Raashiyaan yaalii intarneeta ofii hundeessuu ‘milkiin xumurte’

Vladimir Putin Image copyright Reuters

Raashiyaan guutuu biyyattiitti tajaajila intarneetii filmaata biraa yaaluu isheefi kunis milkiin xumuramuu beeksiste.

Haalli qorannoo ifa kan hin taane ta'us Ministirri Kominiikeeshinii biyyattii fayyadamtoonni jijjiirraa intarneeta kanaa hubachuu dhabuu maluu jedheera.

Bu'aan qorannoo kanaa pirezidant Puutiiniif ni dhiyaata jedhameera.

Isa biyyoonni intarneeta akka idil - addunyaatti jiru biratti qofa qofaatti intarneeta hundeessuun isaanii haayyuulee yaachiseera.

"Haala nama gaddisiisuun tarkaanfiin Raashiyaan interneetii gama biraatti jijjiiruuf fudhate kun adda citiinsi tajaajila interneetii akka ol'guddatu godha," jedhu yuunivarsiitii Saarey'tti saayintistii komputaraa kan ta'an Pirofeesar Alaan Wuudwaard

Mootummoonni abbaa irree lammiilee isaanii to'achuu barbaadan Chaayinaafi Iraan hordofaa jiru jedhan.

"Kana jechuun lammiileen waan biyyasaanii keessatti dubbatamaa jiru arguuf ni rakkatu,'' jedhan.

Intarneetiin biyya keessaa akkamin hojjeta?

Kaka'umsi kun hidhata Raashiyaan intarneeta addunyaa waliin qabdu kan daangessu yoo ta'u; kunis mootummaan wantoota lammiileen fayyadaman akka to'atu isa taasisa.

"Kun immoo dhiheessitoonni intarneetiifi teleekoomii adda addaa daangaa isaanii keessatti intarneetii akkuma dhaabbilee gurguddoottii ofii isaanii akka dhiheessan taasisa" jedhu Prof Wuudwaard.

Kanaafuu mootummaan akkamitti haala jiru kana sirreessa?

Biyyoonni tajaajila interneetii karaa shiboo elekiriikiitiin argatu - kunis iddoo walqunnamtiin biyya tokkoo gara biyya kan birootti ce'uudha. Kun immoo cufamuu yookiin to'atamuu qaba.

Isa kana hojiirra oolchuuf gargaarsa dhiheessitoota intarneetii biyya keessaa gaafata. Kana galmaan gahuuf immoo dhaabbileen mootummaan to'ataman jiraachuun barbaachisaadha.

Akkuma baay'ina neetwoorkiifi tajaajilli kennu guddateen to'achuufis hammuma san ulfaata.

Kanaaf Raashiyaan sirna biraa filannoof ta'u heddu qabdi jechuudha.

Iraan keessatti Neetworkiin Odeeffannoo Biyyaalessaa tajaajilamtootaaf tajaajila interneetii akka argatan kan taasisu yoo ta'u odeefannoo isaan fayyadamanis ni to'ata.

Kunis dhaabbata Teleekoominikeeshinii Mootummaa Iraaniitiin hogganama.

Intarneetiin mootumaan akka hogganamu gochun faayidaa inni qabu keessaa tokko dhaabbileen intarneetii biyyoota biroo biyya keessa akka hin seenne gochuun dhaabbileen biyya keessaa akka babbahan gargaara.

Kanaaf fakkeenyi kan Chaayinaa isa 'Great Firewall of China' jedhamudha.

Raashiyaan dhaabbilee teeknooloojii ofishee kan akka 'Yandex' fi 'Mail.Ru' jedhaman irraa fayyadamti. Dabalataanis, wikipiidiyaa ofii ishee banuf yaada qabdi.

Mata dureewwan walitti dhiyaatan

Odeessa kana irratti dabalata