Comisiynydd yn holi es gan ddisgyblion lais go iawn?

Keith Towler Image copyright Other
Image caption Comisiynydd Plant Cymru, Keith Towler, fydd yn traddodi Darlith Addysg Cymru

Mae disgwyl i Gomisiynydd Plant Cymru amau a oes gan ddisgyblion Cymru lais go iawn yn eu hysgolion.

Bydd Keith Towler yn traddodi Araith Addysg Cymru yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd nos Lun, Hydref 3.

Caiff y ddarlith ei threfnu yn flynyddol gan Gyngor Addysgu Cyffredinol Cymru er mwyn canolbwyntio ar faterion o bwys yn y maes.

Bum mlynedd yn ôl fe gafodd cynghorau ysgolion eu gwneud yn orfodol yng Nghymru.

Ond bydd Mr Towler yn herio addysgwyr i ystyried os yw'r system yn gweithio.

'Gwella safonau'

Yn y ddarlith, bydd yn gofyn: "Ydyn ni'n gwrando go iawn ar blant a phobl ifanc?"

"Ydyn ni'n gweld llais y disgybl fel modd o wella safonau yn ein hysgolion?

"Rwy'n credu i ni gyrraedd croesffordd a rhaid ystyried pa mor effeithiol yw cynghorau ysgolion ac os oes ymrwymiad go iawn i wrando ar lais y disgybl.

"Cymru oedd y wlad gyntaf yn y DU i wneud cynghorau ysgolion yn orfodol, ac mewn rhai ysgolion mae'n cael ei wneud yn wych: arweinwyr ysbrydoledig, athrawon sy'n gwrando a gweithio gyda phlant a phobl ifanc i'w cynorthwyo i gyrraedd eu llawn botensial.

"Ond mewn rhai ysgolion, nid yw'n cyflawni ei bwrpas ac mae gennym felly gyfrifoldeb i ganfod a chael gwared â rhwystrau yn hytrach nag anwybyddu'r mater.

"Rhaid cael arweiniad cryf gan benaethiaid a disgyblion sy'n cynnig delfryd ymddwyn er mwyn gwneud i hyn weithio."

'Realiti'

Bydd Mr Towler yn cydnabod honiadau bod rhoi rôl fwy blaenllaw i ddisgyblion wedi arwain at rym amhriodol gan ddisgyblion mewn rhai achosion.

Ond ychwanegodd: "Yn fy mhrofiad i o ymweld ag ysgolion o amgylch Cymru yn rheolaidd mae'r realiti yn wahanol iawn.

"Pan mae cyfranogiad disgyblion yn effeithiol, mae'n seiliedig ar barch gan ddisgyblion ac athrawon i'r naill a'r llall."

Cafodd Darlith Addysg Cymru ei sefydlu yn 2004 gan Gyngor Addysgu Cyffredinol Cymru - y corff sy'n gyfrifol am safonau dysgu - fel cyfle blynyddol i gael clywed barn pobl ddylanwadol ym myd addysg.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.