Cyngor o blaid mwy o arian i greu ysgol 3-19 yn Llandysul

Disgyblion ysgol (Saesneg) Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Roedd y cyhoeddiad ddydd Mawrth

Mae Cabinet Cyngor Ceredigion wedi cymeradwyo cynlluniau i gynyddu'r cyllid er mwyn sefydlu ysgol ar gyfer disgyblion 3-19 oed yn ardal Llandysul.

Petai'r ysgol newydd yn cael caniatâd Llywodraeth Cymru, hon fydd yr ysgol bwrpasol gyntaf o'i math ar yr un safle yng Nghymru.

Mae Ysgol Uwchradd Llanbedr Pont Steffan ac ysgolion cynradd lleol wedi uno ond maen nhw mewn adeiladau gwahanol ar safleoedd cyfagos.

Yn wreiddiol, roedd y cyngor wedi gobeithio cyfrannu 30% at yr ysgol yn ardal Llandysul gyda'r gweddill yn dod o gyllid rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru.

50%

Ond mae'n debyg y bydd rhaid i'r cyngor gyfrannu 50%.

Cyngor Ceredigion fydd yn gorfod dod o hyd i £16 miliwn, £6.4 miliwn yn fwy na'r swm gwreiddiol.

Mae disgwyl i gyfanswm y cynllun ar gyfer yr ysgol newydd fod tua £32 miliwn.

Bydd 25% yn dod trwy werthu ysgolion sydd wedi cau, 42% yn dod trwy gyfrwng "benthyciad gofalus" (dros £6 miliwn) a 33% yn dod o gyllid gorfforaethol.

O dan y cynllun fe fydd pedair ysgol gynradd yn cau yn ogystal ag un ysgol uwchradd. Mae un ysgol gynradd arall eisoes wedi cau oherwydd diffyg disgyblion.

Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru gyhoeddi ym mis Rhagfyr ba ysgolion sydd wedi derbyn cyllid o dan gynllun Ysgolion 21ain Ganrif.

Wrth ymateb i benderfyniad y cyngor, dywedodd Gethin Jones, rhiant yn Ysgol Pontsian, mai "ffolineb llwyr" fyddai bwrw ymlaen gyda'r cynllun ysgol 3-19, gan fenthyg miliynau o bunnoedd ychwanegol.

"Mae hyn heb gymryd unrhyw sylw o'r gwrthwynebiad chwyrn sydd wedi dod oddi wrth rieni a thrigolion lleol.

'Yn andwyol'

"Fe fydd yn effeithio'n andwyol ar addysg ein plant ac ar ein cymunedau ac yn golygu na fydd gan ardaloedd eraill y sir, sydd wedi bod yn gofyn am welliannau i'w hysgolion, unrhyw obaith o gyllid.

"Mae'r penderfyniad ond yn amlygu agwedd unllygeidiog adran addysg Ceredigion dros y ddwy flynedd ddiwethaf."

Roedd y cyngor wedi comisiynu adroddiad am ad-drefnu addysg, yn benodol yn ardaloedd Llandysul a Thregaron.

Dywedodd yr adroddiad, o dan gadeiryddiaeth Yr Arglwydd Elystan Morgan, fod cost y pen yn ysgolion cynradd ac uwchradd yr ardaloedd dan sylw "ymhlith yr ucha' yng Nghymru".

25%

Yn ôl yr ystadegau, roedd 25% o lefydd gwag yn ysgolion Tregaron.

Roedd yr adroddiad hefyd yn nodi "diffygion" yn adeiladau Ysgol Gyfun Dyffryn Teifi ac Ysgol Uwchradd Tregaron.

"Dyw'r safle yn Llandysul ddim yn addas ar gyfer datblygu ysgol uwchradd fodern ...," meddai'r adroddiad.

Ym mis Chwefror fe ohiriwyd gwneud penderfyniad yn achos Tregaron am o leiaf bedair blynedd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.