Nagaa Egsistoota Itoophiyaa: Sudaan akka loltoonni Abiyeeti bahan UN gaafatte

Loltoota Itoophiyaa nagaa kabachiisuuf Abiyeetti ergaman

Madda suuraa, ALBERT GONZALEZ FARRAN

Ibsa waa'ee suuraa,

Loltoonni Itoophiyaa bara 2011'tti nagaa kabachiisuuf Abiyee bakka Sudaaniifi Sudaan Kibbaa kiyya jedhanii waldhabaniitti kan ergaman

Sudaan nagaa eegsistoonni Itoophiyaa bakka waldhibdeen daangaa jiru Abiyeeti bahanii nagaa eegsistoota biyyoota biroo irraa dhufaniin akka bakka buufaman Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii (UN) gaafachuu beeksiste.

Ministirri Dhimma Alaa Sudaan Maariyaam al-Mahdii kana kan dubbatan televijinii Alhadath'tti ta'uu miidiyaaleen biyya keessaa Sudaan gabaasaniiru.

Gaaffiin Sudaan kuni erga biyyoonni sadan dhimma hidha Abbayyaa Itoophiyaan ijaaraa jirtu irratti jaarsummaa Dura Taa'aa Gamtaa Afrikaa haaraan eegalanii waliigaltee malee xumuranii booda dhagahame.

Waraanni Itoophiyaa ergama UN jala bakka rakkoon nageenyaafi waldhibdeen daangaa Sudaaniifi Sudaan Kibbaa gidduu jiru Abiyeetti kan ergame bara 2011 dha.

Itoophiyaan yaalii nagaa eegisisuu UN keessatti taasistuun loltoota 8,000 gumaachuun biyyoota dursaa jiran keessaa ishee tokkodha.

Dhimma gaaffii Sudaan kanaarratti gama Itoophiyaas ta'e Sudaan Kibbaa akkasumas gama UN ammatti wanti jedhame hin jiru.

Sudaan maal jette?

''Sudaan nagaa eegsistoota Itoophiyaa Humna Nageenyaa Yeroo UN Abiyee jala jiru (UNIFSA) nagaa eegsisoota biyyoota biraan akka bakka buusu Sudaan UN gaafatteetti,'' jechuun Ministirri Dhimma Alaa Sudaan dubbachuu Sudaan Tiribiyuun gabaaseera.

''Osoo humnoonni Itoophiyaa gama daangaa Sudaan bahaatiin socho'aa jiranii waraanni Itoophiyaa keessoo Sudaan istiraatejikii taate keessa arguun ni rakkisa,'' jedhan qondaalli kuni.

Lola Tigraay keessa eegale guyyoota muraasa booda Sudaan loltoota ishee gama Kaaba Bahaa Itoophiyaa waliin daangessuufi biyyoonni lamaan kiyya jedhanitti erga bobbaastee biyyoota lamaan gidduu muddamni dhalateera.

Itoophiyaan kana dura dhimmicha karaa nagaan furuu akka barbaadduufi kan dubbii hammeessaa jiru waraana Sudaani jechuun himatteetti. Sudaan gama isheetin Itoophiyaa waliin waraana seenuu akka hin feene dubbatte.

Manni Maree Nageenyaa UN bara 2011 waraanni Itoophiyaa akka nagaa kabachiisaatti gara Abiyee akka seenu kan murteesse erga Sudaaniifi Sudaan Kibbaa Finfinnee keessatti bakka waldhibdeen jiru waraana isaanii kaasuuf erga waliigalan boodadha.

Akka gabaasaaleen UN agarsiisanitti lakkoofsi waraana Itoophiyaa bakkeewwan kana nageenya kabachiisuuf qubate 3,000 oli.

Itoophiyaan marii Rippablika Dimookiraatawaa Koongoo (DRC)'tti gidduu kana taasifame irratti Masriifi Sudaan biyyoonni kanneen akka Ameerikaa, Gamtaa Awurooppaafi UN gahee jaarsummaa akka qabaatan gaafataniiru.

Lammata, waliigaltee malee hidhi Abbayyaa marsaa lammataaf akka hin guutamne gaafatan. Itoophiyaan adeemsa biyyoota lamaan hin fudhanne.

Jaarsummaa Gantaa Afrikaa jala akka socho'uu qabaniifi bishaan guutuun mirga uumamaa ishee waan sarbuuf hin fudhadhu jetteetti Itoophiyaan.

Sudaan adeemsa Itoophiyaa seera idil-addunyaa cabsa jechuun ejjennoo biyya ollaa ishee qeqxeetti.

Madda suuraa, UNMISS

Ibsa waa'ee suuraa,

Itoophiyaan yeroo ammaa loltoota kuma saddeet ol nagaa kabachiisuuf UN jalatti ramadaman qabdi

Akka ministirittiin jedhanitti Sudaan yeroo ammaa hariiroofi waliigaltee Itoophiyaa waliin qabdu keessa deebitee ilaalaa jirti.

Ta'us, dhimmichi lammiilee Itoophiyaa Sudaan keessa jiran baqattootarratti dabalatee dhiibbaa hin qabaatu jechuu isaanii miidiyaaleen Sudaan gabaasaniiru.

Kana dura, Manni Maree Nageenyaa UN ergamni Humna Nageenyaa Yeroo UN Abiyee jala jiru (UNIFSA) yeroo dabalataa ji'a jahaaf akka turu Sadaasa 12, 2020 murteessee ture. Kunis, Caamsaa 15, 2021 raawwata.

Akka gabaasa Sudaan Tiribiyuunitti, Manni Maree Nageenyaa UN gaaffii Sudaan dhiheessite walgahii Ebla 26 taa'u irratti mari'atuuf jedha.

Abiyeen bakka biyyoonni lamaan, Sudaaniifi Sudaan Kibbaa, kiyya jedhanii irratti wal falmanidha. Hanga ammaa rifarandamiin taasifamee furmaata hin argamne.

Itoophiyaan yaalii nagaa eegisisuu UN keessatti taasistuun loltoota 8,000 gumaachuun biyyoota dursaa jiran keessaa ishee tokkodha.

Kun ammoo miseensota guutummaa addunyaarratti nagaa eegsisuuf bobba'an UN qabu keessaa harka dhibba keessaa saddeetidha.