Gweledigaeth ar gyfer y gwasanaeth iechyd yng Nghymru

Offer llawdriniaeth Image copyright bbc
Image caption Mae'r gwrthbleidiau am weld ysbytai cymunedol yn cael eu gwarchod

Mae Gweinidog Iechyd Cymru wedi datgelu "gweledigaeth newydd" ar gyfer y gwasanaeth iechyd, fydd yn dod â gofal yn "agosach at gartrefi pobl".

Ond mae Lesley Griffiths yn mynnu na fydd y cynlluniau yn arwain at gau unrhyw un o ysbytai rhanbarthol Cymru.

Ond ychwanegodd y byddai'n rhaid symud rhai gwasanaethau arbenigol o'r ysbytai hyn i ganolfannau eraill.

Dywedodd y byddai targedau'n cael eu gosod ar gyfer blaenoriaethau fel canser, gofal cardiaidd a gwasanaethau strôc o fewn y chwe mis nesa' ac y byddai'n ofynnol i Fyrddau Iechyd Lleol gyhoeddi eu canlyniadau.

'Cam ymhellach'

Roedd Mrs Griffiths yn cydnabod fod nifer o'r ymrwymiadau yn barhad o bolisi iechyd Llafur ers blynyddoedd - yn canolbwyntio ar atal salwch, a chael llai o gleifion mewn ysbytai trwy ddarparu gofal yn y gymuned a chanolfannau rhagoriaeth i ddelio â chyflyrau cymhleth - ond fod y weledigaeth hon yn mynd â'r cyfan "gam ymhellach".

Mynnodd fod gwasanaethau iechyd yng Nghymru, gyda llai o fyrddau iechyd a rheiny'n rhai mwy, mewn sefyllfa well i gyflwyno gwelliannau nag yn y gorffennol.

Mae byrddau iechyd lleol yn y broses o gwblhau cynlluniau ar gyfer ad-drefnu gwasanaethau. Bydd y cynlluniau'n cael eu hadolygu gan Fforwm Clinigol Cenedlaethol newydd - rhan o ymdrechion y gweinidog i atal ad-drefnu'r gwasanaeth iechyd rhag troi'n arf gwleidyddol.

Ym mis Mai, dywedodd Comisiwn Bevan, a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru, fod y gwasanaeth iechyd yn wynebu mwy o alw gan boblogaeth sy'n heneiddio a gwelliannau mewn meddygaeth.

Aeth ymlaen i ddweud fod yr heriau yn cynyddu mewn cyfnod pan fo gwariant cyhoeddus ar drai, gan ychwanegu fod rhaid i'r cyhoedd fod yn rhan o "fyd cymhleth cynllunio a blaenoriaethu gwasanaethau".

Newidiadau anodd

Roedd Mrs Griffiths wedi rhybuddio fod y gwasanaeth iechyd yn wynebu newidiadau anodd, gan addo derbyn y feirniadaeth am benderfyniadau amhoblogaidd.

Mae arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad, Andrew RT Davies, wedi galw am roi'r hawl i'r gwasanaeth ddefnyddio'r sector preifat i leihau rhestrau aros orthopedig.

Dywedodd Llywodraeth Cymru y byddai'n ddoeth i fyrddau iechyd ystyried pob dewis er mwyn cyrraedd targedau erbyn mis Mawrth y flwyddyn nesaf.

"Rwyf hefyd am gael addewid pendant gan y gweinidog ei hun na fydd ysbytai cyffredinol ardal yn cael eu hisraddio gan lywodraeth Lafur Cymru," ychwanegodd Mr Davies.

"Mae'n gwbl hanfodol fod y rhwydwaith yn cael ei amddiffyn a bod anghenion y claf yn flaenllaw."

'Problemau enfawr'

Dywedodd llefarydd Plaid Cymru ar iechyd, Elin Jones, fod poblogaeth Cymru sy'n heneiddio yn golygu y byddai pobl yn fwy dibynnol ar wasanaethau lleol.

"Os fydd ysbytai lleol yn cael eu hisraddio a gwasanaethau'n cael eu canoli, yna bydd rhaid i gleifion deithio ymhellach am ofal sylfaenol, a fydd yn cael effaith ar y rhai mwyaf bregus a'r henoed," meddai.

Dywedodd arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Kirsty Williams: "Gobeithio bydd y gweinidog o'r diwedd yn datgan cynllun y llywodraeth ar sut i ateb y problemau enfawr sy'n rhaid eu taclo gan ein gwasanaeth iechyd.

"Ni ddylai pobl Cymru orfod bodloni ar rywbeth sy'n eilradd."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.