Cymru'n cofio Dydd Cadoediad

Cyhoeddwyd

Mae seremonïau wedi eu cynnal i gofio am y milwyr fu farw yn y gwahanol ryfeloedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf hyd at rhyfel presennol yn Afghanistan ac Irac.

Am 11am roedd 'na ddwy funud o dawelwch i nodi'r adeg pan ddaeth cadoediad i rym ar diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf ym 1918.

Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, fu'n arwain y cofio ym Mae Colwyn.

Fe fydd gwasanaethau eraill yn cael eu cynnal dros y penwythnos ac fe fydd Tywysog Cymru'n gosod torch yng Nghofeb Rhyfel y Gwarchodlu Cymreig yn Llundain ddydd Sul.

900,000

Mae cymunedau yng Nghymru wedi nodi Dydd y Cadoediad, Tachwedd 11, gan gynnal digwyddiadau ar dir, ar y môr ac yn yr awyr.

Cafodd bron 900,000 o aelodau lluoedd arfog Prydain eu lladd rhwng 1914 a 1918.

Fe nododd Aelodau a staff y Cynulliad y diwrnod yng nghwmni'r Lleng Brydeinig.

ffynhonnell y llunBBC news grab
disgrifiad o’r llunY cofio yn Llandudno

Rosemary Butler, Llywydd y Cynulliad a David Melding, y Dirprwy Lywydd, oedd yn arwain y cofio yng nghwmni Ken Terry, Cadeirydd Cangen Gogledd Ddwyrain Morgannwg y Lleng Brydeinig.

"Mae'r Cynulliad mewn partneriaeth â'r Lleng Brydeinig Frenhinol, yn croesawu'r cyfle i nodi Dydd y Cofio yn y Senedd," meddai Ms Butler.

"Mae'r flwyddyn hon hefyd yn nodi 10 mlynedd ers dechrau'r gwrthdaro yn Afghanistan.

"Dylai hyn ein hatgoffa hyn i gyd - er na fyddwn fyth yn anghofio aberth y rhai fu farw yn gwasanaethu ers y Rhyfel Byd Cyntaf, y dylem hefyd gofio am y rhai sy'n parhau i beryglu eu bywydau heddiw."

Ymysg y bobl hynaf yn cymryd rhan mewn seremonïau mae'r cyn-aelod y Llynges Frenhinol, Charles Cook o Drecelyn ger Caerffili, enillodd 10 medal yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Mae Mr Cook, sy'n 96 oed, yn dychwelyd i un o longau'r Lynges Frenhinol am y tro cyntaf ers 66 blynedd.

Fe yw gŵr gwadd HMS Exploit wrth fynd ar daith o gwmpas Bae Caerdydd.

Mae Abigail Fisher o Grughywel ym Mhowys yn treulio diwrnod ei phen-blwydd yn 11 oed ar 11.11.11 yn ceisio codi £1,111 ar gyfer plant sy'n ddioddefwyr rhyfel.

Canolfan Goffa

"Fe fydda i'n cerdded 11 milltir cyn seiclo 11 milltir a reido ceffyl am 11 milltir," meddai.

"Rwy'n sicr ei bod yn frawychus ofni bod bomiau yn cwympo neu fod plant yn gorfod ymladd mewn rhyfeloedd," meddai.

ffynhonnell y llun(C) British Broadcasting Corporation
disgrifiad o’r llunDavid Melding a Rosemary Butler yn arwain y Cofio yn Y Senedd

"Does dim digon o fwyd i blant, mae eu cartrefi yn cael eu dinistrio ac maen nhw'n cael eu gwahanu oddi wrth eu rhieni."

Mae'r digwyddiadau yn yr awyr yn cynnwys awyren yn debyg i un o'r Rhyfel Byd Cyntaf yn hedfan heibio Canolfan Goffa ym Mrynteg ger Wrecsam ddydd Sadwrn.

Dydd Gwener fe ddarllenodd cyn-ringyll y Llu Awyr, Leslie Faircloth, ei farddoniaeth yn y ganolfan.

Cafodd awyren Mr Faircloth ei saethu i'r ddaear pan oedd yn hedfan dros Ffrainc yn 1944.

Llwyddodd i ddychwelyd i Brydain wedi iddo osgoi cael ei ddal am 44 diwrnod cyn iddo gyrraedd Sbaen.

Yn Sir Benfro mae pentrefwyr Carew Cheriton yn talu teyrnged i'r 100 o ddynion oedd yn gwasanaethu yn y ganolfan awyr a fu farw yn ystod yr ail Ryfel Byd.

Arolwg

Mae arolwg o 2,500 o filwyr a chyn-filwyr wedi datgan fod lleiafrif arwyddocaol (44%) yn teimlo nad oedden nhw wedi cael sylw ynghylch eu cyfraniad personol wrth ymladd dros eu gwlad.

ffynhonnell y llun(C) British Broadcasting Corporation
disgrifiad o’r llunY cofio yn Sgwâr Y Frenhines, Wrecsam

Cafodd yr ymchwil ei gomisiynu gan Dominic Hayhoe, sylfaenydd gwefan Forces Reunited.

"Mae'n galonogol fod nifer o gyn-aelodau'r Lluoedd Arfog yn credu bod agwedd pobl wedi gwella," meddai.

"Ond mae'r canlyniadau'n dangos bod llawer o waith i'w wneud i gydnabod cyfraniad personol aelodau'r Lluoedd Arfog i'r Deyrnas Unedig."

Dolenni perthnasol ar y we

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys gwefannau allanol