မစင်နဲ့ သံရုံးနံရံကိုသုတ်၊ သံဝန်ထမ်းတွေကို စော်ကား၊ ကင်မရာတွေတပ်တာကြောင့် အာဆန်းကိုနှင်ထုတ်ခဲ့

အီကွေဒေါသံရုံးမှာ တွေ့ရတဲ့ ဂျူလီယန်အာဆန်း ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP
Image caption ဝီကီလိခ်ကို တည်ထောင်သူ ဂျူလီယန်အာဆန်းကို အီကွေဒေါသံရုံးထဲက ထုတ်ပြီး ယူကေ အာဏာပိုင်တွေက ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။

ဂျူလီယန်အာဆန်းဟာ သတင်းအချက်အလက် အကြမ်းဖက်သမား တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး လန်ဒန်က သူတို့သံရုံးရဲ့ နံရံတွေကို မစင်အညစ်အကြေးတွေနဲ့ သုတ်လိမ်းခဲ့တယ်လို့ အီကွေဒေါသမ္မတ လင်နင်မော်ရီနို က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဝီကီလိခ်ကို တည်ထောင်သူ ဂျူလီယန်အာဆန်းဟာ ရုရှားနဲ့ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နေပုံရပြီး သူ့သံရုံး ဝန်ထမ်းတွေကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ သမ္မတက ဘီဘီစီ မြောက်အမေရိက အယ်ဒီတာ ဂျွန်ဆိုပယ်နဲ့ မေးမြန်းခန်းမှာ ပြောပါတယ်။

အီကွေဒေါသံရုံးထဲမှာ ခုနစ်နှစ်ကြာ ခိုလှုံခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့မှာတော့ သူ့ကို သံရုံးထဲက နှင်ထုတ်ခဲ့လို့ ယူကေရဲတွေက ဖမ်းဆီးလိုက်ပြီး အခုတော့ ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။

မစ္စတာ အာဆန်းရဲ့ ဇာတိ ဆွီဒင်နိုင်ငံကလည်း သူ့အပေါ် အရင်က စွဲဆိုချက်တွေဖြစ်တဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို အဓမ္မပြုကျင့်တာ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမှုတွေကို ပြန်စုံစမ်းစစ်ဆေး ရမလား စဉ်းစားနေပါတယ်။ အမေရိကန်ကလည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှာ အစိုးရရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို အကြီးမားဆုံး ဖွင့်ထုတ်ဖောက်ချမှုနဲ့ သူ့ကို အမေရိကန်ကို ခေါ်ယူပြီး တရားစွဲနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။

အဲဒီတုန်းက ဝီကီလိခ်ဝက်ဆိုက်ကနေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ လျှို့ဝျက်အဆင့်သတ်မှတ်ထားတဲ့ အထောက်အထားအချက်အလက်တွေ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဝက်ဆိုက်ပေါ်တင်ပြီး ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အထောက်အထားတွေထဲမှာ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကစလို့ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နဲ့ စစ်ပွဲတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

သံရုံးကိုလည်း တိုက်ခိုက်တယ်

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် EPA
Image caption ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့မှာတော့ မစ္စတာ အာဆန်းရဲ့ ခိုလှုံခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး အီကွေဒေါသံရုံးရှေ့မှာ အသင့်စောင့်နေတဲ့ ရဲကားထဲ ဆွဲသွင်းခေါ်သွားခဲ့ပါတယ်။

မစ္စတာ အာဆန်းက "သံရုံးရဲ့ နံရံတွေကို မစင်တွေနဲ့ သုတ်လိမ်းခဲ့ပြီး" "သံရုံး အစောင့်တချို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်" ဆိုတာ သိရပြီးတဲ့နောက်မှာ သူ့ကို ပေးထားတဲ့ ခိုလှုံခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်တာလို့ သမ္မတ မော်ရီနိုက ပြောပါတယ်။

ဂျူလီယန်အာဆန်းဟာ သူ့ဟာသူ ကင်မရာတွေကိုလည်း တပ်ထားပြီး သူဘာလုပ်မယ်ဆိုတာ သံရုံးဝန်ထမ်းတွေကို မတိုင်ပင်ဘဲ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ်လုပ်တတ်တယ်လို့လည်း သမ္မတက ပြောပါတယ်။

"သူခေါင်းဆောင်တဲ့ အုပ်စုက ကျွန်တော့်ဖုန်းကိုလည်း ကြားဖြတ်ခိုးနားထောင်တယ်၊ ကျွန်တော့် မိန်းမဖုန်းကိုလည်း ခိုးဝင်ကြည့်တယ်၊ ဆိုးဝါးလွန်းတာကတော့ ကျွန်တော့် မိသားစု၊ ကျွန်တော့် မိန်းမနဲ့ ကျွန်တော့် သမီးတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဓာတ်ပုံတွေကို သူတို့ ထုတ်ပြန်လိုက်တယ်၊ ဒါက အရေးကြီးပါတယ်" လို့ သမ္မတမော်ရီနိုက ပြောပါတယ်။

မစ္စတာအာဆန်းကို ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်တွေဆီ လွှဲပေးခဲ့တာဟာ ဝီကီလိခ်က သမ္မတမော်ရီနို အိပ်ရာထဲမှာ လှဲရင်း ပုစွန်ထုပ်ကြီးစားနေတဲ့ ပုံကို ထုတ်ပြန်လိုက်လို့ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ မော်ရီနိုက ငြင်းပါတယ်။ အဲဒီ ပုံဟာ သမ္မတက အီကွေဒေါမှာ ပြည်သူတွေ ခြိုးခြံချွေတာဖို့ မူတွေ ထုတ်ပြန်ပြီးစမှာပဲ ထွက်လာလို့ သမ္မတအတွက် အရှက်ရစေခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ကျွန်တော့် မွေးနေ့၊ ကျွန်တော်က အိပ်ရာထဲကနေ ဘောလုံးပွဲကြည့်နေတာ၊ ကျွန်တော့်အတွက် နေ့ထူးတစ်နေ့ပဲ လို့ သမ္မတကပြောပါတယ်။

"အဲဒီတုန်းက ကျွန်တော်ဝတ်ထားတဲ့ ညဝတ်အင်္ကျီနဲ့ အဲဒီ ပုစွန်တုပ်ကို ကျွန်တော့် မိန်းမက ကျွန်တော့်အတွက် မွေးနေ့ လက်ဆောင်ပေးခဲ့တာလေ၊ ဒါပါပဲ။"

ဖိအားပေး ထုတ်ခိုင်းသလား

Image caption အီကွေဒေါသမ္မတ လင်နင်မော်ရီနိုက ဂျူလီယန်အာဆန်းရဲ့ အပြုအမူတွေကြောင့် သံရုံးထဲက နှင်ထုတ်ခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မစ္စတာ အာဆန်းကို ဆွီဒင်မှာ သူစွဲဆိုခံထားရတဲ့ အဓမ္မပြုကျင့်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုတွေနဲ့ တရားရင်ဆိုင်ဖို့ ဆွီဒင်ကို လွှဲပေးသင့်တယ်လို့ ယူကေက တရားရုံးတွေက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက်မှာ မစ္စတာအာဆန်းက လန်ဒန်က အီကွေဒေါသံရုံးထဲကို ဝင်ပြီး ခိုလှုံခဲ့ပါတယ်။ သူကတော့ သူ့ကို စွပ်စွဲမှုတွေဟာ သူ့နာမည်ပျက်အောင် လုပ်ဆောင်မှုတွေရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပဲလို့ ပြောပြီး သူနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့တဲ့ မိန်းကလေးတွေဟာ နှစ်ဘက် သဘောတူပဲ ဖြစ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

သမ္မတမော်ရီနိုကတော့ မစ္စတာအာဆန်းရဲ့ ခိုလှုံခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး ယူကေရဲလက်လွှဲပေးလိုက်တာဟာ နိုင်ငံခြားအစိုးရတွေရဲ့ ဖိအားကြောင့်လို့ဆိုတာကို ငြင်းဆိုပါတယ်။

"ဘယ်လို ဖိအားမျိုးမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ယူကေ အစိုးရနဲ့ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်ဆိုတာမှန်ပါတယ်။ ဒီလိုပဲ မစ္စတာအာဆန်းနဲ့ရော သူ့ ဥပဒေအကြံပေးတွေနဲ့လည်း ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။သူ့ရဲ့ အသက်အန္တရာယ်နဲ့ သူ့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို အားလုံးထက်ပိုပြီး အလေးပေးစဉ်းစားခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို ဘာမှ အနာတရမဖြစ်စေခဲ့တာ ကြည့်ရင် ဒါ သက်သေပဲလေ။ဗြိတိသျှအစိုးရဆီက သုံးကြိမ် သုံးခါတိုင်တိုင် အာမခံချက်ရပါတယ်။ စာလည်း သုံးစောင်ရပါတယ်။ မစ္စတာအာဆန်းကို နှိပ်စက်ခံရနိုင်မယ့်၊ သေဒဏ်ချခံရနိုင်မယ့် နိုင်ငံမျိုးတွေကို လွှဲမပေးပါဘူးဆိုတဲ့ အာမခံချက် ရထားပါတယ်။ "

မစ္စတာအာဆန်းကို သံရုံးကနေဖမ်းခေါ်သွားပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ သူဟာ ဆွီဒင်ကို ပြန်အပို့မခံရအောင် ရှောင်တိမ်းနေတုန်း တရားရုံးမှာ ယူထားတဲ့ အာမခံရဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကို ဖောက်ဖျက်မှုနဲ့ ဆက်ပြီး တရားစွဲဆို ခံလိုက်ရပါတယ်။

အဲဒီလို လွှဲပေးဖို့တောင်းဆိုမှုတွေ ဆွီဒင်ဘက်က ရပ်ထားလိုက်ပေမယ့် အာဆန်းအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ ပြန်စလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ကလည်း သူတို့ရဲ့ လျှို့ဝှက်အထောက်အထား စာရွက်စာတမ်းတွေ အများကြီး ကို ဝီလီလိခ်က ဖွင့်ချခဲ့မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူ့ကို လွှဲပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။မစ္စတာ အာဆန်းရဲ့ ရှေ့နေဖြစ်သူ ဂျနီဖာရော်ဘင်ဆင်ကတော့ အမေရိကန်ကို လွှဲမပေးဖို့ သူတို့ အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက် သွားမယ် လို့ ပြောပါတယ်။ မဟုတ်ရင် အမေရိကန်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားတဲ့ သတင်းသမားတွေအတွက် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အစဉ်အလာကြီး ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်လို့ သူကပြောပါတယ်။

ရုရှားနဲ့ အဆက်အစပ်

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် AFP
Image caption ဂျူလီယန်အာဆန်းကို ထောက်ခံသူတွေကတော့ သူ့ရဲ့ဖွင့်ထုတ်ချက်တွေကို ဆန့်ကျင်သူတွေက တမင်စွဲချက်တင်တာလို့ ယူဆ

မစ္စတာအာဆန်းဟာ သတင်းသမားသက်သက်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်လို့ သမ္မတမော်ရီနိုက မထင်ပါဘူး။ ဂျူလီယန်အာဆန်းကို သူက "သတင်းအကြမ်းဖက်သမား" လို့ခေါ်ပါတယ်။ သူက သူ့မှာရှိတဲ့ သတင်းအချက် အလက်ကို ထုတ်ပြန်ပေးတာမဟုတ်ပါဘူး။ သူကြိုက်တာ၊ သူ့အယူအဆနဲ့ ကိုက်ညီတာကိုပဲ ရွေးပြီး ထုတ်ပြန်တတ်သူပါ။ သူက ဗာတီကန် ကိစ္စကိုလည်း ဝင်စွက်တယ်၊ အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း ဝင်စွက်တယ်၊ စပိန်က ကက်တလန်အရေးမှာလည်း စွက်ဖက်တယ်၊ ဒါမျိုးက လက်ခံနိုင်စရာ မရှိပါဘူး။ နောက်ပြီး နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့်ယူထားသူ တစ်ယောက်ရဲ့ အခြေအနေနဲ့လည်း မကိုက်ညီပါဘူး။

မစ္စတာအာဆန်းဟာ ရုရှားကို ထောက်ခံသူလို့ ယူဆပါသလားဆိုတဲ့ ဂျွန်ဆိုပယ်ရဲ့အမေးကို တော့ သမ္မတမော်ရီနိုကက ပြောဖို့ ခက်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။"ဒါပေမယ့် သူ ဖော်ထုတ်ဖွင့်ချတဲ့ နိုင်ငံတွေစာရင်းကို ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီအထဲမှာ ရုရှား မပါပါဘူး။"ဒါဆို ရုရှားဘက်မှာ သူ ရပ်တည်တယ်လို့ ပြောနိုင်မလားလို့ ထပ်မေးတော့၊ သမ္မတက သူမသိဘူး၊ ဒါပေမယ့် အဲဒီပုံအတိုင်းတွေ့ရတာပဲလို့ ပြောပါတယ်။ သမ္မတမော်ရီနိုရဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို မစ္စတာအာဆန်းရဲ့ ရှေ့နေကတော့ အရင်ကတည်းက ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အီကွေဒေါဟာ ယုတ္တိမတန်တဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းတွေမှာ စလုပ်လာတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကလည်း ဗြိတိသျှရဲတွေကို သံရုံးထဲဝင်လာပြီး ဖမ်းခိုင်းတဲ့ သူတို့ရဲ့ ဥပဒေနဲ့ မညီတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ကာချင်လို့ပါလို့ မစ္စရော်ဘင်ဆင်က ယူကေက စကိုင်းသတင်းဌာနကို ပြောပါတယ်။ ဂျူလီယန်အာဆန်းကတော့ လျှို့ဝှက်သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဝီကီလိခ်က ဖွင့်ချတာဟာ အများပြည်သူအကျိုးစီးပွားအတွက် လုပ်ရတာဆိုပြီး အမြဲကာကွယ်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။