Masrii: Bo'oon Suweez doonii fee'umsaa guddaan cufame

Suweez Kaanaal

Madda suuraa, EPA

Ibsa waa'ee suuraa,

Dooniin kun guutummaa daandii bishaanirraa kana cufeera

Erga dooniin daran guddaa tahe Bo'oo Suweez Masriitti danqamee booda, dooniiwwan hedduun socho'uu dadhaban.

Bidiruun yeroo balaa doonii meetira 400 dheeratu kana sararatti deebisuuf hojjechaa kan jiran oggaa tahu, dooniin kun qilleensa cimaan dhiibamee danqame.

Bo'oon Suweez (Suez Canal) addunyaarratti daandii daldalaa isa deddeebiin itti baay'atudha.

Akka Masriin jettutti, dooniiwwan kaan bo'oo isa duriin akka fayyadaman gochaa akka jirtu kan himte oggaa tahu, bo'oon kunis guyyoota ittaananiif cufamee akka ture tilmaamama.

Daldala addunyaa keessaa %10 kan tahu Bo'oo Suweez kana keessa kan daddarbu yemmuu tahu, Mediteeraaniyaaniifi Galaana Diimaa wal qunnamsiisa.

Kunis Eshiyaafi Awurooppaa gidduutti karaa gabaabaa bishaan irraati.

Dooniin 'Ever Given' jedhamtuufi biyya Paanaamaatti galmoofte kun, Chaayinaarraa gara buufata galaanaa magaalaa Rotardaam, Nezarlaandisitti argamutti imalaa turte.

Dooniin toonii 200,000 ulfaattu kun, bara 2018 kan tolfamte wayita tahu, kaampaanii geejjibaa Taayiwaan tokkoon sochooti.

Ever Given qilleensaan dhiibamuun bo'oo bishaanii kana keessa dalga galuun kan danqamte, Kiibxata galgala keessaa sa'aatii 1:40rra ture.

Dooniin tun dheerina dirree kubbaa miilaa afur kan qabdu oggaa tahu, dheerina meetira 400 fi bal'ina meetira 59 qabdi.

Kanaanis dooniiwwan kaan gama lamaaniinuu dhufan karaa kanaan akka hin dabarre danqamaniiru.

Dhaabbanni Evergreen Marine akka jedhetti dooniin kun ''qilleensa cimaan hatattamaan rukutamuun, akka dalga galtu godhe...''

AFPn akka gabaasetti, Abbaan Taayitaa Bo'oo Suweez (SCA) doonii guddaa kana bakkatti galchuuf hojjechaa akka jiru himeera.

Bidiruuwwaan baraartootaa fi harkisaniin akkasumas lafa bukkee jiru qotuun doonattii baraaruuf hojjechaa akka jiranis himan.

Seenaa bishaanirraa kan qoratan Dr Sal Mercogliano BBCtti akka himanitti, taateen akkasii kan hin baramne tahuu eeruun, ''daldala addunyaarratti dhiibbaa olaanaa fida'' jedhan.

Madda suuraa, PLANET LABS

Ibsa waa'ee suuraa,

Suuraan saatalaayitii Ever Given bo'oo keessatti danqamtee mul'isa

''Dooniin kun doonii Bo'oo Suweez keessa danqame isa guddichadha,'' jechuun, qarqararra waan danqameef humna ofiin ittiin socho'u dhabeera jedhu.

''Yeroo bishaanni guutee jirutti yoo bilisa baasuu dadhaban, fee'umsa irra jiru buusuuf dirqamu.''

Dooniin kun humna konteenaroota 20,000 tahan tokkoon tokkoon isaanii meetira 6 ol (20-ft) tahan baachuu qabdi jedheera Rooyitars.

Akka Abbaa Taayitichaatti bara 2020 keessa dooniiwwan 19,000 ta'an bo'oo kana keessa yoo dabran, kunis guyyaatti dooniiwwan 51.5 jechuudha.

2017tti, dooniin konteenaraa Jaappaan erga rakkoon teeknikaa isa mudateera jedhamee booda, danqamee ture.

Anga'oonni Masriis bidiruuwwan harkisan bobbaasuun, doonattiin sa'aatiiwwan muraasa keessatti akka sochootu taasisaniiru.

A container ship sailing through Egypt's Suez Canal on 17 November 2019
AFP
Suez Canal

  • 1869 waterway first opened

  • 2015canal expanded to include a 22 mile parallel channel

  • 120miles long

  • 205m wide

  • 24m deep

Source: Suez Canal Authority

Bo'oon Suweez (Suez Canal) sarara Suez Isthmus jedhamu Masrii keessa jiru kan qaxxaamuru wayita tahu, kunis lafa Mediteeraaniyaaniifi Galaana Diimaa gidduu jirudha.

Bo'oon kun km 193 kan dheeratu wayita tahu, haroowwan uumamaa sadiis of keessaa qaba.