'Pryderon dybryd' am gyngorau Cymru'n colli data

Allweddell cyfrifiadur Image copyright Reuters
Image caption Mae gwaith ymchwil yn awgrymu fod wyth allan o'r 22 awdurdod lleol yng Nghymru wedi colli data personol dros y tair blynedd ddiwetha'

Dyw cynghorau Cymru ddim yn gwneud digon i amddiffyn gwybodaeth gyhoeddus gyfrinachol rhag disgyn i'r dwylo anghywir, yn ôl Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.

Dywedodd y swyddfa wrth BBC Cymru fod ganddyn nhw "bryderon dybryd" ar ôl iddi ddod i'r amlwg fod miloedd o eitemau o wybodaeth bersonol gyfrinachol wedi ei roi i'r bobl anghywir gan awdurdodau lleol yng Nghymru.

Yn ôl gwaith ymchwil gan grŵp ymgyrchu dros breifatrwydd a hawliau sifil, Big Brother Watch, mae 8 o'r 22 awdurdod lleol yng Nghymru wedi gweld enghreifftiau o ddata'n mynd ar goll neu wedi'i ddwyn dros y tair blynedd ddiwetha'.

Mewn un achos ym mis Chwefror 2009, roedd Cyngor Caerdydd wedi anfon enwau a chyfeiriadau 2,400 o blant mewn angen ac ar gofrestr amddiffyn plant i'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol mewn camgymeriad.

Dywedodd llefarydd ar ran y cyngor fod y "datguddiad wedi'i wneud trwy gamgymeriad".

"Sicrhaodd ymateb cyflym gan yr asiantaeth a dderbyniodd y data a'r awdurdod lleol fod hyn wedi dod i'r amlwg a bod unrhyw beryglon yn gysylltiedig â'r achos dan reolaeth.

"Fe ddigwyddodd yr achos bron i dair blynedd yn ôl ym mis Chwefror 2009.

"Fe ddigwyddodd wrth ddelio â'r gwaith blynyddol o wneud cyfrifiad Plant Mewn Angen, gwaith sy'n cydlynu nifer o asiantaethau ac sy'n gofyn i'r cyngor ofyn am wybodaeth gan bartneriaid eraill ynglŷn â phlant mewn angen yn yr ardal."

'Camgymeriad dynol'

Cadarnhaodd y llefarydd fod data'n ymwneud â'r plant dan sylw wedi'i e-bostio at y Gwasanaeth Iechyd, a gysylltodd gyda'r awdurdod lleol ar ôl sylweddoli fod y wybodaeth yn gyfrinachol.

"Fe weithredodd yr awdurdod yn syth i sicrhau bod y mater yn cael ei ddatrys yn y modd priodol, nad oedd unrhyw wybodaeth bellach yn cael ei ddatgelu a cheisio darganfod sut y gwnaed y camgymeriad yn y lle cynta'," meddai'r llefarydd.

Sefydlwyd mai "camgymeriad dynol" oedd wrth wraidd y datgelu a dywedodd y cyngor eu bod "wedi cadarnhau manylion y broses gyfrifiad yn llawn er mwyn osgoi camgymeriadau tebyg yn y dyfodol".

Mewn achosion eraill, cafodd 5 gliniadur a 4 cof bach USB eu colli gan gynghorau.

Mae pob cyngor dan sylw wedi dweud wrth BBC Cymru eu bod yn ystyried amddiffyn data personol yn fater difrifol iawn a'u bod wedi cyflwyno dulliau gweithredu llymach.

'Ymarfer da'

Ond dywedodd Anne Jones, Comisiynydd Cynorthwyol Cymru yn Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth, wrth BBC Cymru bod ganddi "bryderon dybryd" am nifer yr achosion ble mae cynghorau wedi colli gwybodaeth bersonol sensitif, gan ddisgrifio'r sefyllfa fel un "ddifrifol iawn".

"Rydym yn siarad am wybodaeth sensitif yn mynd i'r bobl anghywir, ac mae hynny'n mynd i achosi llawer o boen i unigolion...dyw pobl ddim eisiau'r math yna o wybodaeth i fod yn gyhoeddus, sef beth allai ddigwydd yn y sefyllfa yma," meddai.

Yn ôl Mrs Jones, mae angen i gynghorau wneud mwy fel bod staff yn ymwybodol o ddifrifoldeb y mater.

"Rydym yn anelu at ddiwylliant o gydymffurfio, o ymarfer da wrth ddelio gyda data, ble mae'n dod yn reddfol i staff wneud pethau'n gywir...camgymeriadau staff 'da ni'n son amdanyn nhw; diffyg sylw at fanylder, dyna'r maes sydd angen edrych arno."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.