa ajjeesu keessatti yaalame

Fangasiin kun wayyaa jirbii irraa tolfame irratti erga naqamee booda akka bookeen busaa irra qubataniif lafa kaa'ame.

Bookee busaa lafa saaphanaan uwwifame kana keessa turan 1500 keessaa guyyoota 45 booda kan lubbuun argame 13 qofa.

Bu'aan qorannoo kanaas barruu Science Journal irratti maxxanfameera.

Image copyright Oliver Zida
Goodayyaa suuraa Lafa yaalii bookeen busaa itti wal hortu

Yaaliin kun fangasichi ilbiisota biraa akka kanniisaa osoo hin miidhiin bookee busaa qofaatti adda baasee akka ajjeesu mirkaneessee jira.

Yaalii dhibee busaa to'achuuf taasifamaa jiru daran akka deeggaru ogeeyyiin ni himu.

Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa dhibeen busaa keessumaa biyyoota Afrikaa 10 keessatti daran hammaachaa jira jechuun akeekkachiisee jira.

"Qorannoo baay'ee nama ajaa'ibsiisudha. Fangasii kana fayyadamuun bookee busaa to'achuuf carraan jiru bal'aadha" jedhu pirofeesarri yuunivarsitii Oksifoord Maayikil Boonsal.

Bu'aan qorannoo kanaa jajjabeessaa ta'uun ogeeyyiin hedduun ragaa bahaniiru.

Odeessa kana irratti dabalata