Koronaavaayirasii: Xaaliyaan namoota miliyoona 16 addatti itti cuftee

A passenger wearing a protective face mask, amid concerns about the COVID-19 outbreak, looks at her phone in Linate Airport in Milan, after millions of people were placed under forced quarantine in northern Italy as the government approved drastic measures in an attempt to halt the spread of the deadly coronavirus that is sweeping the globe.

Madda suuraa, AFP

Kaaba Xaaliyaan naannoo Lombaardiitti lammileen aanaalee 14 keessa jiraatan miliyoona 16 ta'an bakka tokkoo bakka biraatti akka hin sochooneef addatti baafamanii hanga baatii Eeblaatti akka turan ministirri muummee biyyattii himan.

Magaalaan Milaaniifi Veniis yaalii Koronaavaayirasii Xaaliyaan keessatti to'achuudhaaf taasifamuun maagaalota hedduu itti cufamuuf deemu keessaati.

Tarkaanfiiwwan jajjaboo biyyattiin namoonni haaraan akka dhibee Koronaavaayirasiin hin qabamneef hojjechaa jirtuun, manneen ispoortii, bakkawwan bashannanaafi taphawwan gara garaa akka puulii, jiimii, muuziyeemiifi rizoortiin cufamaniiru.

Ajaja akka dirqamaatti namoota bakka tokkotti itti cufuun ittisuu kanaan cidhaafi sirni awwaalchaas akka hin gaggeeffamne dhorkameera.

Waaqeffannaan, manneen amantaafi kabajawwan dhimmoota aadaas dhorkamaniiru.

Xaaliyaan biyyyoota Awurooppaa keessaa baayyee kan miidhamte yoo ta'u, Sanbata lakkoofsi namoota haaraa dhibee kanaan qabamanii baayyee dabaluun isaa gabaafameera.

Madda suuraa, BACOLOD PUBLIC INFORMATION OFFICE

Tarkaanfiin haaraa akka namoonni magaalota keessatti ittifaman taasisu kun sochii dhaabbilee faayinaasnii irrattis kan hojiirra oolu yoo ta'u, magaalota giddu-gala tuuristootaa ta'an akka Miilaaniifi Veenis hanga Eebla 3'tti cufaatti turu.

Lakkoofsi namoota Xaaliyaan keessatti Koronaavaayirasiin du'anii 230 kan darbe yoo ta'u, sa'aatii 24 keessatti namoonni 50 du'uu gabaasni mootummaa ni mul'isa. Lakkoofsi namoota akka qabaman mirkanaa'e ammoo hanga Sanbataatti 5,883 dha.

"Fayyaa lammilee keenyaa amansiisaa taasisuu barbaanna. Tarkaanfiin akkanaa kun aarsaa xiqqaa hanga guddaatti baasuu akka nama gaafatu ni beekna," jedhan Ministirri Muummee Guseeppee Kontee.

"Haata'u malee, yeroon kun yeroo ofii keenyaaf jecha itti gaafatamummaa fudhachuun nurra jiraatudha."

Madda suuraa, Getty Images

Ibsa waa'ee suuraa,

Magaalaa Milaan keessatti namoonni soorata bitachuudhaaf yeroo hiriiranii jiranitti

Namoonni naannoo Lombaardii kan Xaaliyaan Kaabaatti argamtu namoonni miliyoona 10 keessa jiraatan gargaarsa hatattamaa argachuurraa kan hafe, seenuufi ba'uu hin danda'an.

Magaalaan Miilaan ammoo naannoo kana keessatti magaalaa guddoodha.

Dhaabbanni Fayyaa Addunyaas, Xaaliyaan vaayirasicha to'achuu irratti akka xiyyeeffattuuf gorsa laateefii jira.

Tarkaanfiin kun muuxannoo Chaayinaan namoota miliyoonaan lakkaa'aman bakka tokkotti itti cufuun sochii dhowwitee tattamsa'ina vaayirasichaa hir'suun itti jajamte irraa kan fudhatamedha.

Namni siyaasaa Xaaliyaan keessatti beekamaa ta'e Nikoolaa Zingaaretii, Sanbata darbe Koronaavaayirasiin qabamuun isaa mirkanaa'eera.

Biyyattiin dhibee fayyaa kana to'achuuf akka ishee gargaaruufis doktoroota soorama bahanii jiran deebistee qacaruuf akka jirtus ibsiteetti.

Koronaavaayirasiin akka addunyaatti namoota 100,000 ol irratti argameera. Iraan keessatti ammoo namoota 6,000 yoo qabu, namoonni 145 biyyattii keessatti du'aniiru.

Iraan keessatti namoota Koronaavaayirasiin dua'n keessaa lama miseensota mana mareedha. Anga'oonni fayyaa biyyattii ammoo namoonni dhibee kanaan qabaman lakkoofsi isaanii dabalauu mala jechuun sodaa qabu.

Guutummaa addunyaa irratti namoonni 3,500 Koronaavaayirasiin du'uun isaanii galmaa'eera. Namoonni du'an harki caalaan Chaayinaa bakka Mudde keessa dhibeen kun itti jalqabamettidha.

Dursaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) Tediroos Adhaanoom, tatamsa'inni Koronaavaayirasii kun "baay'ee yaaddessaa" waan ta'eef biyyoonni hundinuu akka hin tatamsaane hojjechuun "dursi kan kennamuufii qabudhya".

Madda suuraa, Getty Images

Ibsa waa'ee suuraa,

Hojjetoota fayyaa yeroo barreeffama waa'ee Koronaavaayirasii ibsu rabsanitti

Oduu birootiin:

  • Hoteelli Chaayinaa keessatti namoota dhibee Koronaavaayirasii ittisuudhaaf keessa tursiisuun tajaajilu namoota 70 irratti jige keessaa 47 baraaramaniiru.
  • Kooriyaa Kibbaa keessatti guyyoota darban keessa akka haraatti namoonni qabaman 367 ta'uun gabaafameera. Walumaa galatti, biyyattii keessatti lakkoofsi namoota qabamanii 7,134 ga'eera.
  • Chaayinaa keessatti ammoo lakkoofsi namoota guyyaatti qabamanii Amajjii as, gadi bu'eera.
  • Magaalaa Wuhaan, Chaayinaa bakka Koronaavaayirasiin jalqaba mul'ate keessatti ammoo akka haaraatti namoonni 27 du'aniiru.
  • Iraan keessatti lakkoofsi namoota du'anii 21 yoo ta'u guyyaa darbe kana keessa biyyattiin namoota 16,000 dhibee kanaaf qoratteetti. Iraan dhibee kana to'achuudhaafis hojii cimaa hojjechaa jirti.
  • Ameerikaa keessatti ammoo imaltoonni 3,533 ta'an doonii keessatti akka turan ta'eera. Kanaaf ammoo sababiin qarqara Saan Firaansiikootti namoonni 21 Koronaavaayirasiitiin qabamuun isaanii erga barameeti. Hanga ammaatti Ameerikaa keessatti namoonni 19 dhibee kanaan qabananiiru.
  • Arjentiinaatti ammoo namni umuriin isaa 64 ta'e du'uu isaatiin Ameerikaa Kibbaatti dhibeen kun tatamsa'uu isaa mul'isa.
  • Awustiraaliyaatti maanguddoon umuriin isaa ganna 80 dhibee kanaan du'eera.
  • Biyyoota Awurooppaa akka Faransaay, Jarman, Ispeen, UK fi Neezerlaandis keessatti lakkoofsi namoota qabamanii dabaleera.