DR Koongoo: Weerara gifiraa addunyaatti isa hamaa jedhameen namoonni 5,000 du'an

Ogeessonni dhibee gifiraatiif qorich talaallii gahaan dhibuu akeekkachiisaa jiru Image copyright AFP/Getty
Goodayyaa suuraa Ogeessonni dhibee gifiraatiif qorich talaallii gahaan dhibuu akeekkachiisaa jiru

Dhibeen gifiraa bara 2019tti Dimokiraatawa Rippabilika Koongoo keessatti namoota 5,000 ta'an galaafachuu isaa aanga'oonni biyyattii himan.

Ibsi kun kan kenname erga dhibeen gifiraa kun kutaa biyyattii guutummaatti tatamsa'een boodadha.

Baruma kana namoonni 250,000 ta'an dhibee gifiraa kanaan qabamuu isaanii waliin wal qabatee Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) akka jedhetti kun akka addunyaatti weerara gifiraa isa guddaadha fi kan saffisaan tatamsa'aa jirudha.

Dhibeen gifiraa kun namoota baatiiwwan 15 darban keessa dhibee Iboolaatiin biyyattii keessatti du'an dachaa lama caalaa galaafateera.

Mootummaan DR Koongoofi WHOn Fulbaana darberraa eegalanii daa'imman 800,000 ta'an talaaluudhaaf duula atattamaa jalqabaniiru.

Rakkoon bu'uraalee misoomaa, buufatawwan fayyaarra haleellaan ga'uufi kunuunsa fayyaa walitti fufinsaan carraan argachuu waan hin jirreef tatamsa'uu dhibee kanaa dhaabuudhaaf rakkoo ta'eera.

Daa'imman miiliyoona afur ta'an talalamaniiru, lakkoofsi kun garuu daa'imman biyyattii keessa jiran keessaa walakkaa gadi waan ta'eef talaalliin gahaan akka hin jirre ogeessoti akeekkachiisaniiru.

Biyyattii keessatti namoota dhibee gifiraa kanaan qabaman keessaa harki caalan daa'imman reefuu dhalatanidha.

Gifirri maalidhaa?

Gifirri dhibee vaayiresiirraa dhufu ta'ee jalqabarra kan furreessuu, axifachiisuufi dhaqna gubaan kan jalqabudha.

Guyyaa muraasaan booda ammoo gara fuula irratti shifeessuun gara qaama guuturratti baballata.

Namoonni hedduun dhibee kanarraa ni fayyu garuu gifirri hir'ina qaamaa umurii guutuu qaqqabsiisa. Gifirri ni ajjeesas, keessumaa yoo dhibee argansuu ( pneumonia) ta'uun somba ykn sammuu keessatti dhiita'uu (encephalitis) hamaadha.

Waggaa waggaadhaan sadarkaa addunyaatti namoonni 110,000 dhibee gifiraatiin ni du'u.

Odeessa kana irratti dabalata