မြန်မာ မပြောင်းရင် အာဆီယံ ညီညွတ်မှုပျက်မည်

Hillary Clinton ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Reuters
Image caption ARF အစည်းအဝေးက ဟီလာရီကလင်တန်

အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံမှာ ကျင်းပနေတဲ့ အေအာရ်အက်ဖ် အာဆီယံ ဒေသတွင်း ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်နေတဲ့ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဟီလာရီကလင်တန်က မြန်မာ အစိုးရ အနေနဲ့ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားတွေ လွှတ်ပေးဖို့၊ အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးတွေ အမြန်ဆုံးလုပ်ဖို့နဲ့ မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နိုင်ငံတကာရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖြေရှင်းပေးဖို့ တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

မြန်မာအနေနဲ့ ဒီအချက်တွေကို ဆောင်ရွက်ဖို့ ဆက်လက် ငြင်းဆန်နေရင် အာဆီယံ အဖွဲ့အတွင်း စည်းလုံး ညီညွတ်မှုကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တယ်လို့ လည်းပြောပါတယ်။

ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန် အခြေစိုက် Asia Society အဖွဲ့ ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဌ မြန်မာ့အရေး ကျွမ်းကျင်သူ ဆူဆန် ဒီမက်ဂျီယိုကို အမေရိကန်ရဲ့ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေ အကြောင်း မေးကြည့်ခဲ့ပါတယ်။

မေး၊ မြန်မာ့အရေးက အာဆီယံကို ဘယ်လိုထိခိုက်မယ်လို့ ဆိုချင်တာပါလဲ။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Asia Society
Image caption Asia Society က ဆူဆန် ဒီမက်ဂျီယို

ဖြေ၊ သူက အမေရိကန်က မြန်မာနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ အရေးကြီးတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မူဝါဒရေးရာကိစ္စတွေကို ထပ်ပြောတာပါ၊ မြန်မာအစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံ သွားဖို့ တဖက်က စဉ်းစားသလို တဖက်မှာလဲ အမေရိကန်က ဖြစ်စေချင် တွေ့ချင်တဲ့ ရလာဒ်တွေကို ပြောတာပါ။ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားတွေ ပြန်လွှတ်ဖို့၊ အခုလာလောဆယ်မှာပဲ တိုင်းရင်းသား ဒေသတွေမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာတွေ ရပ်တန့်ပြီး အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းဖို့ တောင်းဆိုတာပါ၊ နျူးကလီးယား အရေးကတော့ မြန်မာနဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံနေတာကို အမေရိကန် ကွန်ဂရက် အမတ်တွေကလဲ တော်တော် စိုးရိမ်ပါတယ်။

မေး၊ ဒါပေမဲ့ အခုပြောတာက နှစ်ဖက် သီးသန့် ဆွေးနွေးပွဲမျိုး မဟုတ်ပဲ အာဆီယံ ဆွေးနွေးပွဲမှာလေ၊ နောက်ပြီး မြန်မာ ဖက်က မပြောင်းလဲရင် အာဆီယံ အဖွဲ့ အနေနဲ့ ရှေ့မှာ စုစည်းညီညွတ်မှု ပျက်မယ် အနာဂါတ်လဲ မကောင်းဘူးလို့ ပြောသွားတယ်၊ မြန်မာ အာဆီယံ ဥက္ကဌ တာဝန်ယူမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်က သဘောမတူနိုင်သေးဘူးလို့ ယူဆပါသလား။

ဖြေ၊ မြန်မာအရေးဟာ အာဆီယံအတွက်လဲ တကဲ့ စိမ်ခေါ်ချက်ကြီးတခုပါ၊ အာဆီယံဟာ သူ့အဖွဲ့ထဲက အဖွဲ့ ဝင် တနိုင်ငံက ဆိုးဆိုးဝါးဝါးပြုမူနေတာကို အဖွဲ့ အနေနဲ့ ပြောင်းလဲ လာအောင် မလုပ်နိုင်ရင် နိုင်ငံတကာ စင်မြင့်မှာ အလေးထားခံရတဲ့ အဖွဲ့ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး၊ အမေရိကန်အနေနဲ့လဲ မြန်မာဖက်က ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှု မတွေ့ရရင် ၂၀၁၄ မှာ မြန်မာ ဥက္ကဌ နေရာယူမဲ့ ကိစ္စကို ပိုတိုးပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်တာတွေ လုပ်လာနိုင်ပါတယ်။ အာဆီယံ နိုင်ငံတွေ အနေနဲ့လဲ မြန်မာကို လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေတိုးတက်အောင်မလုပ်ရင် ဥက္ကဌနေရာ မယူသေးပဲ တနှစ်လောက် စောင့်ပါဦးလို့ ပြောကောင်း ပြောလာနိုင်ပါတယ်။

မေး၊ အာဆီယံကတော့ အခုတောင် သဘောတူထားသလို ဖြစ်နေပြီ။ အရင်အမေရိကန် အစိုးရတွေတုန်းက ပိုပြီး ပြင်းထန်တဲ့ ဖိအားပေးတာတောင် အာဆီယံက မလှုပ်ခဲ့သေးတာ အခု နားထောင်ပါ့မလား၊

ဖြေ၊ ကျွန်မတွေ့ရတာကတော့ တချို့ အာဆီယံ နိုင်ငံတွေက စပြီး ပြောတာဆိုတာ တွေ လုပ်လာနေပါပြီ။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကဆို စင်္ကာပူက တော်တော်လေး ပြင်းထန်တဲ့ ကြေငြာချက်ထုတ်ပြီး မြန်မာကို ဝေဖန်တာမျိုးတောင် လုပ်လာခဲ့ပါတယ်။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေထဲမှာလဲ မြန်မာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ငြီးငွေ့မှုတွေ ရှိနေပြီဆိုတာ သိရပါတယ်။ နောက်ကွယ်မှာ မြန်မာ အစိုးရကို တိုးတိုးတိတ်တိတ် ပြောကြတာတွေ ရှိတယ်ဆိုတာ ကြားရပါတယ်။ လာမဲ့ နှစ်တွေမှာတော့ ပိုပြီး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောလာကြမှာပါ။

မေး၊ အမေရိကန်က မြန်မာ ရဲ့ မူက အပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်လာအောင် အောင်မြင်ပါ့မလား၊

ဖြေ၊ အမေရိကန် အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် မြန်မာနဲ့ ဒေသတွင်းက အာဆီယံလို အဖွဲ့ တွေ၊ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယလို အရေးပါတဲ့ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေက တဆင့် အလုပ်လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဘယ်လောက် အောင်မြင်မလဲဆိုတာက ဒီ နိုင်ငံတွေဆီက ဘယ်လောက် ပူးပေါင်းမလဲ ဆိုတဲ့ အပေါ်လဲ မူတည်ပါတယ်။ အမေရိကန်ကတော့ ဆက်ဆံရေး နဲ့ ဖိအားပေးရေး မူကို ဆက် ကျင့်သုံး သွားရမှာပါပဲ။