Ameerikaan Waraana Afgaanistaaniif $ biiliyoona 700 ol baafte

Loltoota meerikaa Afgaanistaan jira Image copyright Getty Images

Waraanni Ameerikaa bara 2011 irraa eegale Afgaanistaanitti Taalibaniin loluuf bobba'e ture. Hanga ammaattis Ameerikaan waraana kanatti $ biiliyoona 700 ol baafte jedhame.

Mariin Ameerikaan Taalibaan waliin Doohaatti taa'aa jirtu milkaa'inaan xumuramee jennaan baasiin Ameerikaan Afgaanistaan keessatti baafte kasaaraa hin ta'u jedhamaas jira.

Pirezidantiin Afgaanistaan Ashraaf Gahaaniin waraanni kun erga bara 2011 ''Ameerikaa fi uummata ishee maallaqa $ Biiliyoona 500 baasiseera'' jedhan.

Anga'oonni Ameerikaa garuu baasiin kun sanaa olis akka ta'e ibsu.

Ameerikaan bara 2011'tti Afgaanistaaniin kan weerarte, Taalibaan Osaamaa bin Laadeniin dhoksaa, warreen halleellaa 9/11 raawwatanis deeggara jechuun himachuudhaan ture.

Taalibaniin aangoorraa buusuu danda'aniis gareen kun gara waraana riphee lolaatti ce'uu isaatiin lolli kun waggoota dheeraa fudhateera.

Loltootni Ameerikaan Afgaanistaanii qabdu daran yoo dabalu, baasiin Waashigtan Talibaaniin balleessuuf kanaaf ramaddus hangasuma dabale.

Bara 2010-2012 gidduutti wayita loltootni Ameerikaa Afgaanistaan jiran 100,000 ol ta'an, waggaattii baasiin waraanaa Ameerikaa biyyattii $ biiliyoona 100 gahee ture.

Waraanni Ameerikaa dhukaasaan loluurraa gara leenjiiwwan waraanaa kennuutti wayita ce'u baasiin isaa akkaan gadi bu'ee, bara 2016-2018 giduuttii waggaatti $ biiliyoona 40' tu bahe jedha gabaasni mootummaa Ameerikaa.

Akka waajirri Ittisaa biyyattii jedhutti, walumaagalattii bara 2011 irraa eegalee hanga ammaatti baasiin waraanaa Ameerikaa Afgaanistaanitti $ biiliyoona 760 guuta.

Image copyright EPA

Tilmaama pirezidantii Afgaaniis biiliyoona 200 oliin caala.

Haata'u malee, qorannoon walabaa sagantaa Yunivarsiitii Biraawuun 'cost of war' jedhamu akka ifoomsetti, baasiin waraanaa kun kana mootummaan Ameerikaa jedhuunis oli. Baasiiwwan hedduun hin lakkaawwamne jirus jedha.

Baasiiwwan kana hunda walitti dabaluun Ameerikaan Afgaanistaanitti waggaa 9 hin caalle keessatti 4 tiriiliyoona tokkotti siiqu baaste jedha.

Baasiin lubbuuhoo?

Bara 2011 irraa eegalee waraana Taalibaan waliin eegalteen Ameerikaan loltoota ishee 2,300 du'aan dhabdeetti. 20,500 kan ta'an ammoo madaa'aniiru.

Pirezidant Ashraaf Gahaan gama isaaniin bara 2014 'tti aangoo erga qabataniillee loltootni biyyattii Ameerikaa deeggaran 45,000 lola kanaan lubbuu isaanii dhabaniiru.

Lakkoofsa loltootaa Ameerikaaf mootummaa Afgaan lola kana keessatti wareegamanii ifa baasuun xiqqo rifaasisaa ta'eera, kanaan dura himanii hin beekan.

Erga yeroo dhiyoo as lakkoofsi waraana Afgaan ajjeefamanii dabalaa jira. Guyyaattii gidduugalessan loltootni 30-40 ta'an du'aa jiru.

Bara 2009 irraa qabee gabaasa sassaabbachaa tureen lola kanaan walqabatee lubbuun namoota nagaa 32,000 ol ta'u darbuu ammoo Dhaabbatni Biyyoota Gamtoomanii beeksiseera.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan

Odeessa kana irratti dabalata