သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်

  1. တက်ဆာ ဝမ်

    ဘီဘီစီ သတင်း

    တီယန်ကျင်းက ကောင်ယွန် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်မြေဟာ ရေစုပ်တဲ့မြို့ အတွေးအမြင်နဲ့ တည်ဆောက်ထားတာဖြစ်

    ရေကြီးတာကို ကြောက်ရွံ့နေမယ့်အစား အလိုက်သင့် လိုက်လျောညီထွေနေနိုင်၊ ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် သဘာဝနည်းလမ်းတွေကို တရုတ်ပညာရှင်တစ်ဦးက ပြောပြပါတယ်။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
  2. Video content

    Video caption: တစ်ကိုယ်ရေ ကာဘွန်ခြေရာလျှော့ချခြင်း

    တစ်ကိုယ်ရေ ကာဘွန်ခြေရာလျှော့ချခြင်း

  3. Reality Check

    ဘီဘီစီ သတင်း

    တရုတ်ရဲ့ စွမ်းအင်ရရှိရေး ကျောက်မီးသွေးကို အဓိက အားထားနေရ

    ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာရာမှာ တရားခံအကျဆုံး ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့တွေထဲ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO2) က ဆိုးကျိုးအပေးဆုံးပါ။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
  4. မတ်တေလာ

    ဘီဘီစီ မိုးလေဝသ

    Photo 1. စက်မှုထွန်းကားလာတဲ့အချိန်ကစပြီး ရုပ်ကြွင်းလောင်စာတွေ အမြောက်အများ အသုံးပြုလာမှုတွေကြောင့် အဲဒီက ထွက်တဲ့ အခိုးအငွေ့တွေက ကမ္ဘာ့လေထုလွှာထဲ ခိုအောင်းပြီး ကမ္ဘာ့အပူချိန်ကို တဖြည်းဖြည်းတက်စေခဲ့

    ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုက ဒေသအသီးသီးမှာ ဘယ်လို ပုံစံမျိုးတွေနဲ့ အပြင်းအထန် ရာသီဥတုဆိုးရွားမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေသလဲ။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
  5. African penguins (Spheniscus demersus) on the beach at Boulder Beach, Simons Town near Cape Town, South Africa.

    ပင်ဂွင်တွေ တစ်ကောင်ချင်းစီမှာ ပျားတုပ်ခံထားရတဲ့ ဒဏ်ရာတွေအများကြီးရှိပြီး တစ်ကောင်ဆို ၂၇ ခါ တုပ်ခံထားရတာတွေ့ရပါတယ်။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
  6. အီးယူစည်းမျဉ်းတွေကို ချိုးဖောက်ပြီး မြန်မာသစ်တွေ ဥရောပထဲ အီတလီကနေတဆင့် အဓိကဝင်နေ

    မြန်မာနိုင်ငံထဲက သစ်တွေဟာ အီတလီကနေ တဆင့် ကျန်ဥရောပ ဒေသတွေထဲ ဝင်ရောက်နေမြဲ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို အထောက်အထားတွေနဲ့ ဖော်ပြထားတဲ့ အစီရင်ခံစာ တစ်စောင် ထွက်လာပါတယ်။

    ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု ဆိုင်ရာ တက်ကြွ လှုပ်ရှားသူ ဗြိတိသျှနိုင်ငံသားတွေနဲ့ အဓိက ဖွဲ့ထားပြီး လန်ဒန်နဲ့ ဝါရှင်တန် ဒီစီ မြို့တော်တွေမှာ ရုံးခန်းတွေ ထားရှိတဲ့ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေး အေဂျင်စီ EIA အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာပြည်မှာ စစ်အာဏာ တကျော့ပြန် သိမ်းခံရပြီးတဲ့နောက် အီးယူ အဖွဲ့က တုန့်ပြန်ပြီး ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုတွေ၊ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ချိုးဖောက်ပြီး မြန်မာ့သစ်တွေကို ဥရောပထဲ သွင်းနေကြတာ ဖြစ်တယ်လို့ EIA က ဆိုပါတယ်။

    အဲဒီလို မြန်မာသစ်တွေ ဥရောပထဲ တရားမဝင် ဆက်လက် ဝင်နေတဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ အီတလီ ကုန်သည်တွေက အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေပြီး ၊ ဘယ်သူဘယ်ဝါတွေ ဖြစ်ကြောင်း EIA အနေနဲ့ ထုတ်ဖော်ထားနိုင်တဲ့ အီတလီ သစ်ကုန်သည် ၂၇ ယောက် ရှိတယ်လို့လည်း EIA က ပြောပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၃ လ တာ ကာလ အတွင်းမှာကို ယူရို တစ်သန်းခွဲဖိုး ဝန်းကျင် အထိ မြန်မာ့သစ်ထုတ်ကုန်တွေ ဥရောပထဲ ဆက်လက် ဝင်နေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသမားတွေ အပေါ် စစ်တပ်က အကြမ်းဖက် ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ အတွက် လူတွေ ရာပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးနေတ​​ယ် ဆိုပြီး အီးယူက မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ပတ်သက်ဆက်စပ်နေတာတွေနဲ့ စီးပွားရေး မလုပ်ဖို့၊ မြန်မာစစ်တပ်လက်ထဲ ငွေကြေးတွေ စီးဝင်မနေဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်ထားပါတယ်။

    “စစ်အာဏာသိမ်းမှု နောက်ပိုင်း မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ပစ်မှတ်ထားပြီး တိုးမြှင့် ချမှတ်ထားတဲ့ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ မဆိုင်ပဲနဲ့ EUTR လို့ခေါ်တဲ့ သစ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အီးယူရဲ့ ကန့်သတ် ထိန်းချုပ်ချက်တွေ အရကို မြန်မာနိုင်ငံထဲက ကျွန်းသစ် အပါအဝင် တခြားသစ်တွေကို ဥရောပထဲ သွင်းဖို့ ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အခုတော့ မြန်မာ့ရဲ့ တောတောင်ရေမြေတွေကို ဖျက်စီးပြီး ထုတ်ယူတဲ့ သစ်တွေ ဥရောပထဲ ကုန်သွယ်နေမှုဟာ ပိုလို့တောင်မှ ကြီးထွားလာနေတယ်” လို့EIA ရဲ့ သစ်တောများ ဆိုင်ရာ ဆော်ဩရေးမှူး ဖေ့သ်ဒိုဟတီက ပြောပါတယ်။

    “ကုန်သည်တွေကို မေးကြည့်ရင်လည်း သူတို့ အနေနဲ့ ဥရောပ အကောက်ခွန် အာဏာပိုင်တွေထံက လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ ရလို့သာ အခုလို မြန်မာသစ်တွေကို သွင်းနိုင်တာ ဖြစ်တယ်၊ စာရွက်စာတမ်း မရှိပဲ ဘယ်လိုလုပ် အကောက်ခွန်ကို ဖြတ်နိုင်မလဲလို့ တုန့်ပြန် ဖြေကြားကြတယ်” ဆိုပြီး ဒိုဟတီက ဆိုပါတယ်။

    အဓိပ္ပာယ်ကတော့ အီးယူဘက်က သူတို့ ချမှတ်ထားတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ အတိုင်း တကယ်လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ပျက်ကွက်နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ EIA က ထောက်ပြ ဝေဖန်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ရံဖန်ရံခါ သစ်ကုန်သည်တွေကို ဒဏ်ကြေး အနည်းအကျဥ်းလောက်သာ ဆောင်ခိုင်းတာမျိုးလောက်နဲ့ပဲ ပြီးသွားတဲ့ အတွက် မြန်မာသစ်တွေ ဥရောပထဲ တင်သွင်းမှု ပိုကြီးထွားနေတာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း EIA က ဆိုပါတယ်။

    အီတလီ သစ်ကုန်သည် ၂၇ ယောက်ကို EIA ဖော်ထုတ်
    Image caption: အီတလီ သစ်ကုန်သည် ၂၇ ယောက်ကို EIA ဖော်ထုတ်
  7. no caption

    သန္တာကို ပျက်စီးစေတဲ့အတွက် တားဆီးကန့်သတ်တာဖြစ်။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
  8. နမ္မတူဘော်တွင်းကနေ ဩစတြေးလျ ကုမ္ပဏီ ထွက်တော့မယ်

    မြန်မာထဲကနေ လက်ကြီးကုမ္ပဏီတစ်ခု ထပ်ပြီး ထွက်ခွာ

    နမ္မတူဘော်တွင်း
    Image caption: စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဘော်တွင်းမှာ ငွေအရင်းအနှီးထည့်မယ့်သူတွေ ကိုယ်ရှိန်သတ်

    ရှမ်းပြည်နယ် နမ္မတူဘော်တွင်းရဲ့ ရှယ်ယာ အများစု ၅၁% ကို ပိုင်တဲ့ ဩစတြေးလျ အခြေစိုက် မြန်မာမက်တယ် Myanmar Metalsကုမ္ပဏီဟာ သူတို့ပိုင်ရှယ်ယာတွေ ရောင်းဖို့ စီစဥ်ထားတယ်လို့ ဇူလိုင် ၂၁ ရက် နေ့စွဲနဲ့ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

    မြန်မာပြည်မှာ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယိုယွင်းလာတဲ့ အခြေအနေတွေ၊ မတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ တန် ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ကို ဆက်လုပ်ဖို့ရာ အခက် တွေ့လာရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    “ပရောဂျက်အတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လက်ငင်း အခြေအနေတွေမှာ ရလာဖို့ ဆိုရင် အင်မတန် ခက်ခဲမှာ ဖြစ်ပြီး၊ လက်တွေ့အရ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ဘုဒ်အဖွဲ့က သုံးသပ်ထားတယ်” ဆိုပြီး ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ ရေးထားပါတယ်။

    ရှယ်ယာရှင်တွေ အတွက် အကောင်းဆုံးကတော့ ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ထဲ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ရောင်းတာဖြစ်စေ၊ မြန်မာမက်တယ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံးကို ရောက်တာဖြစ်စေ ပြုလုပ်ဖို့လိုတယ် ဆိုပြီး ဘုဒ်အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့လည်း ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ တွေ့ရပါတယ်။

    ဘော်တွင်း ပရောဂျက်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ အရင် ပြောဆိုထားသူတွေ အားလုံး ဖေဖေါ်ဝါရီ ၁ ရက်၊ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းငွေထုတ်မပေးတော့ဖို့ စိတ်ပြောင်းသွားကြတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

    ဒါ့ကြောင့် ပရောဂျက်ထဲ ဆက်ပါနေဦးမယ်ဆိုရင် မြန်မာမက်တယ် အနေနဲ့ လက်ရှိ မတည်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းခွဲနီးပါးဟာ တစ်နှစ်အတွင်း ကုန်သွားနိုင်ဖွယ် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ဟာ ငွေသတ္တုတင်မက၊ ခဲနဲ့ သွပ်တို့ပါ ထုတ်မယ့် လုပ်ငန်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပရောဂျက်ရဲ့ ရှယ်ရာအများစု ၅၁%ကို ဩစတြေးလျ ကုမ္ပဏီ မြန်မာမက်တယ်က ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ကျန် ရှယ်ယာတွေကတော့ ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီတွေ ဖြစ်တဲ့ ဝင်းမြင့်မို ကုမ္ပဏီ လိမိတက် WMM နဲ့ အီးအေပီ ဂလိုဘယ် EAP တို့ တဝက်စီပိုင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

    မြန်မာမက်တယ်က နမ္မတူဘော်တွင်း ပရောဂျက် ရှယ်ယာ အများစုကို ရောင်းချဖို့ ဝယ်လက်တွေကို ရှာတဲ့အခါ၊ တရုတ်အခြေစိုက် ယင်တိုင် ဂိုးလ်ဒ် ကော်ပိုရေးရှင်း Yintai Gold Co ဆိုတဲ့ သတ္တုတွင်း ကုမ္ပဏီက စိတ်ဝင်စားပြီး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၆ သန်းခွဲ ပေးမယ် ဆိုတဲ့ ကမ်းလှမ်းမှု ပြုလုပ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

    ဘော်တွင်း
    Image caption: တရုတ်ကုမ္ပဏီက ဝ​ယ်မယ်ဆိုပြီး ကမ်းလှမ်းထား
  9. ခိုးရာပါဖမ်းမိထားတဲ့ သစ်တွေ ထုတ်ရောင်းဖို့ စစ်ကောင်စီပြင်ဆင်နေ

    တရားမဝင် ဖမ်းထားတဲ့ သစ်တန်ချိန် ၂ သိန်း ဝန်းကျင်ထိရှိ
    Image caption: တရားမဝင် ဖမ်းထားတဲ့ သစ်တန်ချိန် ၂ သိန်း ဝန်းကျင်ထိရှိ

    အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီဟာ တရားမဝင်သစ်တွေ တန်ချိန် ထောင်ပေါင်းများစွာကို နိုင်ငံတကာ စျေးကွက်ထဲ ရောင်းပြီး ငွေရအောင်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်ဆိုပြီး သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး နိုင်ငံတကာ စုံစမ်း ဖော်ထုတ်တဲ့ အဖွဲ့ တစ်ခု ဖြစ်တဲ့ EIA က သတိပေး နေပါတယ်။

    စစ်တပ်ရဲ့ ဝင်ငွေလမ်းကြောင်းတွေကို ပိတ်နိုင်ဖို့ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ခတ် အရေးယူမှုတွေကို အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နဲ့ အီးယူတို့ အပါအဝင် အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံတွေက လုပ်ဆောင် နေချိန်မှာ စစ်ကောင်စီက သစ်တွေရောင်းဖို့ ကြိုးစားနေတာ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

    ဒီမိုကရေစီ နည်းကျ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံ NLD အစိုးရလက်ထက် ပစ်မှတ်ထား ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ အထဲ တရားမဝင် သစ်ခိုးထုတ်မှု ပပျောက်ရေးလည်း ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ဒါ့ကြောင့် တရားမဝင် ခုတ်လှဲထားတဲ့ သစ်တွေ၊ ခိုးထုတ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့ သစ်တွေကို NLD အစိုးရလက်ထက် နိုင်ငံတော် အနေနဲ့ ဖမ်းဆီးရရှိထားတာ တန်ချိန် ၂ သိန်း ဝန်းကျင် အထိ ရှိနိုင်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ခန့်မှန်း ထားကြပါတယ်။

    အခု အဲဒီ သစ်တွေကို ထုတ်ရောင်းဖို့ စစ်ကောင်စီက ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ EIA က ပြောနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံပိုင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်းလည်း အခုဆို စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

    အာဏာသိမ်း စစ်တပ်အနေနဲ့ နိုင်ငံပိုင် လုပ်ငန်းတွေကနေ ငွေမရှာနိုင်အောင် ကျောက်မျက်၊ ပုလဲနဲ့ငါး စသဖြင့် လုပ်ငန်းတွေ အပေါ် နိုင်ငံတကာ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုတွေ ချမှတ် ခံထားရပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီက တရားမဝင် သစ်တွေကို စျေးနှုန်း မဖော်ပြ မသတ်မှတ်ပဲ လေလံတင် ရောင်းချမှာ ဖြစ်ပြီး၊ ဝင်ပြီး လေလံဆွဲ ဝယ်ချင်တဲ့ သူတွေဟာ အရင်ဆုံး အမေရိကန် ဒေါ်လာ တစ်သောင်းကို ကြိုတင်ငွေ အဖြစ် စစ်ကောင်စီထံ ပေးသွင်းရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ စုံစမ်း လေ့လာ ဖော်ထုတ်တဲ့ EIA အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။

    မြန်မာပြည်သူတွေကို ဆက်လက် ဖိနှိပ်နိုင်ရေး အတွက် စစ်ကောင်စီမှာ ငွေ အသည်းအသန်လိုနေပြီလို့ အကဲခတ်တွေက ပြောကြပါတယ်။

    ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေး အေဂျင်စီ EIA အဖွဲ့ဟာ ၁၉၈၀ ပြည့်ကျော် နှစ်တွေ ကတည်းက ပတ်ဝန်းကျင် အရေး လှုပ်ရှား တက်ကြွသူ ၃ ယောက်နဲ့ ယူကေမှာ စတင် တည်ထောင် လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခု လန်ဒန်နဲ့ ဝါရှင်တန် ဒီစီ မြို့တော်တွေမှာ ရုံးခန်းတွေ ထားရှိပါတယ်။

    Quote Message: စစ်ကောင်စီရောင်းမယ့် တရားမဝင်သစ်တွေကို ဝယ်ရင် မြန်မာပြည် လက်ရှိ ခံစားနေရတဲ့ ဒုက္ခတွေပေါ်ကနေ အမြတ်ထုတ်တာပဲ from ဖေ့သ်ဒိုရတီ EIA သစ်တောဆိုင်ရာ တာဝန်ခံ
    ဖေ့သ်ဒိုရတီEIA သစ်တောဆိုင်ရာ တာဝန်ခံ
    စစ်ကောင်စီမှာ အသည်းအသံ ငွေလိုနေပြီလား မေးခွန်းထွက်ပေါ်
    Image caption: စစ်ကောင်စီမှာ အသည်းအသန် ငွေလိုနေပြီလား မေးခွန်းထွက်ပေါ်
  10. မြစ်ဆုံစီမံကိန်းနေရာတစ်ခု

    မြစ်ဆုံစီမံကိန်းဧရိယာကို ကန့်သတ်နယ်မြေအဖြစ် ထုတ်ပြန်တဲ့ မြစ်ကြီးနားခရိုင် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်က လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ဒီနေ့ မတ်လ ၆ ရက်မှာ ပျံ့နှံ့လာနေပါတယ်။

    အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်
    next
စာမျက်နှာ 1 ရဲ့ 7