Waraana Tigraay: Balaliinsi gargaarsa namoomaa torbanitti al lama gara Maqaleetti taasifamuuf

Xiyyaara Sagantaa Nyaataa Addunyaa Maqaleetti imale

Madda suuraa, The Ministry of foriegn Affairs of Ethiopia

Sagantaan Nyaataa Addunyaa (WFP) erga balaliinsi idilee gara Naannoo Tigraayitti taasifamu Waxabajjii 24 dhaabbateen as yeroo jalqabaatiifm hojjattoota namoomaa 30 gara naannichaatti ergu beeksiise.

Dhaabbatichi ibsa Kamisa baaseen, balaliinsi imaltoota Tajaajilli Qilleensa Gargaarsa Namoomaa UN (UNHAS) kan Sagantaa Nyaata Addunyaa (WFP)n hogganame Kamisa Maqalee Buufata Xiyyaaraa Alulaa Abbaa Naggaa qubachu hime.

Balaliinsi imaltootaa kunis erga Waxabajjii 24 irraa eegalee gara naannichaatti balaliinsi idilee dhorkamee booda yeroo jalqabaatiif hojjattoota namoomaa kan dhaabbilee garaa garaa irraa hawaasa Tigraay waraanaan miidhameef deeggarsa atattamaa kennan 30 kan qabate jedheera ibsi WFPn baase.

“WFP fi waayiloonni keenya gargaarsa hatattamaa Maqalee keessa hojjatanis, balaliinsa UNHAS kun hojjattoota namoommaa naannichatti namoota miliyoona 2.1 ta'un deeggarsa nyaataa qaqabsiisuuf sochii WFPn taasifamuuf barbaachisoo ta'an, qaqabusaaniitti baayyee gammadaniiru,'' jedha Naannoo Lixa Afrikaatti Daareektarri WFP, Mikaa'el Dunford.

Kana malees, Kamisa kaleessaa Adooleessa 22, 2021 irraa eegalee balaliin UNHAS kun torbanitti guyyaa lama hojjattota gargaarsaa gara Tigraayitti geessuu fi deebisuun tajaajila ni kenna jedhan.

Haata’u malee, hojiin gargaarsa namoomaa naannichatti sababii hanqina dhiyeessitii nyaataa fi meeshalee gargaarsaa birootiin, hanqina tajaajila kominikeeshinii fi hidhanni daldalaa dhabamuutiin ammalleen rakkisaa ta'unsaa itti fufeera jedha dhaabbatichi.

Kana malees walitti bu'iinsi Afaar dabalatee naannoolee naannichaa keessatti dabalaa jiraachuun, haalli konkolaataawwan dhiyeessitiiwwan deeggarsa namoomaa fe'an haala nagaa ta'een gara Tigraayiitti geessuun dhaabbatichaaf yaaddoo jalqabaati jedheera.

Keessattu erga Adoleessa 18 konkolaatan WFP meeshaalee bu'uuraa gargaarsaa fe’ee gara Tigraay seenuuf tureetti haleellaan irra ga’een booda, dhimma yaaddoon akka itti cime ibsu.

Konkolaattonni 200 ol dhiyeessitii nyaataa fi meeshaalee bu'uuraa namoomaa biraa fe’anis ammaan tanatti Samaraa dhaabbachuun, battaluma qulqulleessun nageenya mirkanaa'eefiitti gara Tigraayiitti imaluf eegataa jirus jedheera.

“Beelli ittifamuu kan danda'uufi aangoon haalicha geedddaruus harka qamoota dhimmisaa ilallatu jira. WFPn qhojiin gargaarsa namoomaa akka aritiin cimuuf fi kanneen gargaarsi barbaachisu bira akka ga’amuuf daandileen hundinuu atattamaan fayyadamuu akka danda'amuuf amooleen hundi dhukaasa akka dhaabaniif waamicha dhiyeessa,” jedhan Daanford.

Rakkoon hedduu jiraatus dhaabbannii WFP ji’a darbe keessa kaabaa lixaa fi kibba naanoo Tigraayitti namoota 730,000 ta’aniif nyaata dhiyeessu akka danda’e hima.

Kanneen keessaas uummata 40,000 ta’an kanneen Zaanaa keessaa yeroo jalqaabaaf gargaarsa nyaata argatan ni argamu jedha.

Dhaabbatichi guyyoota moraasa dhufan keessattis dabalataan naannaa kaabaa lixa naannichaatti namoota 80,000 gargaarsaan qaqabsiisuuf abachu ibseera.

WFP Waxabajjii keessa namoota 185,000 deeggarsa nyaataa gbattaatiin qaqabsiissuu himuun, garuu sababii yaaddoo nageenyaatiin jalqaba baatii Adooleessaa namoota 30,000 qofaa qaqabamee jedhe.

Dhaabbatichi ammatti kanneen hanqinni nyaataa bal'inaan keessatti mul'atu dabalatee naannoolee tibba waraanaatti deeggarsi nyaataa hinqaqabneef dhiyeessa jira jedhan.

Ammattis mana kuusaa dhaabbaticha kan magaalaa Maqaleefi Shiree keessa nyaanni meetriik toonii 7,500 ta’u jiraachu hime, dhiyeenyas gargaarsi konkolaata 13 dabaltaan naannicha kan sensee akka ta’ee fi dhiyoottiis daandii naga- qabeessa ta'uun akkuma mirkanaa'een dabalataan konkolaataa 30 galchuu karoora qabaachu ibseera.

Qorannoon dhaabbatichaan baatii Waxxabajii keessa gaggeeffamee akka mul'iseetti, dhuma Hagayyaatti naannichatti namoonni 400,000 beela cimaaf saaxilamu danda'u.

Ummata Tigraay keessaa miliyoonni 4 jechuunsi ummanni harka 70 ta'u kan yaaddoon hirina nyaataa olaanaa qaban yoo ta'u, deeggarsa atattamaatu isaan barbaachisa jedhameera.

Dhaabbanni Sagantaa Nyaata Addunyaa hanga dhuma bara kanaatti Tigraayiif deeggarsa barbaachisu taasisuuf doolaara miiliyoona 176 kan isa barbaachisu ta'u ibsera.