የባትሪ ድንጋይ ጉዞ፦ ከእንቁራሪት እግር እስከ ተንቀሳቃሽ ስልኮች

Image copyright Getty Images

እ.አ.አ. በአስራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን መባቻ አካባቢ የሎንዶን ከተማ ነብሰ ገዳዮች ተይዘው በስቅላት ከመቀጣታቸው በፊት ራሳቸውን ያጠፉ ነበር። ይህን የሚያደርጉበት ዋነኛ ምክንያት ደግሞ ሰውነታቸው ወደ ቤተ ሙከራ ተወስዶ ለሌላ ጥቅም እንደሚውል ስለሚያስቡ ነበር። አንዳንዴም የስቅላት ቅጣቱን ራስን በመሳት አልፈው ሰውነታቸው ቤተ ሙከራ ውስጥ እያለ ሊነቁ እነደሚችሉም ያስባሉ።

እ.አ.አ. በ1803 ዓ.ም. በስቅላት የተቀጣው ግሬጎር ፎስተር በቤተ-ሙከራው ጠሬጴዛ ላይ ቢነቃ ኖሮ ራሱን በአስገራሚ ክስተት መሃል ያገኘው ነበር። ትምህርት ቀመስ ነው ተብሎ በሚታሰበው የሎንዶን ህዝብ መሃል የቆመው ጣሊያናዊው ሳይንቲስት ኤሌክትሮኔቱን በፎስተር ሰውነት ላይ በመሰካት የሚሆነውን ይመለከታል።

የኮረንቲ ሀይል የተሞላበት ኤሌክትሮኔት የፎስተርን ሰውንት ሲያነቀጥቅጠው እና ጣቶቹን ጨብጦ ለቡጢ የተዘጋጀ ሲያስመስለው እንዲሁም አፉን አስከፍቶ አይኑን ሲበለጥጠው የተመለከቱ አንዳንድ ታዳሚዎች ፎስተር ድርሳነ ሞቱን ሰብሮ የመጣ መስሏቸዋል።

እርግጥ ጣሊያናዊው ሳይንቲስት ፎስተርን ከሞት መቀስቀስ ዒላማው እንዳልሆነ ለታዳሚዎቹ ተናግሯል። አክሎም "የሚሆነው ግን አይታወቅም" ሲል አስጠንቅቋል። ፖሊሶች በአካባቢው አንዣበዋል። ምናልባት ፎስተር ድጋሚ ስቅላት ካስፈለገው በሚል።

እ.አ.አ. በ1780ዎቹ የጣሊያናዊው ሳይንቲስት አጎት ሊዊጂ ጋልቫኒ የሞቱ እንቁራሪቶችን እግር በሁለት የተለያዩ ብረቶች ሲነካው እንቁራሪቶቹ እግራቸው ሲሸማቀቅ ይመለከታል። ጋልቫኒ ከእንስሳት ኮረንቲ ያመነጨ መስሎት ነበር። ያንን ሙከራውንም የወንድሙ ልጁ እንዲቀጥል አደረገ።

Image copyright Getty Images

ጋልቫኒ ግን ተሳስቶ ነበር። ነገር ግን ሙከራው ጥቅም አልባ ሆኖ አልቀረም። ግኝቱን ለጓደኛው አሌሳንድሮ ቮልታ አሳይቶት ነበር ያለፈው።

ቮልታ በ1800 ዓ.ም. ባደረገው ጥናት ዚንክ እና መዳብን በጨዋማ ውሃ ውስጥ በተነከረ ካርቶን መሃል አድርጎ የኮረንቲ ሀይል ማምጣት ቻለ። ቮልታ አዲስ ነገር ፈጠረ. . . ባትሪ። ቮልት የተሰኘ ፈጠራንም ለዓለም አስተዋወቀ።

የሊቲየም ግኝት

የቮልታ ግኝት ግን መጀመሪያ ላይ ተግባራዊነቱ ላይ ችግር ነበረበት። የሰራውን ባትሪ ዳግም ሀይል መሙላት እጀጉን አስቸግሮት ነበር። በ1859 ዓ.ም. ግን ከሊድ፥ ከሊድ ዳይኦክሳይድ እና ከሰልፈሪክ አሲድ የተፈጠረ እንደገና ሀይል የሚሞላ ባትሪ መስራት ቻለ።

ዘመናዊው ባትሪ ተሰርቶ ጥቅም ላይ መዋል የቻለው ግን በ1886 ዓ.ም. ነው።

Image copyright Getty Images
አጭር የምስል መግለጫ አሌሳንድሮ ቮልታ

ሆኖም ግን ሊቲየም ለንፋስ እና ለውሃ ሲጋለጥ የመፈንዳት ባህሪ ስላሳየ ይሄንን ችግር ለመቅረፍ እና የተሻለ ሊቲየም ለመፍጠር ትንሽ ጊዜ ወሰደ። ያለ ሊቲየም-አዮን ባትሪዎች ተንቀሳቃሽ ስልኮችን ማሰብም እጅጉን አዳጋች ነበር።

1983 ዓ.ም ሞቶሮላ ዳይናታክ 8000ኤክስ ወይም 'ዘ ብሪክ' እየተባለ የሚጠራውን የመጀመሪያውን ተንቀሳቃሽ ስልክ አስተዋወቀ። ክብደቱ 1ኪሎ ግራም አካባቢ የሆነው ይህ ተንቀሳቃሽ ስልክ ሰላሳ ደቂቃ ማውራት የሚችሉበት ሀይል ነበረው።

የሊቲየም ባትሪ ቴክኖሎጂ ከጊዜ ወደጊዜ እያደገ መጣ። 1990ዎቹ ተንቀሳቃሽ ኮምፒውተሮች ወይም ላፕቶፖች እጅግ ከባድ እና ባትሪያቸውም ወድያውኑ የሚያልቅ ነበር። እንደዛሬዎቹ ተንቀሳቃሽ ኮምፒውተሮች በጣም ቀላል እና ረዥም የባትሪ ሰዓት የነበራቸው አልነበሩም።

አሁንም ቢሆን የባትሪ ቴክኖሎጂ ዕደገት ከሌሎች የተንቀሳቃሽ ኮምፒውተር አካላት ማለትም የክምችት እና የእንቅስቃሴ አቅም ጋር ሲነጻጸር ቀርፋፋ ነው። እጅግ በጣም ቀላል የሆነ፥ ርካሽ፥ እንዲሁም በሴኮንዶች ሀይል የሚሞላ፥ ከዛም አልፎ በመጠቀም ብዛት አቅሙ የማይቀንስ ባትሪ ዓለማችን አሁንም ማግኘት አልቻለችም።

እርግጥ አንዳንዶች ሀይል የተሞሉ ኤሌክትሮላይቶችን በመንፋት ፈሳሽ ባትሪዎችን ለመስራት ይጥራሉ። በዚህ በኩል ደግሞ ሊቲየምን ከሰልፈር እና አየር እንዲሁም ሌሎች ነገሮች ጋር በመቀላቀል አዲስ ግኝት ለማግኘት ሙከራው ተጧጧፏል። በሌላ በኩል ደግሞ ናኖ-ቴክኖሎጂን በመጠቀም ረዥም ዕድሜ ያላቸውን ባትሪዎች ለማምረት ደፋ ቀና እየተባለ ነው።

በዚያም አለ በዚህ በስቅላት በተቀጡ ሰዎች አስከሬን ላይ ባይሆንም እንኳ አሁንም በባትሪ ዓለም ቀጣዩን ግኝት ለማግኘት ሙከራዋች እንደቀጠሉ ናቸው።