Meey: 'Garbummaa hambisuuf hoggantoonni dirqama qabu'

Tireezaa Meey Image copyright Reuters
Goodayyaa suuraa Tireezaa Meey

Tireezaa Meey namoota garbummaa bifa jabanaatiin miidhamaniif dhaabachuuf dirqama akka qaban yaa'ii Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanirratti dubbachuuf jiru.

''Dhiironnii, dubartoonni fi daa'imman fedha malee otoo ugguramanii hooggantoonni iddoo biraa ilaaluu hin qabanii ''jedhu.

Indastirii qonnaarraatti Afrikaatti dafqa daa'immanii saamuu hir'isuuf yuuroo miliyoona 10 akka ramadanitu eegama.

Dhaabbileen bizinasii gurguddoon garbummaa bifa jabanaa mul'aturratti iftoomina uumuu akka qaban waamicha akka dhiyeessanitu eegama.

Ji'a dhuftu keessaa aangoo gadhiisuuf kan jiran MM Tireezaa Maay,Dhaabbata Biyyoota Gamtoomaniitti dhaaba dafqaan bultoota Jenevaatti dubbachuuf jiru.

''Garbummaan jabanaa jiruu keenya hunda tuqa,huccuu uffannu,soorata nyaannuu,tajaajila nuti kaffalluufillee otoo hin hafiin''akka jedhanitu eegama.

Garbummaan jabanaa maali?

Garbummaan jabanaa UK ija namaa duraa waan dhokatee raawwatamuuf hin hubatamu garuu, mana miidhaginaa, hojiiwwan ijaarsaa ,mana bunaa fi oomisha baala sammuu namaa adoochu Kaanabisiirratti nimul'ata.

Namoota kan daddabarsan hojii argatta,carraa barnoota ykn sirumayyuu hiriyaa jaalattuu argattaa jechuun waadaa sobaa miidhamtootaaf seenuudhaani.

Midhamootni hedduun namootsa hidda dhalata Naajeeriyaa,Albaaniyaa,Roomaniyaa fi Poolandi qabani garuu,lammileen UK miidhamanis jiru.

nama kana qofaatu miidhama waan jedhamu hinqabu ;dhiira,dubara,ykn daa'ima ta'ee namni umrii kamirrayyuu jiru miidhamuu danda'a . namoota hawaasa keessaa moggaatti dhiibamanitti rakkoon kun hammaata.

Namoonni hedduun hiyyummaa miliquuf,carraa barnootaa argachuuf,tasgabbiii dhabiinsa siyaasaa fi hawaasummaa miliqna jedhanii amanu.

Gooftoliin isaanii garuu maallaqa ittiin argatu.

UK keessatti tutuqaan saalaa garbummaa jabaanaa dafqa namaa saamuutti aanee yakka dirqiin raawwatamu.

Bara 2014 namoota 10,000-13,000 guutan rakkoo kanaaf saaxilamuu jedhame keessaa 2,340 kan gabaafame.

Meey karoora garbummaa bifa ammayyaan sadarkaa idila addunyaatti mul'atuu fi ergamaa tattaaffii UK'n biyyoota biroo wajjin raawwattu qindeessuu akka beeksisanitu eegama.

Meey wixinee garbummaa bifa ammayyaa hambisuu amma seera biyyatti ta'e bara 2015 dhiyeessutu yaadatama.

Seerri kun namoota gochaa kana raawwatan adabuu fi namoota hojii humnasaanii olii hojjatan,dubartoota maallaqa argachuuf saalqunnamtii raawwatani fi hojii walfakkaaturratti hirmaachuun miidhaman deeggaruu ofkeessaa qaba.

Miseensi Paarlaamaa Firaank Fiild namootni garbummaa jabanatiin miidhaa qaqqabsiisan seeratti dhiyeessuun xiqqaatus,seerri kun jabaachuu akka qabu gaafataniiru.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan

Odeessa kana irratti dabalata