MM Abiy Ahimad: Dubbii fayyadamtoota miidiyaa hawaasummaa 'muufachiise'

MM Abiy fi miidiyaalee hawaasaa

Madda suuraa, PMO fi Getty Images

Fayyadamtoonni miidiyaa hawaasummaa gubbaa jiran dubbii Ministira Muummee Itoophiyaa waa'ee 'gudeeddii dubartootaa' paarlaamaatti dubbataniin mufatuu ibsaa jiru.

MM Abiy guyyaa Kibxataa paarlaamaatti dhihaachuun dhimmoota diinagdee, akkasumas nageenyaafi kaan irratti ibsa sa'aatii dheeraaf ture taasisaniiru.

Dhimmoota dubbii isaanii keessaa ijoo dubbii ta'an keessaa tokko kan waa'ee dubartoonni lola naannoo Tigraayitti taasifameen gudeeddiif saaxilamanidha.

Kanneen miidiyaa hawaasummaa gubbaa yaada isaanii waa'ee dubbii MM Abiy ibsan keessaa yaadni isaanii karaa hin taanen fudhatame kan jedhanis jiru.

Waajjirri Ministira Muummee dubbii Ministira Muummee yeroo tiwiitara waajjirichaa irratti qoodus waan kana akeeku ibsa.

Namoonni maal jedhan?

Ogeettiin suuraafi waa'ee dubartootaa barreessuun kan beekamtu Maartaa Taaddasa tiwiitara gubbaa dubbii MM Abiy qeqxeetti.

''Namni tokko yeroo gudeeddii kaanin walbira qabu dubbiin isaa haala hin taanen hubatame wanti jedhu sirrii miti,'' jechuun ibsite.

Nami biraa tiwiitara gubbaa Yohaannis jedhaman 'gudeeddiifi waraanamu' walbira qabanii waan Awustiraaliyaa keessa mudate jedhan ibsan.

'Awustiraaliyaa keessa osoon oduu hordofuu namni tokko gudeeddiif waggaa 55 itti murani. Kuni, Awustiraaliyaa keessa murtii hidhaarratti darbe isa guddaadha.

'Gama kaaniin, nama tokko waraanuun waggaa shan nama hiisisa,'' jechun garagalcha MM Abiyyif jedhanii yaada isaanii ibsan.

Waldaan Dubartoota Tigraayis fuula tiwiitaraa irratti ibseenis dubbii MM Abiyyiin qeeqee barreesse.

Namni Naa'od Balaay jedhaman gama isaaniin dubbiin MM Abiy maal akeeka jedhanii gaafatan.

''MM Abiy, abbaa dubartoota sadii, bulchaa ummata miiliyoona 110, waldhibdee furuurratti kan PhD qaban godaannisa xiinsammuu gudeeddiidhaan dhufuufi yeroo dheeraaf turu xiqqeessanii yeroo ibsan, ergaa maalii loltootaafi dhiirotaafi dubartootaaf dabarsuu barbaadan,'' jechuun gaafate.

Kanneen qeeqa dhiheessan akkuma jiran garuu kanneen dubbiin ministira Muummee haala hin taane hubatame kan jedhanis jiru.

Faallaan immoo namni Dr Fiqra Iyyasuus jedhaman dubbii Ministira Muummee Abiy deeggaranii mul'atani.

Yaada isaanii tiwiitara gubbaa barreessaniin ''Wanti baay'ee MM Dr Abiy har'a [Kibxata] dubbatan haala nama gaddisiisuun karaa hin taaneen hiikaman, karaa hin taanen hubataman,'' jedhan.

MM Abiy maal jedhan?

Baatii Sadaasa darbe waldhibdee yeroo dheeraaf mootummaa federaalaafi dhaaba naannoo Tigraay bulchaa ture TPLF gidduu lolli waraanaa eegale.

Lola kanaan hidhattoonni TPLF buufata waraanaa federaalaa Ajaja Kaabaa irratti bananiin ajjeefamuufi hiraarfamuu mootummaan irra deddeebbiin ibseera.

Ta'us, boodarra lolichi lammiilee nagaa miidhuufi sarbamiinsi mirga namoomaa 'jabaa' ta'e raawwachuu dhaabbileen mirga namoomaafi UN irra deddeebbiin ibsaa turani.

Naannoo Tigraayitti yeroo dheeraaf maloonni kominikeeshinii cufaa waan turanif mirkaneessuun rakkisaa ta'ullee booda kana mootummaan badiin raawwatuu amaneera.

Gareen qoratu akka ergameefi kanneen badiin shakkaman seeraan akka gaafataman dubbate.

Ta'us, akkitti miidiyaaleen keessumaa biyya alaa gabaasan gar tokkotti citeera jedhee mootummaan Itoophiyaa irra deddeebbiin ibsaa ture.

Guyyaa Kibxataa miseensota paarlaamaatti yoo dubbatan Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad waan kana akeeku dubbatan.

''Waa'ee sarbama mirga namoomaa kan rakkatan, kanneen rakkoo Tigraay jiruun namoonni dararaman waa'ee haleellaa Izzii Kaabaarratti raawwate homaa hin kaasan.

''Izziin Kaabaa haleelame miti salphate [malee]. Dubartoonni dhiiraan gudeedaman. Loltoonni keenya garuu saanjaan gudeedamaniiru,'' jechuun dubbatan.

Bulchaan Itoophiyaa ji'oota shan booda loltoonni Ertiraa Itoophiyaa seenuu amanan kuni, loltuu eenyus ta'u badiin yoo raawwate akka gaafatamu dubbataniiru.

Waajjirri MM Abiy boodarra maal jedhe?

Waajjirri Ministira Muummee Abiy guyyaa kaleessaa [Kibxata] haala kana dura hin baramneen dubbii MM Abiy jala jalaan tiwiitara gubbaa qoodaa ture.

Ministirri Muummee Abiy haleellaan saalaa fudhatama hin qabu jechuu isaanii yaadachiisuun haala dubbii MM sirreessuu fakkaatuun akkanaan barreesse.

''Hidhattoonni TPLF miseensota Raayyaa Ittisa Biyyaarratti gudeeddii raawwatuufi qaama saalaa isaanitti waan qara qabu galchuu isaanii balaaleeffataniiru,'' jedha.

Ministirri Muummee Abiy erga aangootti dhufanii wantoota maqaa gaarii itti horatan keessaa tokko, dubartoonni bakkeewwan kana dura gaggeessanii hin turre irratti muuduu isaaniiti.

Seenaa keessa yeroo duraaf pirezidantiin dubartii Itoophiyaa hoogganaa jiru. Raayyaan Ittisa Biyyaas yeroo jalqabaaf kan dubartiin hoogganame bara bulchiinsa MM Abiyyidha.

Kaabinee isaanii keessaa walakkaa dubartoota gochuurra kan darbe yeroo ammaa namni guddaa Ministira Muummee Abiyyitti aansuun aangoo guddaa qaban Ministira Nagaa Mufariyaat Kaamiili.

Ta'us, dubbiin isaanii kaleessaa namoota gidduu qoodinsa uumeera.

Gudeeddii Naannoo Tigraayitti dhaqqabe

Dubartoonni dhibbaan lakkaa'aman lola Tigraayin walqabatee gudeeddiin irratti raawwatuu mootummaanis ta'e dhaabbileen idil - addunyaa ibsaniiru.

Kanneen waan raawwate kana qeeqan 'gudeeddiin akka meeshaa waraanaa tokkotti hojiirra ooleera' jechuun akka qorannoon taasifamu gaafataniiru.

Mootummaan Itoophiyaas garee kana qoratu erguufi kanneen miidhaman akka deeggarsa argatan taasisaa akka jiru ibseera.

Pirezidantiin biyyattii Saahilawarq Zawudee kanneen gudeeddiin irratti raaawwate dhaqanii daawwachuun gadda isaanii ibsaniiru

Badiiwwan sarbama mirga namoomaa Tigraayitti raawwatan jedhame qorachuuf Komishiniin Mirga Namoomaa UN, Komishinii Mirga Namoomaa Itoophiyaa waliin walii galuun isaa ni yaadatama.