Rhyddfraint Abertawe i ddwy chwaer

Llun o Abertawe yn 1859 gan W Campion Image copyright Other
Image caption Mae enw'r ymgeisydd llwyddiannus yn cael ei roi mewn cofrestr a ddechreuodd ym 1780

Dwy chwaer yw'r ddwy fenyw gyntaf i dderbyn rhyddfraint etifeddol Abertawe ers i'r teitl gael ei greu yn y 18fed ganrif.

Ar Ragfyr 1 bydd Nikki Carvalho a Claire Goss yn cael eu cofrestru fel y menywod cyntaf yn y gofrestr o enwau rhyddfreinwyr sy'n dyddio yn ôl i'r 18fed ganrif.

Teitl yn unig yw rhyddfreiniwr etifeddol Dinas a Sir Abertawe.

Nid oes breintiau gan ryddfreinwyr etifeddol heddiw, diddymwyd y fraint ddiwethaf, sef lwfans blynyddol o £10 i'r deuddeg uwch aelod seneddol, ym 1902.

'Atgofion hapus'

Dywedodd Nikki, 47 oed, o Gaerloyw, ei bod wrth ei bodd gyda phenderfyniad Cyngor Abertawe i dderbyn ceisiadau gan ferched oherwydd bydd yn golygu bod cysylltiadau ei theulu ag Abertawe'n parhau i'r genhedlaeth nesaf.

"Cafodd fy hen, hen dad-cu Edmund Richards anrhydedd rhyddid etifeddol Abertawe ac mae hanes ein teulu ynghlwm wrth un y ddinas," meddai.

"Rwy'n falch iawn o'n cysylltiadau ag Abertawe.

"Roedd fy mam-gu a'm tad-cu'n byw yn Abertawe a byddwn i'n mynd yno am wyliau'r haf felly mae'r lle'n dal i fod yn agos at fy nghalon.

"Mae'n lle prydferth sy'n llawn atgofion hapus i mi ac rwy'n falch o fod yn rhan o'i hanes nawr hefyd."

Dywedodd yr Arglwydd Faer, y Cynghorydd Ioan Richard, "Mae'n ddiwrnod pwysig yn hanes Abertawe.

"Gyda deddfwriaeth sy'n addo y caiff meibion a merched teyrnoedd y dyfodol eu trin yn yr un ffordd yn eu hawl i olynu'r orsedd, mae'n ymddangos ond yn deg bod Abertawe'n rhoi ei hanrhydedd etifeddol yn gyfartal i fenywod."

Cofrestr

Dywedodd Kim Collis, Archifydd Sir Cyngor Abertawe, "Mae rhyddid etifeddol Abertawe'n hen fraint sy'n cysylltu rhai teuluoedd ag aelodau seneddol canoloesol Abertawe, y maent yn ddisgynyddion ohonynt yn bennaf.

"Er mai teitl yn unig ydyw, mae nifer o deuluoedd Abertawe wedi ymfalchïo mewn gwarchod yr hawl i hawlio rhyddid etifeddol Abertawe, gan drosglwyddo gwybodaeth ar lafar am eu hawl o un genhedlaeth i'r nesaf."

Mae'n rhaid i ymgeiswyr llwyddiannus ddangos bod ganddynt yr hawl trwy enedigaeth a thalu ffi o £50 a chânt dystysgrif yn cofnodi eu cofrestriad.

Mae enw'r ymgeisydd llwyddiannus yn cael ei roi mewn cofrestr a ddechreuodd ym 1780.

Ym mis Medi eleni, penderfynodd Cyngor Abertawe dderbyn ceisiadau gan feibion a merched rhyddfreinwyr etifeddol sydd eisoes yn bod ar sail gyfartal i fod yn unol â deddfwriaeth bresennol.

Pleidleisiodd y Cynghorwyr i gadw'r teitl 'rhyddfreiniwr' ar gyfer dynion a menywod yn hytrach na mabwysiadu'r teitl ychwanegol 'rhyddfreinwraig'.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.