Dadl am bwy ddylai wneud penderfyniadau am addysg Powys

Disgyblion yn sefyll arholiad Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Gallai dosbarthiadau'r Chweched Dosbarth gau a saith neu wyth o ysgolion weithredu ar 13 safle

Mae cynnig o blaid holl gynghorwyr Powys yn penderfynu dyfodol addysg uwchradd yn lle aelodau Cabinet wedi cael ei wrthod o dair pleidlais.

Y cabinet fydd yn trafod cynlluniau ad-drefnu ym mis Tachwedd.

Roedd protestwyr yn erbyn toriadau addysg y tu allan i bencadlys y cyngor yn Llandrindod ddydd Llun.

O dan y cynlluniau gallai dosbarthiadau Chweched Dosbarth gau a saith neu wyth o ysgolion weithredu ar 13 safle.

Hefyd gallai coleg addysg bellach y sir, Coleg Powys, fod yn gyfrifol am y Chweched Dosbarth.

Geiriad cynnig y Cynghorydd G W Ratcliffe oedd: "Rydym ni, aelodau o'r cyngor hwn, yn dymuno bod unrhyw benderfyniadau terfynol ynglŷn â moderneiddio ysgolion uwchradd yn benderfyniad i'r cyngor llawn."

'Ddim yn unigryw'

Roedd arweinydd y cyngor, Michael Jones, wedi dweud: "Dydy'r system Gabinet ddim yn unigryw i Bowys.

"Mae bron pob cyngor sir yng Nghymru, Llywodraeth Cymru, Senedd Yr Alban, a llywodraeth Prydain yn San Steffan yn defnyddio system Gabinet."

Dechreuodd Powys ddefnyddio system Gabinet yn y cyfarfod blynyddol fis Mai.

Penderfynwyd gwneud hyn wedi ymgynghoriad cyhoeddus a chymeradwywyd y penderfyniad mewn cyfarfod arbennig o'r cyngor sir llawn y llynedd.

"Mae dau o grwpiau'r cyngor - Cynghrair Annibynnol Powys a Democratiaid Rhyddfrydol Cymru - wedi creu grŵp rheoli, sef y Weinyddiaeth, a byddan nhw'n penderfynu ar ran y mwyafrif o aelodau'r cyngor," meddai Mr Jones.

"Yn y Cabinet rwyf wedi penodi aelodau portffolio i arwain mewn amrywiaeth o feysydd pwnc."

Dysgu a hamdden yw un o'r rhain, ac mae'n cynnwys addysg uwchradd.

"Mae'r penderfyniad yn caniatáu i'r aelod gasglu gwybodaeth ac arbenigaeth fyddai'n amhosibl i'r aelodaeth ehangach ei gyrraedd," ychwanegodd Mr Jones.

'Tyngedfennol'

"Mae dyfodol ein hysgolion uwchradd yn dyngedfennol.

"Mae maint y gyllideb addysg yn golygu y bydd unrhyw benderfyniadau yn effeithio ar bob maes gwasanaeth am flynyddoedd i ddod."

Mae'r cyngor wedi bod yn adolygu rheolaeth tymor hir addysg 11-16 oed, addysg cyfrwng Cymraeg ac addysg ôl-16 fel rhan o fenter moderneiddio ysgolion.

Dywedodd Aelod y Cabinet â chyfrifoldeb am Ddysgu a Hamdden, y Cynghorydd Stephen Hayes: "Mae'r cyngor wedi treulio amser sylweddol yn adolygu'r adborth a ddaeth o'i ymgynghoriad anffurfiol helaeth ar ddyfodol ein hysgolion uwchradd, ac wedi adolygu'r opsiynau sydd ar gael.

"Gobeithiwn fod mewn sefyllfa i gynnig braslun o'r cynigion hyn tua diwedd mis nesaf, ond mae gwaith i'w wneud o hyd."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.