ပေါင်မုန့်ဖုတ်သမားသားရဲ့ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP/Getty Images
Image caption ကက်တနီးယားခေါင်းဆောင် ပူဂျစ်တမွန်

အမှန်တော့ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆန္ဒခံယူမှု လှုပ်ရှားမှုတွေဟာ သူ့ရဲ့ ဦးဆောင်မှု အောက်မှာ စတင်ခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့လက်ရှိ ယူထားတဲ့ ရာထူးတာဝန်တွေ ကနေ စွန့်စားမှုရှိရှိ တာဝန်ခံပြီး ကက်တလိုးနီးယား လွတ်လပ်ရေး အတွက် မဆုတ်မနစ် အားထုတ်မှု တွေကြောင့် သူဟာ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ ခေါင်းဆောင်နေရာ ရလာခဲ့သူပါ။

စပိန်ရဲ့ အခြေခံ ဥပဒေနဲ့ တည်ဆဲဥပဒေတွေကို အာခံပြီး နိုင်ငံတကာရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမူရရှိဖို့ အားသွန်ခွန်စိုက် တောင်းဆိုခဲ့မှုကြောင့်လည်း ပါပါတယ်။

ဒါကြောင့်လည်း တချို့ သတင်းဌာနတွေက ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ အတူ သူ့အကြောင်းကို သီးသန့် အခန်း ကဏ္ဍကနေ ဖော်ပြနေကြရာမှာ မဆုတ်မနစ် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသူလို့ ဖော်ပြနေကြတာပါ။

အီးယူ ဥရောပသမဂ္ဂရုံး စိုက်တဲ့ ဘရပ်ဆဲလ်နဲ့ ဝါရှင်တန်က စပိန်ဗဟိုအစိုးရရဲ့ မဟာမိတ်တွေကြောင့် သူ့ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ အရာမရောက် လက်မှိုင်ချစရာဖြစ်ပြီး ပျက်သုဉ်းကိန်း ကြုံသွားနိုင်စရာ ရှိခဲ့ပေမယ့် ကက်တလန် ဒေသ ကျေးရွာ တရွာက မုန့်ဖုတ်သမားရဲ့ သားအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့တဲ့ သူကတော့ တတ်နိုင်သမျှ သည်းခံပြီး မကြောက်မရွံ့ မတုန်မလှုပ်နဲ့ ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဆက်လက် ဦးဆောင် လှုပ်ရှား နေခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၂ ခုနှစ် စပိန်အာရှင်ရှင် ဖရန်ကိုလက်ထက် ကက်တလန် ဒေသ အမ်မာမြို့ မွေးဖွားခဲ့တဲ့သူဟာ ငယ်စဉ်က ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း တကျောင်းရဲ့ စာသင်ကျောင်းမှာ စပိန်ဘာသာနဲ့ ပညာသင်ကြားခဲ့ရတာပါ။ ဒါပေမဲ့ သူနဲ့ မျိုးဆက် အတူတူဖြစ်တဲ့ အခြား ကက်တလိုးနီးယား တွေလိုပဲ ကက်တလန် ဘာသာစကား ကိုသာ သူ့နေအိမ်မှာ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ သူနေထိုင် ကြီးပြင်းခဲ့တဲ့ ဖရန်ကိုရဲ့ ခေတ်ဟာ ကက်တလန် ဘာသာစကား နဲ့ စာပေ ယဉ်ကျေးမှုတွေကို အပြင်းအထန် နှိပ်ကွပ်တဲ့ ခေတ်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

ကားလက်စ် ပူဂျစ်တမွန် ( Carles Puigdemont ) နဲ့ တကျောင်းထဲ ဖြစ်ခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ စီနီယာဖြစ်သူ Joan Matamala ကတော့ သူဟာ သူ့ထက် အသက်ကြီးတဲ့ ကျောင်းသားတွေနဲ့ ယှဉ်ရတဲ့တိုင် သူဟာ အမြဲတမ်း ထူးချွန်တဲ့ စာရင်းဝင်တဲ့ ကျောင်းသားဖြစ်ခဲ့တယ် လို့ ပြောပါတယ်။

Matamala ဟာ Les Voltes မြို့မှာ စာအုပ်ဆိုင် ဖွင့်ထားသူဖြစ်ပြီး ကက်တလန် ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု မြင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေကိုလည်း လုပ်ဆောင်နေသူပါ။ မစ္စတာ ပူဂျစ်တမွန်ဟာ အဲဒီဆိုင်ကို လာလေ့ ရှိသလို အခြား ခေါင်းဆောင်တွေလို ဟိတ်ဟန်နဲ့ လာတာ မဟုတ်ပဲ အသိမိတ်ဆွေကို ဘယ်တော့မှ မမေ့တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့သာ လာလေ့ရှိတယ်လို့ Matamala က ပြောပါတယ်။

သူ့ဒေသရဲ့ ဘာသာစကားခုံမင် မြတ်နိုးသူ ပူဂျစ်တမွန်ဟာ ဒေသတွင်း တက္ကသိုလ်မှာ ကက်တလန် ဒဿနိကဗေဒ ဘာသာရပ်ကို သွားရောက် သင်ယူခဲ့သလို သူပထမဆုံး အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ သတင်းစာကိုလည်း ဒေသတွင်း လူထုကို ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့ သတင်းစာဖြစ်အောင် သူ့သူငယ်ချင်းတွေနဲ့အတူ အားထုတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီ သတင်းစာဟာ အခုအခါ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု အသားပေး ဖော်ပြတဲ့ သတင်းစာ ဖြစ်လာပါပြီ။ El Punt Avui လို့ ခေါ်တဲ့ အဲဒီသတင်းစာမှာ သူနဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ Miguel Riera ကတော့ သူအဲဒီ သတင်းစာကို သူရောက်ရောက်ချင်း တုန်းက အင်တာနက်နဲ့ နည်းပညာတွေကို သူအလွန် စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ဒီလို အတွေ့အကြုံတွေ ကပဲ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု အတွက် အရေးပါတဲ့ လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာ နည်းပညာ ဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံတွေကို ပူဂျစ်တမွန် အနေနဲ့ ရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

သူဟာ သူငယ်ချင်းဖြစ်ဖို့ လွယ်တဲ့ ဖော်ရွေတဲ့ လူစားမျိုး ဖြစ်တယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေနေ့ ဆန္ဒခံယူပွဲမှာ မဲသွားထည့်ရင်း ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဖြိုခွင်းမှုကြောင့် ဗိုက်မှာ ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ အသက် ၂၅ နှစ်အရွက် သားတယောက် ဖခင် Mr. Riera က ပြောပါတယ်။

မစ္စတာပူဂျစ်တမွန်ဟာ ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်ကနေ ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်အထိ ဂျီရိုနာမြို့မှာ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူပါ။ ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်မှာတော့ ကက်တလိုးနီးယား ဒေသ အစိုးရရဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပါတယ်။

ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု ချီတက် ဆန္ဒပြပွဲတွေအတွင်း သူ့ကို ထောက်ခံသူတွေက ဆယ်လ်ဖီ ဓာတ်ပုံ အတူတွဲရိုက်ဖို့ တောင်းဆို မေတ္တာရပ်ခံမှု တွေကိုလည်း ဘယ်တုန်းကမှ မငြင်းဆန်ခဲ့ပါဘူး။

သူ့ရဲ့ လူသိများ ပေါ်ပြူလာဖြစ်လာမှုတွေဟာ တော်သင့်ရုံသာ နေတတ်ပြီး သာမန်ပြည်သူလိုသာ နေတတ်တဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းက လာသူအဖို့ အံဝင်ခွင်ကျတော့ မဖြစ်လှပါဘူး။ တခြား ကက်တလန် လူကုံထံ ရေပေါ်ဆီ အသိုင်းအဝိုင်းက လူတွေ ၊ ဗဟိုအာဏာချုပ် ကိုင်ထားတဲ့ ကက်တလန် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်လည်း သူ့ရဲ့ နေထိုင်ပုံက သိသာပါတယ်။

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP
Image caption အောက်တိုဘာ ၁ ရက် ဆန္ဒခံယူမှုအပြီးတွေ့ရတဲ့ ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေး တောင်းဆိုသူတွေ

ကက်တလိုးနီးယားတွေ အခုရောက်နေတဲ့ အခြေအနေရောက်ဖို့အတွက် ပူဂျစ်တမွန်ဟာ အဓိကကျတဲ့ လူတယောက်ဖြစ်ပြီး ဒီလို အခြေအနေရောက်ဖို့ သူစွမ်းဆောင်ပေးခဲ့တယ် လို့ ကက်တလန် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ အောက်ခြေလှုပ်ရှားမှုအတွက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ကက်တလန်အမျိုးသား ညီလာခံခေါ်ယူရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ Montse Daban က ပြောပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု လုပ်နေတုန်း တချို့ကိစ္စတွေမှာ စိတ်ပျက်စရာ အဟန့်အတား အခက်အခဲတွေကြုံလာတိုင်း သူဟာ ကက်တလန် ပြည်သူတွေကို အပြုသဘောဆောင်စေတဲ့ အရာတွေကို လုပ်ဆောင်ပြနိုင်ခဲ့တာ ဒါမှမဟုတ် လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့တာတွေကို လုပ်နိုင်ခဲ့တယ် လို့လည်း Montse Daban က ဆက်ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေက စပိန်ရဲ့ ဥပဒေတွေကို ချိုးဖောက်ရာရောက်နေပြီး သူကိုယ့်သူ ပဋိပက္ခထဲ ဆွဲသွင်းရာ ရောက်နေပါတယ်။ စပိန်အစိုးရရဲ့ မျက်စိထဲမှာတော့ သူဟာ ပြဿနာနဲ့ အကျပ်အတည်းတွေကို ဖန်တီးသူ၊ အမိန့် ဥပဒေတွေကို ချိုးဖောက်ပြီး တဘက်သတ် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာနေသူ စသဖြင့် မြင်နေကြတာပါ။

ဒီမိုကရေစီဆိုတာ မဲပေးဖို့ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဆန္ဒခံယူမှုတွေ ဟာလည်း အာဏာရှင်စနစ်ထဲပါဝင်ပါတယ်၊ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အရ မဲပေးမှုတွေကသာ အာမခံချက်ရှိတာပါ။ အဲဒါမျိုးကိုပဲ ဒီမိုကရေစီလို့ ခေါ်တာပါ လို့ မက်ဒရစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူ တဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

မဲရုံတွေမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ဖြိုခွင်းမှုတွေဟာ ရာခိုင်နှုန်း ၁၅ဝ လောက် ရှိနေတဲ့ ပူဂျစ်တမွန်ရဲ့ အစီအစဉ်တွေကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ရတာပါ။ ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ အဲဒီကိစ္စရပ်ဟာ ထောင်ချောက်လို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး စပိန်အစိုးရ အတွက်တော့ ဆိုးတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ ဆိုတာ သံသယရှိစရာ မလိုပါဘူး လို့ အဲဒီ စပိန်အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ တာဝန်ရှိသူကပဲ ပြောပါတယ်။

ပူဂျစ်တမွန်ကတော့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပြောဆိုမှုတွေမှာ ပိုပြီး သတိထားနေပါတယ်။ အာသာမက်စ် ( ယခင်ကက်တလန် အကြီးအကဲလက်ထက် ) ၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တုန်းကတောင် လွတ်လပ်ရေး ရယူသင့်မသင့် ဆိုင်ရာ ကနဦး အကြံဉာဏ် ရယူတဲ့ ဆန္ဒခံယူမှု လုပ်ခဲ့တာကို မက်ဒရစ်အစိုးရက တားမြစ်ခဲ့ပါတယ်။

တနင်္ဂနွေနေ့က ဆန္ဒခံယူမှုနဲ့အတူ အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းမှုအပြီး မစ္စတာ ပူဂျစ်တမွန်ရဲ့ ဘီဘီစီကို ပြောဆိုမှုမှာတော့ ကျွန်တော်တို့က ဆန္ဒခံယူမှုမှာ နိုင်သွားခဲ့ပြီးပြီလို့ ထင်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ရှေ့လာမယ့် အခြေအနေတွေက ခြားနားပါတယ်၊ ပိုပြီး နားလည်ရလည်း ခက်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတာကို ဘယ်တော့မှ နားမထောင်ခဲ့လို့ပါ လို့ ပူဂျစ်တမွန်က ပြောပါတယ်။

တကယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ရှေးရိုးစွဲတွေနဲ့ပဲ ကြုံတွေ့နေရပြီး ပြည်သူက ဘာမှမမှားဘဲ ဘာမှလည်း မရဘူး ဆိုရင် ဥရောပကို ကျွန်တော်တို့က ဒီမိုကရေစီ စတင်ရာ နေရာလို့ ဘယ်လိုလုပ်ပြောမလဲ။ ဒါဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဖရန်ကို လက်ထက်မှာ ဖိနှိပ် ရက်စက်မှုတွေနဲ့ မမျှတမှုတွေကို ကြုံခဲ့ပြီးပါပြီ လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

လက်မခံခဲ့ရင် သူကတော့ ကက်တလန်နဲ့ စပိန်အစိုးရအကြား ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးမှုကို တောင်းဆိုနေခဲ့တာပါ။ စပိန်အစိုးရက သူတို့တောင်းဆိုနေမှု တွေကို လုံးဝ လက်မခံမယ့် အခြေအနေတွေ အပါအဝင်ပါ။

မက်ဒရစ်အစိုးရ ဘက်က ဘီဘီစီရဲ့ သတင်းအရင်းအမြစ်ကတော့ အဲဒီ စိတ်ကူးတွေအကုန်လုံးကို လက်မခံပါဘူး။ စပိန်အစိုးရနဲ့ စပိန်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တခုအကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေ မူဘောင်တွေ မရှိဘဲ ကြားဝင် ညှိနှိုင်းပေးမှုက ဘာအတွက်လဲ ဆိုပြီး စပိန်အစိုးရ သတင်းအရင်းအမြစ်က မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။

အဲဒီ သတင်းအရင်းအမြစ်ကပဲ ပူဂျစ်တမွန်ဟာ သူလုပ်နေတဲ့ ခွဲထွက်ရေး လှုပ်ရှားမှုအတွက် သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ကို ရှောင်လွှဲခဲ့တယ်လို့ ထောက်ပြသလို အဲဒီအစား အောက်ခြေက လွတ်လပ်ရေးလိုလားသူ အုပ်စုတွေ နဲ့သာ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ ထောက်ပြပါတယ်။

မစ္စတာ ပူဂျစ်တမွန်ရဲ့ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု ဆိုင်ရာ စွန့်စားမှုတွေဟာ ပိုပြီးဆိုးရွားမှုတွေကို ဖြစ်လာနိုင်စေပါသလား ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေကလည်း ဒီကနေ့ အခါမှာ ပေါ်ထွက်နေတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။

လမ်းမတွေပေါ်မှာတော့ လွတ်လပ်ရေး မျှော်လင့်ချက် ထားသူတွေဟာ များပြားလာနေသလို ဒီမိုကရေစီ အပေါ် မပြတ်မသား အယူအဆဖြစ်မှုတွေကလည်း နည်းလာနေပါတယ်။ စပိန်ရဲတွေရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေနေ့က ဆန္ဒခံယူပွဲ ဖြိုခွင်းမှု အပြီးမှာ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ထောက်ခံသူ အချို့ကို ကြည့်ရတာ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ ပျောက်ဆုံးနေပုံတောင် ပေါ်နေပါတယ်။

ဂျီရိုနာမြို့ ဆိုင်တဆိုင်ရဲ့ ရှေ့မှာတော့ ဘယ်သူမဆို ပုန်ကန်သူတွေကို စိုက်ပျိုးပေးမယ် ဆိုရင် လွတ်လပ်မှု အသီးအပွင့်ကို ရိတ်သိမ်းနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ လက်ရေးနဲ့ ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကို ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေး တဘက်သတ် ကြေညာမယ့် လမ်းစဉ်ကို သူဦးတည်လိုက် ကတည်းက သူဟာ စပိန်ရဲ့ အန္တရာယ်အပေးနိုင်ဆုံးလူ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားမေးခွန်းတခုကတော့ အခု ကက်တလိုးနီးယားမှာ ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေတွေ အားလုံးကို သူထိန်းနိုင်ပါ့မလား ဆိုတာပါပဲ လို့ မာလာဂါ တက္ကသိုလ်ရဲ့ နိုင်ငံရေး သိပ္ပံဌာနမှ ပါမောက္ခ မန်နျူရယ် အာရီရာ မယ်လ်ဒွန်နာဒိုက ပြောပါတယ်။