£2.3m o rent i landlord anhysbys am adeilad Cynulliad

Tŷ Hywel, Bae Caerdydd Image copyright PA
Image caption Bydd y Cynulliad yn talu £2.3 miliwn mewn rhent y flwyddyn nesa'

Mae wedi dod i'r amlwg mai cwmni o Ynys Manaw sy'n berchen ar Dŷ Hywel, swyddfeydd Aelodau'r Cynulliad ym Mae Caerdydd.

Dyw hi ddim yn eglur pwy yw perchnogion y cwmni, ond bydd y rhent sy'n daladwy gan y Cynulliad yn codi'n sylweddol flwyddyn nesa'.

Gall BBC Cymru ddatgelu bod Comisiwn y Cynulliad yn talu rhent am yr adeilad i gwmni Crick Properties Ltd, sydd wedi'i gofrestru yn nhref Douglas, Ynys Manaw.

O dan amodau'r cytundeb, bydd y taliadau rent yn cynyddu'n sylweddol yn 2012 - o £1.775 miliwn i £2.3 miliwn y flwyddyn.

Mae swyddfeydd aelodau'r Cynulliad i gyd wedi'u lleoli yn adeilad Tŷ Hywel, yn ogystal â 'stafelloedd pwyllgora, swyddfeydd Gweinidogion y llywodraeth, ac amryw o gyrff newyddiadurol a darlledu.

Codi amheuon

Mae un aelod blaenllaw o'r Cynulliad wedi codi amheuon am y trefniadau ariannol yma, o ystyried pwysigrwydd cenedlaethol adeilad Tŷ Hywel yn ogystal â faint o arian cyhoeddus sy'n cael ei wario ar rent.

Yn ôl Darren Millar, cadeirydd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad, mae hyn yn destun pryder.

"O'r cychwyn cynta', mae'r Cynulliad Cenedlaethol wedi honni ei fod yn sefydliad cwbl dryloyw, ond mae hon yn sefyllfa aneglur dros ben."

"Rwy'n credu bod hawl gan bobl Cymru i gael gwybod pwy sy'n berchen ar yr adeilad yma."

"'Da ni'n talu llawer iawn o arian , ac mae 'na ymrwymiadau llym yn y cytundeb, felly rwy'n credu dylen ni gael gwybod pwy sy'n derbyn yr arian yma."

Cafodd Tŷ Hywel ei adeiladu yn y 1990au gan gwmni Grosevnor Waterside - sef rhan o Associated British Ports, oedd yn berchen ar rannau helaeth o'r tir o amgylch Bae Caerdydd.

Arwyddodd yr hen Swyddfa Gymreig gytundeb i ddefnyddio'r adeilad, ac yn 1999 daeth yn gartref i'r Cynulliad Cenedlaethol cyntaf - gan gynnwys yr hen siambr yng nghrombil yr adeilad.

Gwerthodd Grosevnor Waterside yr adeilad i gwmni yswiriant Aviva, ond yn 2009 gwrthododd awdurdodau'r Cynulliad gynnig i brynu rhydd-ddaliad yr adeilad, gan nad oedd digon o arian ar gael o fewn y gyllideb.

Cytundeb newydd

Gwerthwyd yr adeilad yn sgil hyn am £31 miliwn i gwmni arbennig gafodd ei sefydlu ar Ynys Manaw - ond oherwydd y ffordd mae cwmni Crick Properties Ltd wedi'i strwythuro, dyw hi ddim yn bosib datgelu pwy yn y pen draw yw'r perchnogion.

Yn 2007 arwyddodd y Cynulliad gytundeb newydd er mwyn cael aros yn yr adeilad am 25 mlynedd arall.

Yn ôl Matt Phillips, partner rheoli gydag asiantaeth adeiladau Knights Frank, dyw'r math yma o drefniant ddim yn anarferol.

"Os ewch chi i unrhyw ddinas ym Mhrydain, fe welwch chi drefniadau cymhleth ynghylch perchnogaeth adeiladau ym mhobman - fe allai fod yn gronfa bensiwn, cwmni preifat, unigolyn cyfoethog neu ymddiriedaeth deuluol."

Dywedodd llefarydd ar ran Comisiwn y Cynulliad, sy'n gyfrifol am holl drefniadau'r sefydliad, nad oedden nhw mewn sefyllfa i wneud unrhyw sylw ar berchnogaeth Crick Properties Ltd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.