ထိုင်းမြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးနဲ့ ဇော်ဂျီ

Image caption အမျိုးသားစာဆို ဇော်ဂျီ

ကွယ်လွန်သူ ကဗျာဆရာ နဲ့ စာပေပညာရှင် ဇော်ဂျီကို မြန်မာမှု အနုပညာတွေ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ခေတ်စမ်း စာရေးဆရာကြီး အဖြစ် လူသိများကြပါတယ်။

ဒီ ဧပြီလ ၁၂ ရက်မှာ သူ့အသက် ၁၁၁ နှစ်ပြည့်ခဲ့ပေမယ့် ပိတောက်ပန်း၊ ဗေဒါလမ်း၊ ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် စတဲ့ သူ့စာကဗျာတွေကို ဖတ်ရှု ရွတ်ဆိုနေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သူနဲ့ပတ်သက်ပြီး လူသိမများတဲ့ အချက်က ဇော်ဂျီတည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တဲ့ ထိုင်းမြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။

စာပေဗိမာန် ပြန်ဖွဲ့ဖို့ ပြင်ဆင်

လွတ်လပ်ရေး လွန် နှစ် ၇ဝ

Image caption စာပေဗိမာန် စာစောင်

စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်းမှာ ၁၉၅ဝ ကျော်က အခန်းဆက် ရေးခဲ့တဲ့ ဇော်ဂျီရဲ့ ထိုင်းမြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ဆောင်းပါးတွေက နှစ်နိုင်ငံ ပြန်လည် ချစ်ကြည်ရေးအတွက် သူအားထုတ်ခဲ့တာတွေကို ပြပါတယ်။

အဲဒီခေတ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုနဲ့အတူ ထိုင်းကို ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့တွေ အများအပြားပါတဲ့ ချစ်ကြည်ရေး အဖွဲ့ သွားတဲ့အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဟာ ၁၈ ရာစုနှောင်းက ထိုင်းဘုရင် မြို့တော်ကို မြန်မာတွေ ဖျက်ဆီးပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်သွားတဲ့ ချစ်ကြည်ရေး အဖွဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။

ထိုင်းဘုရင်သွေး မကင်းတဲ့ မြန်မာတွေ

အသစ်မြင် ဒေါက်တာသန်းထွန်း

မြသန်းတင့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ဘဝ

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Wiki
Image caption ထိုင်းခေတ်သစ်ခေါင်းဆောင်ကြီး နိုင်ပရီဒီ

လွတ်လပ်ပြီးနောက်ပိုင်း ထိုင်းနဲ့မြန်မာ သံအဆက်အသွယ်တွေ ပြန်စခဲ့ပေမယ့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု မရှိသေးပါဘူး။

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်ခင်က မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပြည်ပအကူအညီရှာဖွေရာမှာ ထိုင်းခေါင်းဆောင် ပရီဒီက ကူညီဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် မအောင်မြင်ခဲ့ဘူးလို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးဗဆွေက ပြန်ပြောင်း ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

၁၉၄၈ နောက်ပိုင်း အာဏာသိမ်းမှုတွေနဲ့ ကြုံရတဲ့ ပရီဒီဟာ ပြည်ပကို ထွက်ခွာသွားပြီး အမေရိကန် လိုလားတဲ့ ထိုင်းစစ်ခေါင်းဆောင်တွေ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါတယ်။

သူတို့လက်ထက်မှာ ကူမင်တန် တရုတ်ဖြူတွေ ထိုင်းနယ်စပ်ထိ ရောက်လာပြီး မြန်မာပြည်ထဲ ထိုးဖောက်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါကို နှိမ်နင်းဖို့ အတွက် ထိုင်း မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး အရေးတကြီး လိုအပ်လာပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images
Image caption ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု

ဒါကြောင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှာ သီဟိုဠ်က ပင့်လာတဲ့ ဗောဓိပင်တွေကို ပင့်ဆောင်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုနဲ့ အဖွဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံကို သွားပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံမှာ မြန်မာဖျက်ဆီးမှုကြောင့် မြို့တော်ပျက်ပြီး နိုင်ငံ ဒုက္ခရောက်ခဲ့တာကို မကျေလည်တဲ့ လူထုကို ချစ်ကြည်ရေး ကမ်းလှမ်းဖို့ ရည်ရွယ် သွားတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သီရိမဟာထက် တန်ဆောင်းကြီးမှာ ဗောဓိပင် စိုက်ပျိုးတဲ့ အခမ်းအနားမှာ ဦးနုက ခွင့်လွှတ်ခြင်းရဲ့ ကောင်းကျိုးတွေကို ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန် အကိုးအကားတွေနဲ့ ပြောဆို ရည်ညွှန်းပြီး ကျူးကျော်ခဲ့သူ မြန်မာတွေရဲ့ ကိုယ်စား ခွင့်လွှတ်ဖို့ တောင်းပန်ပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Oo Aung
Image caption ဦးနုမောင်နှံ့နဲ့ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် မောင်နှံ

အဲဒိနောက်တနေ့က စပြီး မြန်မာအဖွဲ့ သွားလေရာ ထိုင်းလူထုရဲ့ ချစ်ကြည်မှုကို ရရှိလာတယ်၊ လက်ဝှေ့ယမ်း နှုတ်ဆက် တာတွေ ရှိလာတယ်လို့ ဇော်ဂျီက ရေးသားပါတယ်။

ထိုင်းသတင်းစာတွေက ချစ်ကြည်ရေး အတွက် ထောက်ခံရေးကြသလို ခေတ်သစ် ထိုင်းဝတ်စုံ တီထွင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရမ်ကတော် အနေနဲ့ မြန်မာ ဝတ်စုံကို အတုယူသင့်တယ်လို့ ချီးကျူးရေးသားခဲ့တယ် လို့လည်း သိရပါတယ်။

မြန်မာအဖွဲ့ရဲ့ သီဆိုကပြမှုတွေကိုလည်း နှစ်ခြိုက်သူ များလို့ လူထုအတွက် သီးသန့် ထပ်မံတင်ဆက်ရတယ်လို့ ရေးပါတယ်။

ထိုင်းဂီတနည်းစနစ်မှာ ခေတ်ဟောင်းတူရိယာတွေ သုံးပြီး ခေတ်သစ် နားမျက်စိနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ဖျော်ဖြေတာကိုလည်း ဇော်ဂျီက ချီးကျူးပါတယ်။

ချစ်ကြည်ရေး လက်ဝှေ့ပွဲမှာတော့ မြန်မာဘက်က စနစ်ဟောင်း အတိုင်း အလဲ အကွဲ ထိုးလို့ ဒီလို ကြောက်စရာ ကောင်းတဲ့ အိမ်နီးချင်းနဲ့ ရန်ဘက်ဖြစ်မယ့်အစား မိတ်ဆွေ ဖြစ်တာ ပိုကောင်းတယ်လို့ ထိုင်းသတင်းစာတွေက ကျီစယ်တယ်လို့ ဇော်ဂျီက ရေးပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images
Image caption အယုဒ္ဓယမြို့ဟောင်းက ဘုရားစေတီများ

မြန်မာဘုရင်တွေ ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ အယုဒ္ဓယမြို့သွားတဲ့ ခရီးမှာလည်း မြို့သူမြို့သားတွေ ကြိုဆိုကြပြီး အပြန်ခရီးမှာတော့ မြစ်ဆိပ်မှာ သစ်သားရဲတင်းတွေ စုပုံ ရောင်းတာကို တွေ့တော့ ထူးဆန်းလို့ ဇော်ဂျီက မေးကြည့်ပါတယ်။

မြန်မာတွေက ဓား ရဲတင်းလို လက်နက်တွေ ကြိုက်တယ် ထင်လို့ ရောင်းတာ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဘယ်သူမှ မဝယ်လို့ အံ့သြနေကြောင်း ထိုင်းဘက်က တုံ့ပြန်ပြောလို့ ရယ်မောကြကြောင်းလည်း ဇော်ဂျီက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါတယ်။

အယုဒ္ဓယက ဘုရားပုထိုး ပျက်စီးတာတွေ ပြင်ဖို့လည်း မြန်မာဘက်က ငွေတသိန်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

နောက် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ခေတ်ဟောင်းကုန်လို့ ခေတ်သစ် တက်လှမ်းဖို့ ပြင်နေတာကိုလည်း ဇော်ဂျီက ချီးကျူးရေးသားပါတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
ထိုင်းမှာ ဘုရင်တွေနတ်ရွာစံရင် ဘယ်လိုထုံးစံလုပ်ကြသလဲ
ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Richard Sowersby
Image caption ခေတ်မီတဲ့ ဘန်ကောက်က နန်းတော်ကြီး

ထိုင်းဘုရင်တွေဟာ ခေတ်မမီတဲ့ ထုံးစံဓလေ့တွေကို ပြုပြင်ပြီး လွတ်လပ်ရေး မဆုံးအောင် ထိန်းနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ဘန်ကောက် နန်းတော်တွေကို ကြည့်ရှုပြီး ဇော်ဂျီက မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

ထိုင်းနဲ့ ခေတ်ပြိုင် မြန်မာ ဘုရင်တွေက ဖိနပ်စီးခွင့် မပေးလို့ အနောက်တိုင်း သံတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေခဲ့တာကိုလည်း ထောက်ပြပါတယ်။

ပြင်သစ်နဲ့ အင်္ဂလိပ်ကြား ထိုင်းလွတ်လပ်ရေး မဆုံးအောင် ထိန်းသိမ်းပုံကို ဇော်ဂျီ ရေးသားခဲ့တာဟာ အဲဒီအချိန်က စစ်အေး တိုက်ပွဲကြောင့် တရုတ်နဲ့ အမေရိကန်၊ ဆိုဗီယက် နိုင်ငံတွေ အားပြိုင်မှုကြားမှာ မြန်မာပြည် မပိတ်မိစေဖို့ သွယ်ဝိုက် သတိပေးဟန် ရှိပါတယ်။

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
ပညာရှင်တယောက်ကို အစိုးရက တော်ဝင် ဘုရင်စနစ်ကို စော်ကားမှု စွဲချက် တင
သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
မင်းတုန်းမင်းမြစ်တော် ထိပ်စုဘုရားကြီးနဲ့ ထိုင်းဘုရင်လောင်း
Image caption ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဘော မြန်မာပြည်ကို ကြွ

ဒီချစ်ကြည်ရေး ခရီး အကျိုးဆက် အဖြစ် ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဘော မြန်မာပြည်ကို ကြွရောက်လာပြီး ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာကို ကြည်ညိုပါတယ်။

မြန်မာဘက်က ထိုင်းဘုရင်နဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ၊ ရဲချုပ် စတဲ့ အရာရှိကြီးတွေကို မြန်မာပြည်ရဲ့ အမြင့်ဆုံး ဘွဲ့တံဆိပ်တွေ ဖြစ်တဲ့ အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ စတဲ့ ဘွဲ့တွေနဲ့ ဂုဏ်ပြုသလို ထိုင်းဘက်ကလည်း အမြင့်ဆုံး ဆင်ဖြူဘွဲ့တွေနဲ့ မြန်မာ ဝန်ကြီး တွေ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို ဂုဏ်ပြုပါတယ်။

ထိုင်းဘုရင်က မြန်မာ တပ်ချုပ်ကို ဘွဲ့ပေး

သင့်စက်တွင် ဒီမီဒီယာဖိုင်ကို ဖွင့်၍ မရပါ။
မြေးဖြစ်သူ ဒေါ်ယူဇာမော်ထွန်း
Image caption ထိုင်းမြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး လွတ်လပ်ပြီးမှ တည်ဆောက်နိုင်

ချစ်ကြည်ရေး ခရီးကြောင့် မြန်မာ ဆန့်ကျင်ရေး ရေးသား ပြောဆိုတာတွေကို ထိုင်းအစိုးရက ပိတ်ပင်တာတွေ လုပ်လာတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်တက်လာတဲ့ အစိုးရတွေ လက်ထက်မှာ တည်မြဲတိုးတက်အောင် မထိန်းနိုင်လို့ ပြန်လည် ပျက်ပြားတာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၉ နောက်ပိုင်း ဦးနုကိုယ်တိုင် မြန်မာ စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင် တော်လှန်ဖို့ ဘန်ကောက်မှာ ခြေကုပ်ယူလာတဲ့ အခါ မြန်မာ ဘက်က ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။

နှစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဇာတိမာန် အတွက် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲတွေ၊ အောင်နိုင်မှုနဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေကို စားမြုံ့ပြန်တာတွေကြောင့် လူမျိုးတွေကြား စိတ်ဝမ်းကွဲတာ၊ သိမ်ငယ်တာ ၊ မောက်ကြွားတာတွေ မဖြစ်ဖို့ ဇော်ဂျီက သတိပေး ရေးသားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်စပ် အကြောင်းအရာများ