Ajjeechaa Joorjii Filooyid balaaleffachuun hiriirri farra jibba sanyummaa US guutuutti bahame

People march during a protest near the White House

Madda suuraa, EPA

Ibsa waa'ee suuraa,

Hiriira mormii Waayit Haawus cinatti bahame

Hiriirri ajjeechaa Joorji Filoodiy irraa eegalame itti fufuun guyyaa 12ffaa hiriirri guddaan jibbinsaa sanyummaa fi miidhaa gara jabummaan poolisiin qaqqaabsisu balaaleeffatu Ameerikaatti bahame.

Namoonni kumaatamaan lakkaa'amanis hiriiruun Waashingteen D.C magaalaa mormii olaanaan keessatti gaggeefamaa jiru keessa bahaniiru. Haa ta'u malee eegdoonni nageenyaa akka gara Waayiti Hawuusiitti hinsiqneef daandii cufaniiru.

Akkasumas namootti hedduun magaaloota akka Niiw Yoorki, Chigaagoo, Loos Anjalasiifi Saan Firaansiskoottis bahaniiru.

Haaluma walfakkaatuunis, bulchiinsa Noorzi Kaarolinaa bakka inni itti dhalateettis namoonni Mr Joorji Filooyidiif ulfina kennaniiru.

Mr Joorji guyyaa Caamsaa 25, 2020 Miniyaapoolis keessatti poolisiin lubbuunsaa dabarse. Viidiyoon wayita poolisiin adiin murmasaarra daqiiqaawwan sagaliif jilbaan dhaabatee mormasaa lafatti gadi qabu mulliseera.

Qondaalli poolisii gochicha raawwate Deerik Chaaviin battalumatti hojiirraa ari'amuun yakka ajjeechaatiin himamtameera.

Wayita hiriirri mormii kun bahametti namoonni gara masaraa Waayit Haawusitti akka hin qaxxamurreef poolisoonni karaa cufan.

Kana malees Ameerikaan alattis biyyoota garaa garaa keessatti hiriirri mormii gaggeefameera.

UK keessatti adabaabaayi jiddugala Mana maree biyyaatti Landanitti argamutti namoonni hedduun walitti qabamaniiru, motummaan tatamsa'ina koronaavaayirasii sodaachuun baayyinaan walitti qabamuun akka hafuuf waamicha dabarsulleen.

Akkasumas Awustiraalitti magaaloota Sidinii, Meelboorn, fi Birasbaaneettis hiriirri olaanaan haala qabiinsa lammiilee Awustiraaliyaa durii kaasanii tura irratti xiyyeeffate gaggeefameera.

Biyyoota akka Faransaayi, Jarmaniifi Iseen keessatti hiriirri mormii kun gaggeeffameera.

Hiriira Ameerikaarratti maaltu ta'ee?

Namoonni hedduun barreeffama "Black Lives Matter" jettuu qabatanii siidaa yaadannoo pirezedantii duraanii Ameerikaa Abirahaam Liinkaniif ijaarame duratti hiriira nagaa bahaniiniiru. Bakki kunis masaraa Waayit Haawus cinatti argama.

Kantiibaan magaalichaa hiriirtonni dhaamsa pirezedant Ameerikaa Tiraampiif dabarsuu isaanii dubbataniiru.

Magaalota akka Chikaagoo ,Niwuyoork fi Saan Fraansiskoo keessattis hiriirri walfakkaatu bahameera.

Chikaagootti hiriirtoonni 30,000 iddoo Yuuniyeen Paark jedhamutti bahani, Loos Anjilees keessatti karaa gara Hooliwuuditti geessuu yeroof cufamee ture.

Siiyaatil keessattis ogeeyyiin fayyaa uffata yuuniformii itti hojjatan otoo hin baafatiin hiriira mormiif bahaniiru.

Atilaantaa fi Filaadeelfiyaa keessatti hiriirtoonni ''Haqa barbaanna, jaalala barbaanna'' jedhanii sagalee olkaasanii dubbatan.

Haaluma walfakkaatuun, Iddoo Joorji Filooyid dhalate Kaaba Kaariyinaa keessattis sirni yaadannoo gaggeeffamera.

Filooyid nama gurracha qawwee hin hidhannee poolisiin Caamsaa 25 ajjeesuun dheekkamsa jabduu dammaqseera.

Poolisii adiin Derek Chaviin jedhamu Minisootaatti morma Filooyidirra daqiiqaa sagaliif jilbeeffamtee lubbuu keessaa baasu vidiiyoon waraabame mul'iseera.

Madda suuraa, Getty Images

Ibsa waa'ee suuraa,

Chikaagootti hiriirtonni alaabaa Ameerikaa gadi gargalchanii mirmirsan

Poolisiin ajjeechaa kana raawwate garuu duraan akka bilisaan gadhiifamuu eeyyamafiitu boodarra lubbuu namaa baasteetta jedhame himatame.

Poolisoonni sadii wayita ajjeechaan kun raawwatu bira turaniis hojiirraa ariyatamuun, ajjeecha kana deeggaruudhaan boodarra himataman.

Ajjeechaa raawwatame kana booda hiriirri jibba sanyummaan walqabatu balaaleffatu Ameerikaarras darbee biyyoota hedduutti qaxxaamure.

Addabaabahiin paarlamaa UK magaalaa guddoo biyyatti Landanitti argamuttis namoonni hiriira mormiif walitti qabamaniiru.

Weerara dhibee sodaachuun namoonni akka walitti hin qabamne mootummaan UK garuu waamicha dhiyeessaa ture. Mormiin kun Faraansaay, Jaarmaanii fi Ispeenittis ce'era.

Hiriirri mormii haala qabiinsa uummata ganamaa/jalqaba Awustiraaliyaa keessa jiraatanii sirrii akka hn taane agarsiisuuf magaalota akka Sidinii,Melboorn fi Birisbanitti bahameera.