'Reporters Without Borders': Koroonaavaayiras 'walabummaa miidiyaa daran hammeessaa jira'

Dubartii Iraan maaskii keewwatte

Madda suuraa, AFP

Weerarri koroonaavaayiras addunyaarratti walabummaa miidiyaarratti sodaa ture itti dabaluu, gabaasni 'World Press Freedom Index' agarsiise.

Sadarkaan walabummaa miidiyaa agarsiisu dhaabbata 'Reporters Without Borders'n qophaa'u kun biyyoota addunyaa 180 kan ilaale yogguu tahu, sadarkaa biyyattiin irra jirtuufi weerara kanaaf deebii biyyi tokko kennitu qorate.

Chaayinaan biyyoota 180 keessaa 177 irratti kan argamtu yogguu tahu, Iraan ammoo sadarkaa sadii hir'isuun 173 irra kaa'an. Biyyoonni lamaanuu weerara biyyasaaniitti uumame to'atanii gulaalaniiru (saansuur gochuu) jedhameera.

Biyti Noorweey tarree kana gubbaa yoo teechu, Kooriyaan Kaabaa ammoo dhumarra jirti.

Itoophiyaan maalirra jirti?

Itoophiyaan ammoo sadarkaa 99ffaarra jirti - bara dabreerraa sadarkaa 11 fooyyeessite.

Akka dhaabbati kun jedhutti, Itoophiyaan yeroo jalqabaaf haalluu diimaa keessaa baateetti -haalluun kaartaa dibuu kun 2013tti hojiirra oole.

Akka Reporters Without Borders'tti hogganaan biyyattii Badhaasa Noobeelii mo'atan Abiy Ahimad, erga aangootti dhufanii ooalnii hin buliin, gaazexeessitoota mana hidhaatii hiikaniiru.

Haa tahu malee, dhaabbati kun gara duubaatti akka hin debine sodaan qaba jedha - to'annoo jala ooluun gaazexeessitoo yeroo muraasaa, adda ciccituun intarneetiifi sodaachisuun nu mul'ata jedheera.

Gama kaaniin ammoo Iraaq sadarkaa 162 irra argamti. Akka gabaasa kanaatti biyyattiin dhaabbata oduu Rooyitars irraa heeyyama ji'a sadiif mulqitee jirti. Sababni isaa ammoo dhaabbatichi lakkoofsa koroonaavaayiras biyyattiirratti gaaffii waan kaasaniif ture.

Awurooppaa yoo ilaalle - Haangaarii sadarkaa lama gadii buusan, 89tti.

Kunis erga Minisitirri Muummee biyyattii Viktoor Orbaan seera 'koroonaavaayiras' baasanii boodadha. Seerri kun waan jedhu, oduu sobaa namni dabarse hidhaa haga waggaa shanii gahuun adabama.

''Rakkoon fayyaa hawaasaa kun mootummoota abbaa irree tahaniif 'seerasaanii hamaa' akka hojiirra oolchaniif carraa banaaf'' barreessaan olaanaa Reporters Without Borders Kiristoof Dalooyir.

''Walabummaan odeeffannoo 2030tti maal fakkaachuu mala? Gaaffii kanaaf deebiin wanti har'a tahu murteessaadha,'' jedha.