Awyrlu: Gwelliannau wedi damwain farwol

Awyren Grob Tutor Image copyright Other
Image caption Mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn wedi gosod cyfarpar osgoi gwrthdrawiad (COG) i bob un o'u 119 awyren Grob Tutor.

Mae'r awyrlu wedi cwblhau gwelliannau gwerth £2.8m i'w holl awyrennau hyfforddi sylfaenol yn dilyn damwain rhwng dwy awyren a laddodd dwy gadèt ifanc a dau beilot ger Porthcawl y llynedd.

Cafodd y cyfnitherod Nikkita Marie Walters, 13 oed, a Katie-Jo Davies, 14 oed, a'r peilotiaid Hylton Pryce ac Andrew Marsh eu lladd ar ôl i'w hawyrennau bychan daro i mewn i'w gilydd dros Gynffig ym mis Chwefror 2009.

Mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn wedi gosod cyfarpar osgoi gwrthdrawiad (COG) i bob un o'u 119 awyren Grob Tutor.

Dywedodd yr awyrlu fod y mesurau diogelwch yn "bell ar y blaen".

Peilotiaid profiadol

Canfu ymchwiliad gafodd ei gynnal gan y Weinyddiaeth fod y peilotiaid wedi methu gweld ei gilydd.

Roedd y ddau beilot, Mr Pryce o Ben-y-bont ar Ogwr a Mr Marsh o Fro Morgannwg, yn rhoi profiad hedfan i'r cadetiaid ifanc, oedd yn dod o ardal Gilfach Goch ac yn ddisgyblion yn Ysgol Uwchradd Tonyrefail.

Roedd y ddau yn beilotiaid profiadol.

Roedd yr awyrennau yn cael eu defnyddio yn aml i wneud hyn ac yn llai na 10 oed.

Dywedodd yr adroddiad eu bod wedi cwblhau'r profion cywir cyn gadael y maes awyr ac roedd modd gweld am gryn bellter ar y diwrnod dan sylw.

Fe aethon nhw i mewn i'r un rhan o'r awyr uwchlaw Mynydd Cynffig ger Porthcawl heb fod yn ymwybodol o union leoliad y llall.

Adolygu'r systemau radio

Unwaith iddyn nhw adael Sain Tathan doedd dim cynllun pendant ynglŷn â lle yn union yr oedan nhw am fynd a doedd dim cyswllt radio rhyngddyn nhw chwaith.

Doedd yr offer o fewn y cocpit ddim yn ddigon soffistigedig i'w rhybuddio eu bod mor agos.

Image copyright Wales News Service
Image caption Katie-Jo Davies, Nikkita Walters (top i'r dde), Hylton Price, ac Andrew Marsh (gwaelod i'r dde)

Yn ogystal, mae'n debyg nad oed lliw gwyn blaen yr awyren ddim o help ar gefndir o gymylau llachar, fe allai lleoliad yr haul ar y pryd hefyd fod wedi ei gwneud hi'n ano

Yr awgrymiadau yn yr adroddiad oedd y dylai'r Llu Awyr yn Sain Tathan adolygu'r systemau radio sy'n cael eu defnyddio ar hediadau o'r fath ac y dylid gwneud mwy o ddefnydd o'r radio.

Yn ôl yr adroddiad hefyd fe fyddai newid lliw'r awyrennau i fod yn fwy gweladwy o fudd, yn ogystal â gwella cynllunio'r cocpit a gwella'r hyfforddiant sy'n cael ei roi i beilotiaid er mwyn iddyn nhw werthfawrogi pellterau y mae'r llygaid yn gallu ei ddadansoddi.

Gofynnwyd i gwmni Babcock, sy'n cynnal a chadw'r awyrennau Grob Tutor ar ran Y Weinyddiaeth Amddiffyn i osod y cyfarpar osgoi gwrthdrawiad ar frys.

System newydd

Mae'r ddyfais yn rhybuddio peilotiaid os bydd awyren arall yn hedfan yn rhy agos i'w hawyrennau.

Cafodd y gwaith ei gwblhau naw mis cyn i'r disgwyl.

Dywedodd llefarydd ar ran yr awyrlu: "Mae diogelwch ein criwiau awyr a theithwyr eraill o'r pwys mwyaf.

"Mae system draffig gynghorol wedi ei gosod i bob un o'n hawyrennau Grob Tutor i wella diogelwch yn yr awyr."

Cafodd y system newydd ei chreu gan gwmni Avidyne sydd wedi ei leoli yn America.

Dywedodd Avidyne fod eu system yn datgelu awyrennau eraill gyda CHOG wedi eu gosod ynddynt.

Mae'r cyfarpar yn darparu rhybuddion i beilotiaid hyd at saith môr-filltir i ffwrdd o awyren arall, ond mae'r system yn dibynnu ar y ddwy awyren yn defnyddio'r un fath o gyfarpar.dd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.