Daangaa nannoolee Amaaraafi Tigraayirratti maaltu umamee?

Qaamoolee nageenyaa wayita filannicha waltaasisan

Har'a gara ganamaa Walqaayit Xagaddee keessattuu naanawaa daangaa naannoolee Amaraafi Tigraayiitti walitti bu'insi akka ture qaamoolee nageenyaa naannolee kanneeniin BBCf mirkanneessaniiru.

BBCn qaamoolee nageenyaa naannoolee lamaanuu kan dubbise yoo ta'u, qaamoolee lamaanuu walitti bu'insi kan uumame 'naannoo kee keessatti' jechuun quba walitti qabu.

Bulchaa aanaa Xagadee naannoo Amaaraa jalatti argamuu kan ta'an Obbo Getaachoo Mulgeetaa dhimmicha ilaalchisee aanaa isaan bulchan keessatti walitti bu'insi akka hin turre ibsuun aanaa Xagadee naannoo Tigraay keessatti argamu keessatti garuu haala filannoon walqabateen walitti bu'insii jiraachu BBC'tti himaniiru.

Itti-gaafatamaan nageenyaa olaanaan maqaansaanii akka hin eeramne gaafatan tokko gama isaanitiin naannoo Lixa Xagadee Tigraay keessa galuudhaan qaamni dhukaasee akka hin jirree himuun, ''naannoo Amaaraa keessatti garuu dhukkaasni akka ture dhageenyee jirra,'' jedhuun dubbataniiru.

Yaaliin kunis ''ummataa naasisuuf kan yaadameedha,'' ta'us garuu ummanni akkuma jiruun bahuun sagalee isaa kenneera jedhaniiru qondaalli nageenyaa BBCn dubbisekun.

Miseensa hoj-raawwachisaa TPLF kan ta'an Obboo Geetaachoo Raddaa turtii sagantaa raadiyoo BBC Newsday waliin har'a taasiseen naannawaa Kibba Tigraayitti filannoo gufachiisuuf yaaliiwwan akka turan ibsaniiru.

"Amman wayitan si waliin dubbataa jiru kanatti naannawaa daangaa kibba Tigraayirratti walitti bu'iinsa uumuuf namoonni yaalaan jiru. Nutis qoccoolloowwan akkasii qolachaa turree,'' jechuun gaazexeessaatti himan.

Komishiini Filannoo Tigraay gama isaatiin, ''humnootiin of tultootaa," jechuun qaamooleen ibsan bakkee buufata filannoo irraa fagaatee argamuutti dubbii barbaacha taasisanii akka turan fuula feesbukii isaaniirratti beeksiisaniiru.

''Humni gahaan waan tureef dubbi barbaachichi fiixaan hinbaane. Yaaliin taasifamees daqiiqawwan muraasaaf qofa akka ture hubanneera," jedhaniiru komishinarichi.

Gama biraatiin ammoo itti-gaafatamaan sabaa himaa Koree Eenyumaa Amaaraa Walqaayiit Xagadee Deebisuu, Obbo Kibra'aab Charinat, aanaa Xagadee naannoo Tigraay keessatti argamutti bakka maqaan addaa Caqur Kudoniin jedhamuutti halkan naannawa sa'aatii sadeetiitti jiraattoonni bahanii akka filataniif humna addaa Tigraay, akkasumas milishaan ammoo ''Amaaraan nu weeraruuf dhufaa jira waan ta'eef daandii cufaa,'' ajajni jedhu akka kennameef ibsu.

Haata'u malee, uummatichi daandiis cufuus ta'ee filachuuf fedhii waan hin qabu ture kan jedhan Obbo Kibra'aab, uummatichi deebii kennuu waan dideef ''gama humna addaa Tigraayiin dhukaasni baname,'' jedhaniiru.

Kana hordoofee uummanni ofiisaa ittisuurratti walitti bu'insii akka ture ibsaniiru. Ha'tau malee, dhukaasa tureen miidhaan qaqabe omaa akka hin turre ibsaniiru.

Amma haallichi kan tasgabbaa'e yoo ta'u, filannicha hordofee wanti addaa jiraachuu akka danda'u ibsaniiru.

Baatiiwwan darbanis sarbamni mirgoota namootaa jiraachuu kan ibsan Obbo Kibra'aab, haala kanas qaama dhimmichi ilaalatuutti beeksiisanilleen hanga ammaatti deebii akka hin arganne ibsu.

Kana duras 'maaliif kaardii filannoo hin fudhannee?' sababii jedhuun dargaggoonni dhalattoota Walqaayiit Xagadee mootummaa naannoo Tigraayiin hidhamusaanii itti-gaafatamaan saba himaa koree kun himaniiru.