Methiannau gan gyn-glerc cynghorau

arian Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption O ganlyniad i drefniadau llywodraethu a gweinyddu gwael, mae'r ddau gyngor wedi mynd i wariant diangen.

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn cyhoeddi dau adroddiad ddydd iau yn sôn am 'fethiannau' gan gyn-glerc Cyngor Cymuned Clydach a Chyngor Cymuned Mawr yn Abertawe, Robert King.

Dywedodd yr archwilydd penodedig, Mr Anthony Barrett, i Mr King fethu â chyflawni ei gyfrifoldebau mewn perthynas â rheoli Cyngor Clydach yn ariannol ac iddo fethu â chadw cofnodion cyfrifyddu cywir.

Mae'r adroddiad yn nodi, oherwydd gwaith cadw cofnodion gwael y cyn-glerc, nad yw'n glir a oedd yr holl arian a oedd yn ddyledus i Gyngor Clydach wedi'i gasglu a'i fancio.

At hynny roedd trefniadau'r cyn-glerc ar gyfer gweinyddu taliadau yn anghyson ac o ganlyniad bu'n rhaid i'r cyngor dalu cosbau a thaliadau ychwanegol gan gyflenwyr.

13 mis o gyflog

Mae'r archwilydd penodedig hefyd yn tynnu sylw at weinyddiaeth wael y cyn-glerc mewn perthynas â'r system gyflogres.

Daw ei adroddiad i'r casgliad i'r cyn-glerc, ar nifer fawr o achlysuron, godi ei gyflog misol cyn y dyddiad dyledus.

Yn 2005-06 arweiniodd hyn at y cyn-glerc yn gwneud gordaliad iddo'i hun drwy godi swm a oedd yn cyfateb i 13 mis o gyflog.

At hynny, mewn sawl achos, ni thalodd y cyn-glerc y cyfraniadau treth incwm ac yswiriant cenedlaethol i Gyllid a Thollau EM yn brydlon, a oedd yn golygu y gallai'r Cyngor wynebu cosbau a thaliadau llog.

Mae'r adroddiad hefyd yn dod i'r casgliad i'r Cyngor ei hun fethu â chyflawni ei gyfrifoldebau i roi trefniadau llywodraethu a goruchwylio priodol ar waith i atal arian cyhoeddus rhag cael ei ddefnyddio mewn ffordd amhriodol neu wastraffus.

Cyfrannodd dibyniaeth ar ymddiriedaeth a diffyg trefniadau goruchwylio gan aelodau at fethiannau rheoli ariannol.

gwariant diangen

O ganlyniad i drefniadau llywodraethu a gweinyddu gwael yn y Cyngor, mae'r Cyngor wedi mynd i wariant diangen gwerth cyfanswm o £14,676 y gellid bod wedi'i osgoi.

Mae'r adroddiad yn gwneud 11 o argymhellion i Gyngor Cymuned Clydach i helpu i wella ei drefniadau rheoli ariannol ac adrodd.

Dywedodd yr Archwilydd Penodedig, Anthony Barrett:"Mae gwersi pwysig y gall pob cyngor cymuned eu dysgu o'r methiannau yng Nghyngor Cymuned Clydach.

"Mae'r Cyngor wedi methu â chyflawni'r hyn a ddisgwylir ganddo ac yn fy marn i mae angen dwyn y materion hyn i sylw'r cyhoedd."

Dywedodd y Cyngor ei fod eisoes yn cymryd camau i fynd i'r afael â nifer o'r materion a nodir yn yr adroddiad hwn.

Cyngor Cymuned Mawr

Yng Nghyngor Cymuned Mawr yn Abertawe, canfu Mr Barrett i weinyddiaeth wael y Clerc mewn perthynas â threfniadau cyflogres y Cyngor arwain at ordaliadau a gwallau eraill sydd wedi amlygu'r Cyngor i'r risg o gosbau ariannol.

O ganlyniad i'r trefniadau annigonol ar gyfer gweinyddu taliadau gan y Clerc, ni all yr Archwilydd Penodedig gadarnhau dilysrwydd cyfran helaeth o gyfanswm gwariant y Cyngor.

At hynny canfu adroddiad heddiw i'r Cyngor ei hun fethu â chyflawni ei gyfrifoldebau i roi trefniadau llywodraethu a goruchwylio priodol ar waith i atal arian cyhoeddus rhag cael ei ddefnyddio mewn ffordd amhriodol neu wastraffus.

Cyfrannodd dibyniaeth ar ymddiriedaeth a diffyg trefniadau goruchwylio gan aelodau at fethiannau rheoli ariannol, medd yr archwilydd.

O ganlyniad i drefniadau llywodraethu a gweinyddu gwael yn y Cyngor, mae'r Cyngor wedi mynd i wariant diangen gwerth cyfanswm o £10,500 y gellid bod wedi'i osgoi.

At ei gilydd, mae'r adroddiad yn gwneud 13 o argymhellion i Gyngor Cymuned Mawr i helpu i wella ei drefniadau rheoli ariannol ac adrodd.

Dywedodd Mr Barrett: "Mae safonau gwaith llywodraethu a rheoli ariannol yng Nghyngor Cymuned Mawr gryn dipyn yn is na'r hyn a ddisgwylir ac mae'r materion yn ddigon difrifol i mi farnu bod angen cyhoeddi'r adroddiad hwn er budd y cyhoedd."

Dywedodd y cyngor ei fod eisoes yn cymryd camau i fynd i'r afael â'r pryderon a godwyd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.