Filannoo Jibuutii: Pirezidant Ismaa'il omaar Giileen marsaa shanaffaaf dorgomanii fagootti irra - aanan

Pirezident Omaar Giilee

Madda suuraa, Getty Images

Filannoo pirezidantummaa biyya Jibuutiitti taasifame pirezidantiin biyyattii bulchaa jiran Ismaa'il Omaar Giile yeroo shanaffaaf irra aanan.

Filannoo guyyaa Jimaataa taasifameen Giileen sagalee 98% yeroo injifatan morkataan isaanii Zakaariyaa Ismaali Faarah sagalee 1.59% argatan.

Morkataan tokkochi kuni gareen filattoota isaabuufata filannootti hin simatamne jechuun guyyaa kaleessaa ofii isaaniif sagalee hin kennine.

Filannoo kana olaantummaan kan gaggeessan Ministeerri Dhimma Biyya Keessaa Jibuutii Mumin Ahimad Sheek lammiileen 177,000 sagalee kennuu himan.

Kanneen filannoo kana irratti hirmaachuuf sagalee kennan 200,000 ol turan.

Bara 1999 eegale aangoorra kan jiran Giileen maanguddoo ganna 73'ti. Filannoo ammaan waan irra aananif waggoota shan dhufanif biyyattii bulchuu danda'u.

Taajjabdoonni filannoo Liigii Arabaa irraa bakka bu'an wanti martinuu karaa naga qabeessa ta'een gaggeeffamaa jira jechuun kaleessa dubbachuu isaanii Ajaansi Firaans Pireesitu [AFP'tu] gabaaseera.

Gabaasaan BBC Mohaammad Abdiraahim akka jedhutti, paartileen morkattootaa jajjaboo ta'an filannichi kan dhugaa osoo hin taane calliseedhuma fakkeessuudha jechuun dhiisanii ba'aniiru.

Pirezidanticha waliin kan dorgoman nama Zakkaariyaa Ismaa'el jedhamu yommuu ta'an, daldalaa hedduu beekamaa hin taanedha. Meeshaalee qulqullinaa biyya alaatii galchuun daldalu.

Namni amma Omaar Gilee waliin filannoorratti dorgomaa jiran kun kanaan dura miseensa humna ittisaa turan.

Zakkaariyaa Ismaa'el hanga Amajji darbe filannoo irratti akka hirmaatu beeksisutti ummata biratti beekamaallee hin turre.

Ga'eessa umuriin isaa 57 ta'e Zakkaariyaa Ismaa'el, Pirezidant Omaar Gileetiif yaaddoo waan hin taaneef Pirezidantichi filannoo kana mo'achuun isaaniis waan hin oolledha jedhamee eegamaa ture.

Jibuutiin ummata miiliyoona tokkoo gadi akka qabdu kan tilmaamamu yommuu ta'u, biyya xiqqoo taatulleen teessuma lafaa istiraateejikii ta'e waan qabduuf baay'ee barbaadamtuudha.

Ameerikaafi Chaayinaa dabalatee biyyoota gurguddoo addunyaatiif buufata waraanaa ta'uun ishee beekamaadha.

Ministerri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimed (PhD) bara 2018 keessa erga aangootti dhufanii dowwannaa Jibutiitti taasianii turan. Dr Abiy Ahimed daawwannaasaanii kanaanis dhimmoota murteessoo ta'an irratti hawaasaafi qondaaltota mootummaa Jabuutii waliin mari'ataniiru.

Dhimmi buufata doonii Jabuutiifi haala itti fayyadama buufatichaa, akkasumas dhimmoota misoomaa kan biroo irratti marii taasisaanii Jabuutiitti Ambaasaadarri Itoophiyaa yeroo Sanaa Shameeboo Fitaamoo BBC'tti himanii ture.

Itoophiyaan doonii Jabuutiitti dhibbentaa 80 fayyadamti.. Buufata kanatti fayyadamuuf Itoophiyaan waggaatti naannoo dolara biiliyoona lama akka baaftu kan himan Ambaasadarrichi kun, kun dinagdee Jabuutii dhibbentaa 70 ta'a jedhaniiru.