မသန့်ရှင်းတဲ့ လေကို ရန်ကုန်မှာရှုရှိုက်နေရပြီလား

အဆုတ် နဲ့ နှလုံးသွေးကြော စနစ်အထဲထိ အဲဒီအမှုန်လေးတွေက နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်နိုင်လို့ နှလုံး ၊ အဆုတ်သွေးကြောတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ရောဂါအပြင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းမှာလည်း ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP/GETTY
Image caption အဆုတ် နဲ့ နှလုံးသွေးကြော စနစ်အထဲထိ အဲဒီအမှုန်လေးတွေက နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်နိုင်လို့ နှလုံး ၊ အဆုတ်သွေးကြောတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ရောဂါအပြင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းမှာလည်း ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

ရန်ကုန်မှာ မိုးနည်းလာတဲ့အချိန်နဲ့ ပူပြင်းလာတဲ့အချိန်ရောက်တာနဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေလည်း ဖြစ်လာနေတယ်လို့ လေထုတိုင်းတာရေးလုပ်ကြတဲ့ အဖွဲ့တွေထံက သိရပါတယ်။

အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းဆိုရင် လေထုညစ်ညမ်းမှုညွှန်းကိန်းက ခံနိုင်ရည်နည်း ပါးသူတွေကိုထိခိုက်တဲ့အဆင့် (လိမ္မော်ရောင်) မှာ ရှိနေတယ်လို့ Clean Air Myanmar ရဲ့တိုင်းတားချက် အရသိရပါတယ်။

ဒီနေ့ အောက်တိုဘာ ၃၀ရက်မှာတော့ အသင့်တင့် (အဝါရောင်) အဆင့်ကိုပြန်ရောက်နေပေမယ့် ပူပြင်းလာ တာနဲ့အမျှ လေထုညစ်ညမ်းမှုညွှန်းကိန်းကလည်း မြင့်လာတာကို တိုင်းတာချက်ရလဒ်တွေအရ တွေ့မြင် ရပါတယ်။

Clean Air Myanmar က နိုင်ငံတကာနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ မြန်မာအခြေစိုက် တက္ကသိုလ်တွေမှာ ပညာ ဆည်းပူးနေတဲ့ လူငယ်တွေပါဝင် ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အဖွဲ့တခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
တရုတ်ရဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှု လျော့ချရေး

သာကေတမြို့နယ်၊ ရှုခင်းသာအိမ်ရာမှာနေတဲ့ မဖြူဖြူဇင်ကတော့ အိမ်ရာဘေး ဘိလပ်မြေဖျော်တဲ့ စက်ရုံ နဲ့ ဆီအုန်းစက်ရုံတွေကြောင့် သူတိုပတ်ဝန်းကျင်မှာ လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေနဲ့ အနံ့အသက်ကြောင့် ထိခိုက်မှု တွေရှိနေတယ်လို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

"တဘက်မှာ ဆီအုန်းစက်ရုံ၊ တဘက်မှာက ဘိလပ်မြေဖျော်တဲ့စက်ဆိုတော့ အမတို့နားမှာ လေထု တော်တော်ညစ်ညမ်းတယ်။ ကျန်းမာရေးမကောင်းတဲ့သူတွေအတွက်ဆိုရင် ဆီအုန်းစက်ရုံက အနံ့ကြောင့် ခေါင်းကိုက်တာ၊ အသက်ရှုမဝတာခံစားရတယ်။ ကျန်းမာရေးမကောင်းတဲ့သူဆိုရင် ဒီထက်ပိုခံစာရမယ်" လို့ သူကပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် သာကေတမြို့နယ်နဲ့ ဒေါပုံမြို့နယ်အကြားကို ဖြတ်ပြီးဖောက်ထားတဲ့ ရှုခင်းသာမြို့ပတ်လမ်းမပေါ်ကို ကားနဲ့ ဖြတ်မောင်းရုံနဲ့ပဲ ဘယ်သူမဆို အဲဒီလိုအနံ့ကိုခံစားရတယ်လို့ မဖြူဖြူဇင်က ပြောပါတယ်။

လေထုညစ်ညမ်းမှု အဆင့်ကို ၆ဆင့်အထိသတ်မှတ်တာရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ ကောင်းတဲ့အဆင့် (အစိမ်းရောင်) ၊ အသင့်တင့် (အဝါရောင်)နဲ့ ခံနိုင်ရည်နည်းပါးသူတွေကိုထိခိုက်တဲ့အဆင့် အခုလက်တ လောရန်ကုန်မှာဖြစ်နေတဲ့ လေထုအခြေအနေ (လိမ္မော်ရောင်)၊ ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်တဲ့အဆင့် (အနီရောင်)၊ အလွန်ထိခိုက်တဲ့အဆင့် (ခရမ်းရောင်)ရယ်၊ အန္တရာယ်ရှိတဲ့အဆင့် (အညှိရောင်) ဆိုပြီး သတ်မှတ်ကြပါတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
လေထုညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းကြနိုင်ပါသလဲ။

Clean Air Myanmar ရဲ့ နေ့စဉ်ထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် အောက်တိုဘာ နောက်ဆုံးအပတ် ထဲမှာ လေထုညစ်ညမ်းမှု ညွှန်းကိန်းတွေက တနေ့ထက် တနေ့တက်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။

အဲဒီအဖွဲ့က ရန်ကုန် လေထုထဲမှာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ နိုက်ထရိုဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ ဆာလဖာဒိုင် အောက်ဆိုဒ် တို့လို့ လူ့ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်စေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းအမှုန်တွေ အိုဇုန်းလိုအရာဝတ္ထုတွေ ပါဝင်မှုကို အဓိက တိုင်းတာပြီး ညွှန်းကိန်းတွေကို ထုတ်နေတာပါ။

အဲဒီအမှုန်လေးတွက ဆံပင်ထက် အဆ ၃၀လောက် ပိုသေးငယ်လို့ လူတွေရဲ့မျက်စိ၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းတွေထဲဝင်ရောက်နိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရယ်ဖြစ်စေတာပါ။

အဆုတ် နဲ့ နှလုံးသွေးကြော စနစ်အထဲထိ အဲဒီအမှုန်လေးတွေက နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်နိုင်လို့ နှလုံး ၊ အဆုတ်သွေးကြောတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ရောဂါအပြင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းမှာလည်း ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
လေထုညစ်ညမ်းနေတဲ့ တောင်ကိုရီးယား

ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာတဲ့အချိန်ကစပြီး ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ကောင်းကင်က မှုန်အုံ့အုံ့ ပုံစံရှိနေတာကို မြို့အဝင် မြစ်ကူးတံတားဖြစ်တဲ့ မဟာဗန္ဓုလတံတားပေါ်က တဆင့် နေ့စဉ်မြင်နေရပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းဆိုရင် တံတားပေါ်ကနေ ပုဇွန်တောင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ကြည့်လိုက်တာနဲ့ မှုန်ပြပြကောင်းကင်နဲ့ တွဲလျက်သားရှိတဲ့ ရန်ကုန်မြို့တွင်းကိုအမြဲလိုမြင်နေ တွေ့နေကျဖြစ်နေပါပြီ။

ရန်ကုန်ရဲ့ လေထုအရည်အသွေးက ပွင့်လင်းရာသီတွေမှာ ဘာကြောင့် ညစ်ညမ်းရတာလည်း ဆိုတာကို စိမ်းလမ်းအမိမြေဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း လေထုအရည်အသွေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က လစဉ်စောင့်ကြည့်မှုတွေ လုပ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲဒီအဖွဲ့က ဘုရင့်နောင်၊ မြေနီကုန်း၊ တာမွေနဲ့ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမတို့ရှေ့တွေက လေထုနမူနာတွေကို ရယူစောင့်ကြည့် တိုင်းတာ နေတဲ့ တယ်လို့ လေထုအရည်အသွေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က သုတေသန ပညာရှင် စအောင်သက်ဦး ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP/GETTY IMAGES
Image caption ရန်ကုန်မြို့က စက်မှုဇုန်တွေပတ်လည်ဝိုင်းနေတာ၊ ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာရင် စက်မှုဇုန်က အမှုန်အမွှား တွေက လေနဲ့အတူပါလာပြီး လူနေအိမ်တွေကိုရောက်နိုင်လို့ နေ့စဉ်ရှုတဲ့အခါ ကျန်းမာရေးထိခိုက်တယ်

တိုင်းတာရရှိတာကိုလည်း လစဉ်ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ အဲဒီထုတ် ပြန်ချက်တွေအရဆိုရင်တော့ ပွင့်လင်းရာသီ တွေမှာ လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေ အမြင့်ဆုံးဖြစ်တယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။

"ရန်ကုန်မြို့က စက်မှုဇုန်တွေပတ်လည်ဝိုင်းနေတာ၊ ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာရင် စက်မှုဇုန်က အမှုန်အမွှား တွေက လေနဲ့အတူပါလာပြီး လူနေအိမ်တွေကိုရောက်နိုင်လို့ နေ့စဉ်ရှုတဲ့အခါ ကျန်းမာရေးထိခိုက်တယ်။ တချို့စက်ရုံတွေက လေထုညစ်ညမ်းမှုကို အလေးပေးဂရုစိုက်တာ သိပ်မရှိတာရယ်၊ စံချိန်စံညွှန်းမမှီတဲ့ မီးခိုးခေါင်းတိုင်တွေကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုအနည်းနဲ့ အများရှိနေတာ" လို့ စအောင် သက်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ရန်ကုန်ရဲ့လေထုညစ်ညမ်းမှုက များပြားလာတဲ့ မော်တော်ယာဉ်အရေအတွက်ကြောင့်လည်း ဖြစ်တာရယ်၊ ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ လမ်းတံတားတွေ သန့်ရှင်းမှု နည်းပါးတာတွေကြောင့်လည်း လေထုညစ်ညမ်း မှုတွေဖြစ်နေတာလို့ သူက မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ရန်ကုန်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားမှာတော့ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ ကားအရေအတွက် ခြောက်သိန်းခွဲ ကျော်အထိရှိနေတယ်လို့ အကြီးစားနဲ့အသေးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တွေဆိုင်ရာ အချက်အလက်ကောက်ယူတဲ့ CEIC ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ သိရပါတယ်။ အဲဒီကား အရေအတွက်ရဲ့ ရာခိုင်နှုန်းအများစု ကတော့ ရန်ကုန်မှာရှိနေတာပါ။

စက်မှုဇုန်တွေနဲ့ နီးစပ်တဲ့နေရာတွေ၊ ကားတွေထူထပ်စွာသွားလာတဲ့နေရာတွေက လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေ အများဆုံးဖြစ်တယ်လို့လည်း သူကဆိုပါတယ်။

ရန်ကုန်မြို့ပတ်လည်မှာ အစိုးရအဆက်ဆက်လက်ထက်တွေကတည်းက ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြတဲ့ စက်မှုဇုန် ပေါင်း ၂၉ခုအထိရှိနေပါတယ်။

လက်ရှိရန်ကုန်အစိုးရကလည်း အဲဒီစက်မှုဇုန်တွေအပြင် အခြားစက်မှုဥယျာဉ်၊ စက်မှုဇုန် စုစုပေါင်း နောက်ထပ် ၁၅ခုလောက်ကို အကောင် အထည်ဖော်ဦးမယ်လို့ ရန်ကုန်လွှတ်တော်အတွင်းမှာ အသိပေး ထားပါသေးတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြေရှင်းမယ့် နည်းသစ်