Masriitti dooniin Bo'oo Suweez keessa guyyootaaf danqamtee turte daandiitti deebite

Doonii konteeyinara fe'attee osoo jirtuu ulaa Suwiiz cufte

Madda suuraa, EPA

Dooniin fee'umsa konteenaraa daran guddoo taateefi Bo'oo Suweez (Suez Canal) keessa erga Kibxata darbee danqamtee turte, baraaramuun daandiitti deebi'uun ibsame.

Viidiyoon guyyaa Wiixataa miidiyaalee hawaasaarratti maxxanfame akka agarsiisutti, qaamni duubaa doonii Ever Given lafa keessatti rakkatee ture bilisa bahuun gara bishaaniitti ennaa deebitu mul'isa.

Kaampaaniin tajaajila bishaaniirraa Inchcape jedhamus, dooniin kun bilisa bahuu gabaaseera.

Doonii hangaan guddoo taate kana bakka rakkatteerraa baasuuf humna guddaa fi yeroo dheeraa kan gaafate ture.

Kibxata darbe irra ture dooniin Ever Giiven jedhamtu konteeyinara fe'attee imalaa turte kun karaa irraa ka'achuun ulaa Suwiiz kan cufte.

Kun ammoo zayita bob'aa dabalatee meeshaaleen barbaachisoo karaa ittiin deddeebifamanidha. Keessumaa ammoo ulaan kun biyyoota Awurooppaaf barbaachisaa ture.

Erga dooniin kun ulaa kanatti danqamtee banuudhaaf yaaliin hedduun taasifamaa kan tureera.

Bo'oon Suwiiz kan kan Masirii yoo ta'u, akka addunyaatti toora meeshaa daldalaa ittiin daddabarfamu isa guddichadha.

Aanga'oonni Bo'oo Suwiiz Kamisa ni banama jedhanii kan turan ta'ullee garuu osoo hin milkaa'iin hafaniiru.

Dooniin ulaa sanarra dalga-galuun cufuusheetiin gabaan addunyaa rakkatee jira. Ammallee akkuma cufateen turuu danda'a sodaan jedhu jiraatus, abbaan qabeenyaa doonichaa garuu Dilbata akka ka'u abdiin jira jedhan.

Dooniin Ever Given ulaa kana cufuusheetiin ammoo dooniiwwan hedduun karaa kallattii seena Kaabaafi Kibbaan dhufanii toora galanii dhaabbachuuf dirqamaniiru.

Injinarri olaanaa doonii meeshaa deddeebisu beekamaa Merseek Joo Reeynoldis, " Gama seena ulaa Kibbaatiin daandiin waan cufateef dooniiwwan hedduun darbuudhaaf eeggachaa jiru. Kun ammoo muddama tiraafikaa guddaa uumeera," jechuun BBCtti himan.

"Sirna imala dooniiwwanii addunyaarratti diriireellee gufachiisuu mala," jechuun akeekkachiisan.

Dooniin dheerina meetira 400 ballina s.meetira 59 qabdu kun rakkoo tekinikaa ishee mudaterraan kan ka'e Kibxata ture kan ulaa kana cufte.

Ulaan Suwiiz kun galaanaa Mediteraaniyaaniifi galaana Diimaa walqunnamsiisuun ardiilee Eeshiyaafi Awurooppaa gidduutti daandii gara irraa isa gababaa ta'e uumeera.

Daaniin dhaabbata Ever Giiven Maariin warra Taayiwaan jala ta'e kun addunyaa irratti konteeyinara guddaa fe'uun tokkoffaa yommuu ta'u, takkaatti meeshaa toonii 200,000 ykn konteeyinara 20,000 fe'uu ni danda'a.

Ever Giiven amma Ulaa Suwiiz irratti danqamte kun Chaayinaa irraa kaatee osoo gara Neezerlaaditti imalaa jirtuu ture. Akka miidiyaaleen Masirii gabaasanitti dooniin kun rakkoo tekinikaa ishee mudateen karaarratti danqamtee hafte.

Dooniin kun bara 2018 kan tolfamtedha.

Yeroo rakkoon akkanaa uumamutti furuu itti beeku jedhamanii kan abdataman hojjetoonni tiraafikaa Ulaa Suwiiz hanga ammaatti furmaata argachuu hin dandeenye.

Madda suuraa, EPA

Ibsa waa'ee suuraa,

Dooniiwwan 230 ta'an ulaan kun hanga banamutti hiriiranii eeggachaa jiru

Yeroo ammaa kanatti dooniiwwan 230 ta'an ulaan kun hanga banamutti hiriiranii eeggachaa jiru. Gorsaan pirezedaantii Masirii rakkoon kun guyyoota muraasa keessatti hiikama jechuun ibsanii turan.

Haata'u malee, ogeessonni doonii guddoo kana sochoosuudhaan gara sochii duraan tureetti deebisuudhaaf torbanoota akka fudhachuu danda'u ibsaa jiru.

Sababa Ulaan Suwiiz Masirii kun cufateef guyyaa tokko keessatti omishaaleen Dolaara Biliyoona 9.6 ta'an darbuu hin dandeenye.

Waldaan Dooniiwwanii Idil-addunyaa BIMCO akka jedhutti ulaan kun cufamee yoo turedhiyeessa omishaa irratti dhiibbaa fiduun isaa kan hin oolledha.

Sababii dooniin kun Ulaa Suwiiz cuftee dhaabatteef gatiin zayita boba'aa addunyaallee dabaleera.

Abbaan qabeenyaa doonii ulaa cufte kanaa lammii Jaappaan yoo ta'an, ulaa cufuun rakkoo gabaa addunyaa irratti uumaniif dhiifama gaafateera.

Dooniin kun qilleensa hamaatiin raafamtee daandii ishee gadhiisuun ulaa kan cufte yoo ta'u, sochoosuudhaafillee rakkisaa akka ta'e kan ibsan abbaan qabeenyaa doonittii, waanta danda'ame mara gochuu akka jiran garuu ibsaniiru.