Rakkoo Afgaan: Gareen hidhattoottaa Is- K Afgaan keessaa eenyuudha?

  • Frank Gardner
  • Gabaasaa dhimmoota nageenyaa BBCtiin
Erga Haleellaan raawwatameen booda bakka sirna cidha, 2019 Kaabul

Madda suuraa, AFP

Ibsa waa'ee suuraa,

Gareen kunis haleellaawwan sukkaneessaa kan akka bara 2019tti Kaabul lafa cidhaatti raawwatameen himatama

Gareen Motummaa Islaamaa Bulchiinsa Khoraasaan ykn Is-K garee Isilaamaa isa Isis jedhamuun beekamuufi Afgaanistaaniifi Paakistaan waliin hidhata kan qabuudha.

Gareen kunis gareewwan milishootaa Afgaanistaan keessa socho'an hunda caalaa hamaa ta'utu himama.

Gareen kunis Amajjii 2015 keessaa wayita IS Iraaqiifi Siriyaa keessatti olaantummaa qabaataa tureetti kan hundeeffameedha. Isaan booda hooggansi isaa gamtaa waraanaa USn durfamuun rukutamuun bittinfame.

Miseensonni garee kanaas Afgaanistaaniifi Paakistaan irraa miseensoota Taalibaan Afgaan keessattuU kanneen Taalibaaniin akka dhaabbata makararsaa cimaatti waan ilaalleef keessa bahaniidha.

Makararsummaan hangam cimaadha?

Madda suuraa, Getty Images

Kana malees garee Isis-K kunis haleellawwan cicimoo Afgaan keessa mana barnootaa shamarranii, hospitaaootaa fi akkasumas kutaa dahumsa dubartootaa irratti rawwaachuun dubartoota garaatti baataniifi narsoota galaafateen fa'i himatamu.

Taalibaan kan Afgaan ugguuruu barbaaduun addatti, gareen Isis-K hidhattoota IS kan warra liixaa, dhaabbilee idil-addunyaafi namoomaa eessa irraayyu dhaqan irratti haleellaa raawwachuf barbaadu waliin hidhata qaba.

Eessatti argamuu?

Garaa Is-K kunis Afgaan Bahaa bulchiinsa Nangarhar naannawa daandii namoonnifi qorichi sammuu hadoochu ittiin gara Paaksitaaniitti geeffamuufi galfamuutti bu'urreeffachuun argamu.

Loltoonni miseensoota garee kanaan 3,000 yoo ta'an, haa ta'u malee walitti bu'iinsa humnootiin US fi humnoota nageenyaa Afgaan akkasumas Taalibaan waliin taasisaniin hedduun jalaa du'aniiru jedhama.

Taalibaan waliin hidhata qabu?

Kallattiidhaan yoo ta'u baatulleen karaa qaama sadaffaa hidhata Haqqaani jedhamuutiin Taalibaan waliin walitti hidhatu jedhamu.

Qorannoowwan Is-K fi hidhata Haqqani jidduu walitti dhufeenyi cimaan jiraachu mulisu. Haqqani ammoo Taalibaan waliin hidhata dhihoo qaba.

Namni amma Kaabul keessatti ittigaafatamaa nageenyaa ta'e Khaalil Haqqani kan idaan doolaara miliyona 5 irra jiruudha.

Dr Sajjaan Gohel Dhaabbata Faawundeshinii Ashiyaan Pasifik baroota dheeraaf hidhata milishoota Afagaanistaan keessaa qorataa ture.

Innis, ''haleellaawwan gurguddoonni bara 2019-2021tti raawwatan kan walta'iinsa Isis-K fi hidhata Haqqani Taalibaan akkasumas gareewwan shororkeessitootaa Paakistaan keessa buufataniin raawwatamaniidha,'' jedhu.

Hagayya 15 wayita Taalibaan Kaabul to'ateetti, gareen kunis hidhamtoota hedduu mana hidhaa Pul-e-Charki kkeessaa baaseera. Kanneen gadhiifaman keessaatti ammoo milishoonni IS fi al-Qaa'idaa ni argamu jedhame. Namoonni kunneen amma baayyataniiru.

Haata'u malee, Isis-Kn Taalibaan waliin garaa garummaa guddaa qaba. Isaanis Taalibaaniin waraana dhiisuun nagaa buusuuf hoteela Posh kan Dohaa, Kaataar keessatti taa'e jechuun balaaleeffatan.

Milishoonni IS motummaa Taalibaan amma aangoo qabateetti rakkina nageenyaa cimaa waan itti ta'aa jiraniifu, yeroo tokko tokkoos aanga'oonni Taalibaan eejjansiiwwan tikaa warra lixaa waliin qoodattu.