မြန်မာပြည်မှာ သုံးတဲ့ ပါဠိနဲ့ သက္ကတ ဘယ်ကလာသလဲ ၊ သက္ကတ- ဟင်ဒီ- တမီးလ် - တေလဂူ

ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Christophe LOVINY
Image caption အင်းလေးဒေသက ပါဠိစာပေ လေ့လာနေတဲ့ ကိုရင်လေးတွေ

ဘာသာစကားတွေဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုကို အုပ်ချုပ်ရာမှာ အဓိကကျသလို ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်ရေးမှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါတင်မက မိခင်ဘာသာစကား ဆိုတာမှာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေ ပါပါတယ်။

ကိုယ့်မိခင်ဘာသာကို တခြားဘာသာတွေ ခြိမ်းခြောက် လွှမ်းမိုးမှာကို ကြောက်တဲ့စိတ်ကလည်း ရှိနေပါတယ်။ အိန္ဒိယမှာတော့ ဒါက စိတ်ခံစားချက် ပဋိပက္ခတွေရဲ့ ဆုံချက် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အိန္ဒိယမှာ အထူးဖြင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်တွေမှာ ဟင်ဒီကို အမျိုးသားဘာသာစကားအဖြစ် ပြောသင့်တယ် ဆိုတဲ့ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီမှာ တောင်ပိုင်း ဘာသာစကားတွေက ကန့်ကွက်စရာ ရှိပြီး အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်းသား တွေ အတွက် ဘာသာစကားနဲ့ နယ်ချဲ့လာမှာကို စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

ဟင်ဒီကို အိန္ဒိယရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရမှာရယ်၊ နောက် ဒရာဗီးဒီးယန်း ဘာသာစကား ယဉ်ကျေးမှုကို ဟင်ဒီက လွှမ်းမိုးလာမှာကို စိုးရိမ်ကြတာရယ် ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

နောက် ဒီဘာသာစကားတွေ ဘယ်ကလာသလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကလည်း ပြင်းထန်နေပါတယ်။ မကြာခင်က အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး အမစ်ရှားက ဟင်ဒီကို အမျိုးသားဘာသာစကားလို့ ပြောလိုက်တော့ ဒီရင်းမြစ်ကိစ္စကို ပြောစရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

တကယ်ပဲ အိန္ဒိယက ဘာသာစကားတွေအကြောင်း လေ့လာမှုက ခုမှ ပိုတိုးတက်နေပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images
Image caption အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းမှာ အစောဆုံး သုံးခဲ့တဲ့ ဘာသာစကား ဘာလဲ မသိနိုင်သေး

အိန္ဒိယ ဘာသာဗေဒ တော်လှန်ရေး

(၁၆) ရာစုအထိ အိန္ဒိယ စကားတွေနဲ့ ရင်းမြစ်တွေအကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ လူအများ စိတ်ထဲမှာ ဝေဒကျမ်းတွေမှာ သုံးတဲ့ သက္ကတ စကားကိုပဲ ရှေးအကျဆုံး စာစကားလို့ ယူဆကြပါတယ်။

အိန္ဒိယ ဘာသာစကားတွေနဲ့ ဂရိ၊ လက်တင်၊ ပါရှင်၊ ဂျာမန် စတဲ့ စကားတွေအကြား ဆင်တူမှုတွေကို အဲဒီအချိန် အိန္ဒိယကို ရောက်လာကြတဲ့ ဥရောပတိုက်သား သုတေသီတွေက စပြီး လေ့လာကြတာပါ။

ဥရောပနဲ့ အိန္ဒိယ ဘာသာစကားတွေကြားက တူညီမှုတွေကို ဘာသာဗေဒ လိုက်စားတဲ့ ဘင်္ဂလားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး ဆာဝီလျံဂျုံးစ်က ၁၇၈၆ မှာ ဟောပြောခဲ့ပါတယ်။ ကာလကတ္တားက အိန္ဒိယ အသင်းတော်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနောက် သောမတ်ယန်းဆိုတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင် တယောက်က အနောက်ဥရောပကနေ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းအထိ ဘာသာစကားတွေ ပျံ့နှံ့လာတာကို လေ့လာပြီး အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကား မိသားစုတွေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။

India
Image caption ရောဘတ် ကလတ်ဝဲလ် (ညာ) နဲ့ ဘာဒရီရာဂျူး ခရစ်ရှနားမူသီး (ဘယ်) တို့ ဒရာဗီးဒီးယန်း ဘာသာစကားတွေကို စူးစမ်းခဲ့

ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားအုပ်စုကို ပုံဖော်ခြင်း

ရောဘတ် ကလတ်ဝဲလ်ဆိုတဲ့ ဘာသာဗေဒပညာရှင်က အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်းက အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားတွေနဲ့ မတူတဲ့ ဘာသာစကားအုပ်စုကို ဒရာဗီးဒီးယန်း ဆိုတဲ့ နာမည်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဝီလျံဂျုံးစ် က အင်ဒို - ဥရောပ ဘာသာစကားတွေအကြောင်း ပြောပြီး အနှစ် (၃ဝ) အကြာ ၁၈၁၆ မှာပဲ အင်္ဂလိပ် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်းထဲက ဝှိုက်အဲလစ်ရဲ့ တေလဂူစကား အကြောင်း ကျမ်းက ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ ဒီထဲမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းက တမီလ်၊ တေလဂူ၊ ကန်နာဒါနဲ့ မာလာယမ် စကားတွေအကြောင်း လေ့လာထားပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာပဲ ရောဘတ် ကလတ်ဝဲလ်က ဒရာဗီးဒီးယန်း စကား (၁၂) မျိုးအကြောင်း သုတေသနကို ၁၈၅၆ မှာ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ တောင်ပိုင်းစကားတွေထဲမှာ အထူးသဖြင့် တမီးလ်စကားကို သက္ကတ ဘာသာဗေဒဆရာတွေက ဒရာဗီးဒီးယန်းလို့ ခေါ်ကြောင်း ပါပါတယ်။

ဒီ ဒရာဗီးဒီးယန်း ဘာသာတွေကို လေ့လာတဲ့ နာမည်ကြီးတွေ အထဲမှာ တေလဂူ ပညာရှင် အချာယာ ဘာဒရီရာဂျူး ခရစ်ရှနားမူသီးလည်း ပါပါတယ်။ သူက ဟိုက်ဒရာဘတ် အလယ်ပိုင်း တက္ကသိုလ်မှာ ဒုတိယ အဓိပတိလည်း လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီဘာသာဗေဒဆရာတွေရေးသားချက်တွေကြောင့်ပဲ အိန္ဒိယ ဘာသာစကားအုပ်စုတွေ ကွဲပြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် WikiCommons

အဓိက ဘာသာစကား (၁၂၁) ခု ​​- မိသားစု ငါးစု

အိန္ဒိယမှာ လူဦးရေရဲ့ (၉၉.၈၅) ရာခိုင်နှုန်း ပြောတဲ့ အဓိက ဘာသာစကား (၁၂၁) မျိုးကို ပြန်ချုပ်ရင် စကားအုပ်စု ငါးစု ရပါတယ်။

ဒီအသေးစိတ်တွေကို လူစွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝက်ဆိုက်နဲ့ အိန္ဒိယ သန်းခေါင်စာရင်း ဝက်ဆိုက်တွေက ရပါတယ်။

ဘာသာစကားအုပ်စု ဘာသာစကားအရေအတွက် ပြောသူဦးရေ လူဦးရေ အချိုးအစား
အင်ဒို-ဥရောပ
(က) အင်ဒို-အာရိယန် ၂၁ ၉၄,၅ဝ,၅၂,၅၅၅ ၇၈.ဝ၅
(ခ) အီရန် ၂၁,၆၇၇ ဝ.ဝဝ
(ဂ) ဂျာမန် ၂,၅၉,၆၇၈ ဝ.ဝ၂
ဒရာဗီးဒီးယန်း ၁၇ ၂၃,၇၈,၄ဝ,၁၁၆ ၁၉.၆၄
သြစတြို - အာရှတစ် ၁၄ ၁,၃၄,၉၃,ဝ၈ဝ ၁.၁၁
တိဘက် - မြန်မာ ၆၆ ၁,၂၂,၅၇,၃၈၂ ၁.ဝ၁
ဆီမီတို - ဟာမီးတစ် ၅၄,၉၄၇ ဝ.ဝဝ
စုစုပေါင်း ၁၂၁ ,၂ဝ,၈၉,၇၉,၄၃၅ ၉၉.၈၅

၁။ အင်ဒို- ဥရောပ အုပ်စုထဲမှာ အင်ဒို- အာရိယန်၊ အီရန်နဲ့ ဂျာမန် အုပ်စုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

က) အင်ဒို- အာရိယန်။ အာသံ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ဂူဂျာရတီ၊ ဟင်ဒီ၊ ကတ်ရှ်မီးယား၊ မာရသီ၊ နေပါလီ၊ ပန်ချာပီ၊ သက္ကတ၊ ဆင်ဒီ၊ အူရဒူ စတဲ့ ဘာသာစကားများ

ခ) အီရန်အုပ်စု။ ပထန် ခေါ် အာဖဂန်

ဂ) ဂျာမန် အုပ်စု။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ

၂။ ဒရာဗီးဒီးယန်း အုပ်စု။ ကန်နာဒါ၊ မာလာယာလမ်၊ တမီးလ်၊ တေလဂူ စတဲ့ ဘာသာစကားများ

၃။ သြစတြိုအာရှတစ် အုပ်စု။ ခါစီ၊ မွန်ဒရီ၊ ဘွမ်ဂျီ၊ ဆာဗာရာ စတဲ့ ဘာသာစကားများ

၄။ တိဘက် - မြန်မာ အုပ်စု။ ဘိုဒို၊ မဏိပူရ၊ တြိပူရ၊ တိဘက်၊ ရှားပါး၊ လဒက် စတဲ့ ဘာသာစကားများ

၅။ ဆီမီတို - ဟာမီတစ် အုပ်စု။ အာရပ်

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Hayden120/commons.wikimedia
Image caption အင်ဒို-ဥရောပ အုပ်စုက ကမ္ဘာမှာ အကြီးဆုံး ဘာသာစကားအုပ်စု

'အင်ဒို-ဥရောပ' ရင်းမြစ်

အိန္ဒိယ လူဦးရေရဲ့ (၇၈) ရာခိုင်နှုန်းပြောတဲ့ စကားက (၂၁) ခုရှိပါတယ်။ ဒါတွေ အကုန်လုံးက အင်ဒို - အာရိယန် အုပ်စုထဲကပါ။ ဒါကလည်း အင်ဒို-ဥရောပ အုပ်စုကြီးထဲက အင်ဒို - အီရန်အုပ်စုခွဲက အကိုင်းအခက် တခု ဖြစ်ပါတယ်။

အက်သနိုလော့ဆိုတဲ့ ဝက်ဆိုက် အလိုအရ အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားအုပ်စုမှာ အုပ်စုခွဲ (၈) ခု ရှိပြီး အဲဒီက ထပ်ပြီး ခွဲတဲ့ အုပ်စုလေးတွေ ရှိပါတယ်။ စုစုပေါင်း ဘာသာစကား (၄၄၈ )ခု ရှိတဲ့ အုပ်စုကြီးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးဟောင်း ဂရိ၊ လက်တင်၊ သက္ကတနဲ့ ခေတ်သစ် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်၊ ဟင်ဒီ စတဲ့ ဘာသာတွေ ပါတဲ့ အုပ်စုကြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဘီစီ ၁၅ဝဝ ကျော်မှာ အိန္ဒိယ အနောက်မြောက်ပိုင်းကတဆင့် အင်ဒို - ဥရောပ ဘာသာစကားပြောတဲ့ အာရိယန်မျိုးနွယ်တွေ ဝင်လာကြတယ်လို့ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တွေက ခန့်မှန်းကြပါတယ်။

အိန္ဒိယ လူစွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝက်ဆိုက်မှာလည်း အလားတူ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အင်ဒို - ဥရောပ ဘာသာစကားပြောတဲ့ အုပ်စုတွေ ယူရယ်တောင်တန်းကို ကျော်ဖြတ်ပြီး ပင်လယ်နက် မြောက်ဘက်ကနေ ကာဇက်စတန် နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းဘက်ကို ဝင်လာကြတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် WikiCommons

သက္ကတ - ဟင်ဒီ

ဟင်ဒီဘာသာဟာ တခြား အင်ဒို - အာရိယန် စကားတွေလိုပဲ သက္ကတ ဝေဒ ဘာသာက ဆင်းသက်လာတာပါ။

သက္ကတဝေဒကို ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၁၅ဝဝ ကျော်က ထွန်းကားခဲ့တယ်လို့ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တွေက ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ အစောဆုံး ဝေဒကျမ်းဖြစ်တဲ့ ရိဂ်ဝေဒကို ဒီခေတ်မှာ ပြုစုတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီကျမ်းတွေဟာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ် ရဲ့ အနောက်မြောက်ဘက်ကနေ မြစ်ဖျားခံလာတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

ဘီစီ ၂၅ဝ လောက်မှာ သက္ကတဝေဒကနေ ရှေးဟောင်း ဝေဒ ဘာသာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး အချိန်အတော်ကြာအောင် စာပေစကား၊ ရုံးစကား ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။

တခါ ခရစ်မပေါ်ခင် အနှစ် ၅ဝဝ လောက်ကစပြီး ပြာကတခေါ် ပြာကရိုက် အများသုံးဘာသာ အရေးပါလာပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ဂျိန်းဘာသာဝင်တွေရဲ့ ကျမ်းစာတွေကို ဒီဘာသာနဲ့ ရေးသားခဲ့သလို ဘီစီ ၂၆၈ ကနေ ၂၃၂ အထိ အိန္ဒိယ တိုက်ငယ် နေရာအများစုကို ကြီးစိုးခဲ့တဲ့ အသောက ဘုရင်ရဲ့ အမိန့်တော် ပြန်တမ်းတွေကိုလည်း ဒီဘာသာနဲ့ပဲ ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီကနေ အေဒီ ၄ဝဝ လောက်မှာ ခေတ်စားတဲ့ ဒေသတွင်းသုံး ပြာကရိုက်ဘာသာစကားတမျိုးကနေ ဟင်ဒီဆိုပြီး (၇) ရာစုမှာ ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ အဲဒီအချိန်အထိ ဟင်ဒီလို့ မခေါ်သေးပါဘူး။ (၁၃) ရာစုက မဂိုနန်းတွင်း စာဆို အမီရာ ခူစရိုကတော့ သူ့လင်္ကာတွေကို ဟင်ဒီနဲ့ ရေးစပ်တယ်လို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။

အရင်က ဟင်ဒီဆိုတာ အိန္ဒုမြစ် အရှေ့ဘက် ဟင်းဒေသက လူတွေကို ရည်ညွှန်းတဲ့စကား ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးဟောင်း ပါရှင်စကားက ဆင်းသက်လာတာပါ။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images
Image caption ၁၉ ရာစုက ဒေလီ၊ ဒေလီဝန်းကျင်မှာ ပြောတဲ့ ဒယ်လဝီစကားကနေ ဟင်ဒီစံစကား ပေါ်ပေါက်လာ

ဟင်ဒူစတန်နီ - ဟင်ဒီ - အူရဒူ

အခုအိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနဲ့ ပါကစ္စတန်ဟာ အဲဒီတုန်းက ဒေလီကို အုပ်စိုးတဲ့ စူလတန်ဘုရင်တွေနဲ့ မဂိုအင်ပါယာအောက်မှာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဟင်ဒူစတန်နီ စကားကတော့ သက္ကတ၊ ပြာကတ၊ ပါရှင်နဲ့ အာရပ်ဘာသာတွေ ရောပြီး ပေါ်ပေါက် လာတာပါ။

အုပ်စိုးသူတွေ နေရာ ဒေလီမြို့ကသုံးတဲ့ ဒယ်လဝီစကားက စံစကား ဖြစ်လာပြီး ဘေးနီးဝန်းကျင်မှာ ပြောလာကြပါတယ်။

ဒီဘာသာစကားကနေ အခုခေတ် ဟင်ဒီဘာသာနဲ့ အူရဒူဘာသာတွေ ပေါ်လာတယ်လို့ ဘာသာဗေဒ သုတေသီတွေက ဆိုပါတယ်။

ဟင်ဒီနဲ့ အူရဒူမှာ လုံးဝနီးပါးတူညီတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ရှိပါတယ်။ တချို့နေရာမှာ အသံထွက်ပုံ နည်းနည်းပဲ ကွဲတာပါ။ ဟင်ဒီက ဒေဝနာဂရီ အက္ခရာနဲ့ စာရေးပြီး အူရဒူက ပါရှင် အာရပ်အက္ခရာကို ယူတာပဲ ကွဲတာပါ လို့ ကိုလင်း ပီ မာဆီကာက အင်ဒို အာရိယန် စကားများ စာအုပ်မှာ ရေးပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေး မရခင်က မဟတ္တမဂန္ဒီနဲ့ ဂျဝါဟလာ နေရူးတို့က လွတ်လပ်ရေးရပြီးရင် ဟင်ဒူစတန်နီကို နိုင်ငံတော်ဘာသာစကားအဖြစ် ကြေညာချင်ခဲ့ပါတယ်။ ပါကစ္စတန် အိန္ဒိယက ခွဲထွက်ပြီး နောက်မှာတော့ အူရဒူက အဲဒီနိုင်ငံသစ်ရဲ့ စကား ဖြစ်လာပြီး ဟင်ဒီက အိန္ဒိယရဲ့ စကား ဖြစ်လာပါတယ်။

ဟင်ဒီ ဗဟို မော်ကွန်းတိုက်ရုံး အလိုအရ ဟင်ဒီမှာ တူရကီ၊ ပါရှင်၊ အာရပ်၊ ပေါ်တူဂီ၊ အင်္ဂလိပ်နဲ့ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားတွေ ကြွယ်ဝတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images

ဒရာဗီးဒီးယန်း ဘာသာစကား ရင်းမြစ်များ

ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားပြောသူတွေက အိန္ဒိယမှာ ဒုတိယ လူဦးရေ အများဆုံး အုပ်စု ဖြစ်ပြီး စကား( ၂၅) မျိုး ရှိပါတယ်။ ဒီထဲက စကားတချို့ကို ပါကစ္စတန်- အာဖဂန်နစ္စတန် နယ်စပ်က ဘလူချီစတန် နယ်မှာ သုံးတာလည်း ရှိပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ခြောက်ထောင်လောက်စပြီး ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားပြောသူတွေရဲ့ အစ လူမျိုးတွေ အိန္ဒိယ တိုက်ငယ်ကို အနောက်မြောက်ဘက်က ဝင်လာကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီအဆိုကို မှန်းဆချက်အပြင် ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေမရှိဘူးလို့ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားများ စာအုပ်ရေးတဲ့ ဘာဒရီရာဂျူး ခရစ်ရှနားမူသီးက ဆိုပါတယ်။

အာရိယန်တွေ အိန္ဒိယ အနောက်မြောက်ဘက်ကနေ ဘီစီ ၁၅ဝဝ လောက်က စဝင်လာတယ်လို့ ဘာသာစကားနဲ့ သမိုင်းဆရာအများစုက ယူဆပါတယ်။ သက္ကတ ဘာသာရေး စာပေတွေမှာ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားတွေ ပါနေတာကိုလည်း ထောက်ပြကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒရာဗီးဒီးယန်းနဲ့ အာရိယန်လို့ ပြောတာဟာ ဘာသာစကားအုပ်စုတွေ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။

အာရိယန်တွေ ဝင်လာတဲ့နောက် ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားပြောသူအများအပြား သူတို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲ ပူးပေါင်းသွားကြပါတယ်။ မပေါင်းဘဲ ကျန်နေတဲ့ ဒရာဗီးဒီးယန်းတွေက တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အရှေ့ဘက်နဲ့ တောင်ဘက်ကို ဆုတ်သွား ကြတယ်လို့ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တွေက ယူဆကြပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် @MPI_SHH

ဒရာဗီးဒီးယန်း ဘာသာစကား အကိုင်းအခက်များ

ဘာဒရီရာဂျူး ခရစ်ရှနားမူသီး အလိုအရ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကား ၂၆ မျိုးကျော် ရှိပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅ဝဝဝ ကျော်မှာ မူလ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားအုပ်စုက လေးမျိုး ကွဲသွားပြီး တောင်ပိုင်းအုပ်စု၊ ဗဟိုတောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနဲ့ မြောက်ပိုင်းအုပ်စု ဖြစ်လာပါတယ်။

တမီးလ်၊ မာလာယာလမ်နဲ့ ကန်နာဒါ စကားတွေထဲ ဒီထဲမှာ အများဆုံး ပြောတဲ့ စကားတွေ ဖြစ်လာပြီး တောင်ပိုင်း အုပ်စုမှာ ပါပါတယ်။ တေလဂူကတော့ ဗဟိုတောင်ပိုင်းက မြစ်ဖျားခံတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

မြောက်ပိုင်းအုပ်စုထဲက တချို့စကားတွေကို ပါကစ္စတန်နဲ့ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းက အစွန်အဖျားဒေသတွေမှာ ပြောကြဆဲ ဖြစါပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် భట్టిప్రోలు శాసనం

တမီးလ်

ရှေးဟောင်း တမီးလ်ဘာသာဟာ ဘီစီ (၆) ရာစုကတည်းက တခြားဘာသာစကားတွေကနေ ကွဲပြားလာခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ အစောဆုံး တမီးလ်ဘာသာကတော့ ဘီစီ (၃) ရာစုက စတာပါ။ အဲဒီအချိန်ကတည်းက တမီးလ်စာပေ ကျမ်းဂန်တွေ အထင်အရှား ရှိနေခဲ့ပါပြီ။ မာလာယာလမ် ဘာသာနဲ့ အေဒီ (၉) ရာစုကနေ (၁၃) ရာစုကြားမှာ စပြီး ကွဲပြားသွားတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အန်ဒရာ ပရာဒက်ရှ် ပြည်နယ်က ဘာတီပရိုလူ ကျောက်စာကလည်း ဘီစီ (၄) ရာစုကထိုးတာလို့ အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းကျောက်စာဌာနက ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်က ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images

အင်ဒို-အာရိယန် ဘာသာစကားတွေရဲ့ ဆုံချက် ဒရာဗီးဒီးယန်း

အာရိယန်တွေ ဘီစီ ၁၅ဝဝ ကျော်မှာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ထဲ စဝင်လာတော့ ဒရာဗီးဒီးယန်း စကားတချို့ကို သူတို့ ရိဂ်ဝေဒကျမ်းထဲမှာ ထည့်ပြီး သုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ ဘာဒရီရာဂျူးက ရေးပါတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာတော့ အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်းက ဒရာဗီးဒီးယန်း အုပ်စုတွေ အာရိယန် တွေနဲ့ ရောစပ်ပြီး အင်ဒို-အာရိယန် စကားတွေ သုံးစွဲလာကြပါတယ်။

သက္ကတ ဝေဒစကားဟာ ဝေဒကျမ်းတွေ ပြုစုတဲ့ အချိန်မှာကတည်းက အင်မတန် ရှေးကျနေပါပြီ။ ဘီစီ (၅) ရာစုမှာတော့ ပါဠိနဲ့ ပြာကရိုက်လို စကားတွေ စပြီး ခေတ်စားလာပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဝါဒနဲ့ ဂျိန်းဝါဒတွေက ဘုရင့်နိုင်ငံတွေမှာ ကြီးစိုး လာပါတယ်။ သက္ကတကတော့ သူ့ရဲ့ ပထမဘာသာ နေရာက ဆင်းပေးလာရပါတယ်။ ဘီစီ (၁) ရာစုမှာတော့ ပြာကရိုက်က ပထမ ဘာသာစကား ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီလို အနှစ်တထောင်အတွင်းမှာ အပြောင်းအလဲမြန်ရတာကတော့ အာရိယန် စကားပြောသူ မဟုတ်တဲ့သူတွေ အာရိယန် လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲကို ဝင်လာပြီး သူတို့ဘာသာစကားတွေကို ဆက်ထိန်းသိမ်းထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အာရိယန် စကားတွေကို သေချာ မသင်နိုင်တဲ့ အတွက် ဒရာဗီးဒီးယန်း အုပ်စုတွေအထဲမှာ ဒေသဆိုင်ရာ စကားမျိုးစုံ ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။

India ဓာတ်ပုံ မူပိုင် Getty Images

သြစတြိုအာရှ စကားများ

သြစတြိုအာရှ အုပ်စုမှာ အက်စတြိုအာရှတစ်နဲ့ သြစတြိုနီးရှန်း ဆိုပြီး အုပ်စုကြီး နှစ်စု ထပ်ခွဲပြီး အက်စတြိုအာရှတစ်ကနေ မွန်ဒါ၊ မွန်- ခမာနဲ့ ဗီယက်နမ်- မုန်အုပ်စုဆိုပြီး ထပ်ခွဲပါတယ်။

မွန်ဒါအုပ်စုမှာ ဆန်တာလီ၊ မွန်ဒရီ၊ ဘွမ်ဂျီ၊ ဆာဗာရာ စတဲ့ စကားတွေပါပြီး တောတောင်ထူထပ်တဲ့ ဒေသတွေမှာ သုံးကြပါတယ်။

တိဘက်- မြန်မာဘာသာစကားများ

မြောက်ပိုင်း တိဘက်ကနေ တောင်ပိုင်း မြန်မာပြည်အထိ ပြောကြတဲ့ စကားတွေအထဲမှာ တိဘက်- မြန်မာစကားက တရုတ်- တိဘက် မိသားစုထဲက လာတယ်လို့ အိန္ဒိယ လူစွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒီထဲမှာ ဂျမူးနဲ့ ကတ်ရှ်မီးယား ပြည်နယ် ထဲက လဒက်စကားတွေ၊ နောက် တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်က စကားတွေ ပါပါတယ်။

လက်ပ်ချာ၊ ဆစ်ကင်း၊ ဂါရို၊ဘဒို၊ မဏိပူရနဲ့ နာဂ စတဲ့ အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက် ပြည်နယ်တွေက ဘာသာစကားတွေက ဒီအုပ်စုနဲ့ သက်ဆိုင်တယ်လို့လည်း ရှင်းပြပါတယ်။

အာဖရိုအာရှ စကားများ

အာရပ်လို အာဖရိုအာရှ ဘာသာစကားအုပ်စုထဲက ဆီမီတို- ဟာမီးတစ်ဘက်ခြမ်းကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ ဘာသာစကားတွေ ရှိပါတယ်။

ကပ္ပလီကျွန်းသားတွေရဲ့ ရှေးအကျဆုံး စကားတွေကို ဘယ်ဘာသာစကားအုပ်စုမှာမှ မထည့်နိုင်သေးပါဘူး။ အိန္ဒိယမှာ ဘယ်အုပ်စုမှာမှ မပါသေးတဲ့ ဘာသာစကားတချို့လည်း ရှိပါတယ်။