Hambaan gosa qurxummii luka afur qabu haaraan Masriitti argame

Phiomicetus anubis

Madda suuraa, Dr Robert W. Boessenecker

Ibsa waa'ee suuraa,

Hafteen lafee walakkaa tahe kun gammoojjii Masrii 'Western Desert' jedhamutti argame

Saayintistoonni Masrii hambaa gosa qurxummii weel jedhamu kan luka afur qabuufi waggoota miiliyoona 43 dura jiraachaa ture argataniiru.

Hambaan amfiibiyaanii Fimikelus Anuubis jedhamu kun kan argame Masrii Gammoojjii Lixaa keessattidha.

Lafeen mataa isaa siidaa waaqa Masrii jeedala fakkaatu waan fakkaatuuf maqaan Anuubis jedhamu moggaafameef.

Qurxummiin weelii amma jiran kan dhufan, bineensa muchoo kuruphee fakkaatan (deer-like mammals) kan waggaa miiliyoona 10 dura lafarra jiraachaa turan irraati.

Akka qorannoon Royal Society B’n Roobii maxxanfame ibsutti, hojjaa meetira sadii fi ulfaatina kg600 qaba jedhame kan tilmaamamu qurxummiin Fiyomiketus anuubis kun, mangaagaa cimaa ittin adamsee qabachuuf gargaaru qaba ture.

Qurxummiin (weeliin) kun lafarras adeemuu fi bishaan keessa daakuus ni danda’a ture.

Hambaan gariin isaa Masrii dachaa Fayum keessatti argame saayintistoota Yunivarsiitii Manoora jiraniin qoratame. Naannichi amma gammoojjii ta’us, kana dura galaanaan kan guute waan ta’eef hambaan bineensota hedduu achitti ni argama.

“Fiyomiketus anuubis gosa weelii haaraa ijoo ta’edha, akkasuma qorannoo hambaa Afrikaa fi Masiriif argannoo barbaachisaa ta’edha,” jechuun dursaan qorannichaa Abdullaa Gohaar Reuters’tti himeera.

Hambaan weelii luka afur qabu yeroo argamu kun kan jalqabaa ta’uu batus, Fiyomiketus anuubis gosa weelii lafaa fi bishaan keessa jiraatu dursoo Afrikaa keessatti argamedha.

Weeliiwwan jalqabaa waggaa miiliyoona 50 dura jalqaba Eeshiyaa Kibbaa keessatti geeddaramuu eegalan jedhamee yaadama.

Bara 2011tti gartuun qorattoota hambaa Peeruu keessa jiran, gosa weelii luka afur qabu kan waggaa miiliyoona 43 dura ture argataniiru.