မန္တလေးမှာ ယိုးဒယားမုန့်တီ လစဉ်လုပ်စားသူ မိသားစု

burma ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AGF
Image caption မန္တလေးနန်းတော်ထဲ မုန့်တီဆက်သခဲ့ရ

အကွင်းအကွင်း မုန့်တီဟင်းဆိုပြီး စလေဦးပုညက မန္တလေးခေတ်မှာ စာချိုးခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ မုန့်တီဟာ မြန်မာပြည် အထက်ပိုင်းမှာ နှစ်ခြိုက်စွာ သုံးဆောင်ကြတဲ့ ခေါက်ဆွဲသုပ် တမျိုး ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းမှာတော့ နန်းကြီးသုပ်၊ ကြာဆံကြီး စသဖြင့် ခေါ်ဆိုကြပါတယ်။

မုန့်တီသည်မျက်နှာ ကြက်မကြည့်ဝံ့ သလိုပဲ ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မုန့်တီဟာ ပေါ်ခါစက ကြက်သားနဲ့မဟုတ်ဘဲ ငါးနဲ့ ဖြစ်တယ်လို့ မန္တလေးမြို့က ထိုင်းအနွယ်ဝင် တဦးက ဆိုပါတယ်။

အခု မန္တလေးမုန့်တီလို့ လူသိများတဲ့ မုန့်တီကို ကြက်သားနဲ့ စီစဉ်တဲ့ စားဖွယ်ဟာ ရတနာပုံခေတ်လောက်မှ စပြီးပေါ်ပေါက်တယ်လို့ မန္တလေးမြို့ ၂၈ လမ်း ယိုးဒယားမုန့်တီဝင်းမှာ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် နေထိုင်လာခဲ့တဲ့ ဦးစိုးက ဘီဘီစီကို ပြောပြပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် ROMEO GACAD
Image caption ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေ အလာများတဲ့ အယုဒ္ဓယမြို့ဟောင်း

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးမှာ ယိုးဒယားခေါ် ထိုင်းနိုင်ငံကို မြန်မာတပ်တွေ ဝင်သိမ်းပြီးနောက် ထိုင်းလူမျိုးတွေကို မြန်မာပြည်ထဲ ခေါ်လာပြီး မြို့ရွာတွေမှာ နေရာချပေးရာကနေ သူတို့ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တွေ မြန်မာပြည်မှာ ရောက်ရှိလာပါတယ်။

ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက် အင်းဝမြို့တော်နဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ ထိုင်းတွေကို နေရာချပေးရာကနေ သူတို့ စာပေဂီတနဲ့ ချက်ပြုတ်မှု ဓလေ့တွေ၊ လက်မှုပညာတွေ ပြန့်ပွားလာပါတယ်။

အထင်ရှားဆုံးကတော့ ရာမနဲ့ အီနောင်ဇာတ်တော်တွေ အပြင် ယိုးဒယားသီချင်းလို့ လူသိများတဲ့ ထိုင်းတီးလုံးကို ယူစပ်ဆိုထားတဲ့ တေးတွေနဲ့ ယိုးဒယားကနုတ်ခေါ် လက်မှုထည်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် DEA / BIBLIOTECA AMBROSIANA
Image caption အီနောင်ကိုစံတုတ်ရဲ့ သရုပ်ဆောင်မှု

အင်းဝမြောက်ဘက်မှာ နေရာချပေးတဲ့ ထိုင်းရွာတွေဟာ ရွှေတချောင်းမြောင်း ဘေးမှာ တည်ရှိပြီး ဒီချောင်းကို နှဲကုပ်သိုမြောင်းလို့လည်း ခေါ်ပြီး ထိုင်းလို နမ့်ကုသိုလ်ချောင်းကလာတာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မြန်မာပြည်က ထိုင်းအနွယ်တွေ အကြောင်း စာအုပ်ရေးခဲ့တဲ့ သုတေသီဆရာဝန် ဒေါက်တာတင်မောင်ကြည်က ဆိုပါတယ်။

နောက် အမရပူရနဲ့ မန္တလေးမြို့တွေ တည်ထောင်တဲ့အခါ ဒီရွာတွေ မြို့ထဲ ရောက်လာပါတယ်။

ရွှေတချောင်းဘေးမှာ ရှိတဲ့ မင်းသားစု၊ ရဟိုင်းစျေး စတဲ့ ရပ်ကွက်တွေမှာ ထိုင်းတွေ နေခဲ့ကြသလို ယိုးဒယားစျေး ဆိုပြီး မန္တလေးမြို့လယ်မှာ ရှိလာပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် ullstein bild
Image caption မန္တလေးက ကြေးရုပ်ကြီး

ဘိုးတော်ဘုရား ရခိုင်ကို သိမ်းပြီးနောက် ပါလာတဲ့ ကြေးရုပ်ကြီးတွေကိုလည်း မဟာမုနိဘုရား ရင်ပြင်မှာ ထားရှိပါတယ်။

ဒီအရုပ်တွေဟာ ယိုးဒယား မင်းညီမင်းသားတွေရဲ့ ရုပ်တုတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ရွှေနန်းလက်သုံးပုရပိုက် မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

အရင်က ယိုးဒယားထိုင်းကနေ ရခိုင်ကို ယူလာတဲ့ အရုပ်တွေကို မန္တလေး သယ်ဆောင်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AGF
Image caption မန္တလေးနန်းတော်ထဲ မုန့်တီဆက်သခဲ့ရ

မန္တလေးမှာ အခြေချနေထိုင်တဲ့ ထိုင်းလူမျိုးတွေဟာ အတီးအမှုတ်၊ ရွှေချည်ထိုး၊ ရွှေဆိုင်း စတဲ့ ပညာတွေနဲ့ အမှုထမ်းရသလို အစားအသောက်ဘက်ကလည်း တာဝန်ယူရပါတယ်။

ဒါကြောင့် ခနုံအီ၊ ခနုံထုပ်၊ မုန့်လက်ဆောင်း နန်းကထိ၊ ခဲလန်ချောင်း၊ ဆနွင်းမကင်းစတဲ့ ထိုင်းမုန့်တွေ မန္တလေးကို ရောက်လာပါတယ်။

ဘုရင်ကို စားတော်ဆက်ဖို့ ယိုးဒယားမုန့်တီကိုတော့ ရာမဇာတ်မှာ ဖျော်ဖြေရတဲ့ ဇာတ်အဖွဲ့က တာဝန်ယူ ချက်ပြုတ်ပေးရတယ်လို့ ထိုင်းအဆက်အနွယ်တွေထဲက ဦးစိုးက ပြောပါတယ်။

သူတို့ ဇာတ်အဖွဲ့သားတွေဟာ ဇာတ်ရုပ်တခုကို သားစဉ်မြေးဆက် ကပြရပြီး သူတို့ဝင်းထဲမှာ ရာမ၊ ဒဿဂီရိ စတဲ့ ဇာတ်ရုပ်ဆောင်တွေ နေတဲ့ အိမ်တွေ ရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Boston Globe
Image caption ထိုင်း ကမ္ဘောဒီးယားဘက်က ခနုံကျင် မုန့်ဟင်းခါး

ယိုးဒယား မုန့်တီနဲ့ မြန်မာမုန့်တီရဲ့ ကွာခြားချက်ကတော့ အသားပါဝင်မှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာမုန့်တီမှာ ကြက်သားနဲ့ချက်ပြီး ကြက်ရင်ပုံကို ထည့်တဲ့ သူဌေးမုန့်တီနဲ့ အရိုးဟင်းနဲ့ချက်တဲ့ ဆင်းရဲသားမုန့်တီ ကွာခြားမှု ရှိပါတယ်။

ယိုးဒယားထိုင်း အနွယ်တွေရဲ့ မုန့်တီကိုတော့ ငါးနဲ့ချက်ပြီး အရိုးနည်းတဲ့ ငါးဘတ်ကို သုံးပါတယ်။

ဒီမုန့်တီပုံစံဟာ ထိုင်းမှာ လက်ရှိစားနေတဲ့ ခနုံကျင် ခေါ် မုန့်ဟင်းခါးဖတ်ကို ငါးဟင်းရည်ဆမ်း စားတဲ့ ထိုင်းမုန့်ဟင်းခါးနဲ့ ဆင်တယ်လို့လည်း ဦးစိုးက ပြောပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် U Soe
Image caption လစဉ်ချက်တဲ့ ယိုးဒယားမုန့်တီ

ယိုးဒယားမုန့်တီကို နနွင်းဆီသတ်ချက်ပြီး မုန့်ဟင်းခါးဖတ် အခွေပြုကာ အပေါ်ကဆမ်းပြီး ကြက်သွန်နီကြော်တွေ ဖြူး စားရပါတယ်။

ပဲသီးစိမ်းကို အစိမ်းလှီးထည့်ရတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

ဒီယိုးဒယားမုန့်တီကို လစဉ် လပြည့်ကျော် လေးရက်နေ့တိုင်း အစဉ်အလာမပျက် ပြုလုပ် ဆွမ်းတော်တင်ပြီး မိသားစု စားတာကလွဲရင် စားသုံးသူ မရှိတော့ကြောင်းလည်း သူက ရှင်းပြပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Chumsak Kanoknan
Image caption နှစ်ကူးမှာ သဲပုံစေတီတည်တဲ့ လောရှမ်းဓလေ့

ဒါပေမဲ့ မန္တလေး တောင်ဘက်က မင်းသားစု ရပ်ကွက်မှာ နှစ်စဉ် ဒီမုန့်တီကို သဲပုံစေတီပွဲမှာ ပြုလုပ် စားသောက်ကြတဲ့ ထိုင်းမျိုးနွယ်တွေ ရှိသေးကြောင်းလည်း အမေရိကန် သုတေသီ ဘရိုက်စ် ဘီမာရဲ့ ပါရဂူစာတမ်းမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

ဒီမုန့်တီကို ပဲမှုန့် ပုစွန်ခြောက်တွေနဲ့ ပြုလုပ်ပြီး အရည်ပျစ်ပျစ် ချက်စားတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဒီလို အလားတူ ပုစွန်ခြောက်နဲ့ ချက်တဲ့ ယိုးဒယားမုန့်တီကို စစ်ကြီးမဖြစ်ခင်က မန္တလေး တရုတ်တန်းမှာ ရောင်းတယ်လို့ စာရေးဆရာ ကြည်မြက ရေးသားဖူးပါတယ်။

စစ်ပြီးမှာ ကြက်သားနဲ့ ရောင်းတဲ့ မြန်မာမုန့်တီတွေ ပိုတွင်ကျယ်လာလို့ ယိုးဒယား မုန့်တီ ပျောက်သွားတယ်လို့လည်း ဦးစိုးက ရှင်းပြပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Frank Bienewald
Image caption ထိုင်းဘုရင်ကို ခွံစိမ်းသီးမွှေးနဲ့ ပသရ

နောက် မြန်မာပြည်မှာ နတ်ရွာစံတဲ့ အယုဒ္ဓယဘုရင်ကို ရည်စူးပြီး လပြည့်နေ့တိုင်း သီးမွှေးငှက်ပျောသီး ခွံစိမ်းကို ပသရတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

ငှက်ပျောသီး ဝယ်တဲ့အခါ စျေးမဆစ်ရဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အကြောင်းကတော့ သူတို့ဟာ ဘုရင်မျိုးတွေ ဖြစ်လို့ပဲလို့ ထိုင်းအနွယ် ဦးစိုးက ရှင်းပြပါတယ်။

နောက် သူတို့ဟာ ရာမဇာတ်အဖွဲ့အနွယ်တွေမို့ အစိမ်းရောင် မဝတ်ကြသလို ဖယောင်းပုဆိုး၊ ကြမ်းခင်းစတာတွေကိုလည်း အစိမ်းမသုံးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် DEA / FOTO THELMA & LOUISE
Image caption ထိုင်းကလာတဲ့ ဆနွင်းမကင်းခေါ် ခနုံမော်ကန်း