Comisiwn am lai o gynghorwyr ar Ynys Môn

Swyddfeydd Cyngor Sir Ynys Môn Image copyright BBC news grab
Image caption Comisiynwyr sydd wedi bod yn gyfrifol am redeg Cyngor Sir Ynys Môn ers misoedd

Mae'r Comisiwn Ffiniau yn argymell y dylai Cyngor Sir Ynys Môn gael 30 o gynghorwyr yn y dyfodol, 10 yn llai na'r nifer bresennol.

Fe gyhoeddodd y comisiwn eu harmgymellion ddydd Llun.

Bydd cyfarfod arbennig o'r cyngor yn trafod y cynigion fydd yn y pen draw yn cael eu cymeradwyo gan Lywodraeth Cymru.

O ganlyniad i'r argymhellion mae BBC Cymru wedi cael ar ddeall y gallai etholiadau llywodraeth leol ar yr ynys gael eu gohirio.

Dydd Sul fe ddatgelwyd y gallai'r etholiadau gael eu gohirio am o leiaf 12 mis am na fydd 'na ddigon o amser i'r cyngor baratoi wedi i waith y comisiwn ddod i ben.

Comisiynwyr sy'n gyfrifol ar hyn o bryd am Cyngor Sir Ynys Môn.

O dan y trefniadau newydd fe fydd 11 o adrannau etholaethol newydd gyda thri chynghorydd yn cynrychioli wyth o'r adrannau hynny a dau gynghorydd yn cynrychioli'r tair adran arall.

Dywedodd John Stevenson, Gohebydd Gwleidyddol y gogledd: "Yr hyn sy'n cael ei gynnig yw newid pellgyrhaeddol.

"Mae Max Caller, Cadeirydd y Comisiwn Ffiniau, wedi dweud mai'r nod fydd sefydlu system deg fydd yn hollbwysig i ddemocratiaeth leol.

"Ac mae wedi dweud bod yr un sefyllfa mewn llawer o awdurdodau lleol.

"Dyna pam mae adolygiadau etholiadol mewn 22 o gynghorau bwrdeistref sirol a dinesig."

'Sylweddol'

"Byddai'r cynigion yma, petaen nhw'n cael eu derbyn, yn golygu newidiadau daearyddol a diwylliannol sylweddol i etholwyr Ynys Môn," meddai Prif Weithredwr dros dro y cyngor sir, Richard Parry Jones.

"Byddwn yn annog etholwyr Ynys Môn i edrych yn fanwl ar gynigion y Comisiwn Ffiniau a chyflwyno eu sylwadau yn uniongyrchol at y Comisiwn erbyn Ionawr 3.

"Mi fydd modd wneud sylwadau am yr enwau arfaethedig wedi eu cynnig ar gyfer y rhanbarthau etholiadol newydd neu gynnig dewis arall.

"Rhaid pwysleisio fod hon yn broses ymgynghorol ac yn gyfle i bobl ddylanwadu ar lywodraethu'r ynys ac felly mae'n bwysig fod pawb â diddordeb yn cael dweud eu dweud."

Fe fydd yr argymhellion terfynol yn cael eu cyflwyno i'r Gweinidog dros Llywodraeth Leol a Chymunedau, Carl Sargeant, erbyn gwanwyn 2012.

Terfynol

Bydd yr argymhellion terfynol hefyd yn cael eu cyhoeddi am ymgynghoriad pellach yr un pryd, gydag opsiynau'n cael eu danfon yn syth at y gweinidog.

Bydd wedyn yn ystyried argymhellion y Comisiwn ac unrhyw sylwadau ychwanegol cyn gwneud penderfyniad terfynol, os o gwbl, erbyn canol 2012.

Rhoddir ystyriaeth wedyn i benderfynu dyddiad ar gyfer yr etholiadau cyngor sir nesaf.

Mae etholiadau llywodraeth leol i fod i'w cynnal ym mis Mai 2012.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.