Dim encore i gôr meibion

Llanelli, Pendyrus, Treorci, Pontarddulais, rhai o enwau mawr corau meibion Cymru.

Yn eu plith yr oedd Ystradgynlais.

Ond mae hi'n ddiwedd cyfnod yn ochr ucha Cwm Tawe wrth i'r côr meibion ddod i ben ar ôl 60 mlynedd o ddiddanu cynulleidfaoedd yng Nghymru a thu hwnt.

Roedd y côr wedi bod yn cael trafferth denu aelodau ifanc ers peth amser.

Wrth i'r côr grebachu maen nhw wedi gorfod wynebu bod oedran yn drech na nhw.

Ond yw diwedd y daith i'r côr yma yn arwydd o newid cymdeithasol ehangach?

Siom

"Yn y ddwy flynedd diwethaf rydym wedi colli aelodaeth di-ri," meddai cadeirydd ola'r côr Rhydian Griffiths.

"Mae rhai wedi marw a rhai wedi mynd yn rhy hen, rhai wedi mynd yn sâl ac yn methu parhau.

"Rydym wedi cwpla lan gyda chwech o denoriaid.

"Allwn ni ddim parhau efo chwech, roedd un yn 89 oed; un yn 82, fi yn 80, un yn 26 a'r ddau arall yn eu 60au."

Yn un o gaffis y dref, Merlins, mae rhai o'r cwsmeriaid yn siomedig fod y côr wedi dod i ben.

"Roeddem dros ein 100 ar y llwyfan blynydde' nôl," meddai'r cyn-aelod Arthwel Williams.

"Roedd côr da ganddo ni, neilltuol o dda ond 'na fel ma' hi yng Nghymru ac eithrio yng Nghaerdydd.

"Ma' fel bo'r corau yn llwyddiannus yn y brifddinas."

Yn ôl John Wadley Williams, dyw corau meibion ddim yn apelio at bobl ifanc.

"Mae gan yr ieuenctid bethe eraill i'w gwneud yn does."

Colli diwydiant

Mae corau Cwmtwrch a Chreunant hefyd wedi dod i ben yn yr un ardal.

Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Un o'r corau llwyddiannus yw Pontarddulais

Am gyfnod yn y 1990au, Rob Nicholls, oedd organydd swyddogol Côr Meibion Ystradgynlais.

Mae e'n credu fod colli diwydiant wedi arwain at dranc ambell gôr.

"Wrth feddwl am fandiau pres, cwmnïoedd dramâu, cymdeithasau llenyddol a chorau cymysg a meibion, pan oedd y gwaith yn ffynnu roedd popeth fel yma yn ffynnu yn y gymdeithas.

"Wrth weld tranc y diwydiannau a'r gwaith yn diflannu rydym yn gweld y tranc o ran yr ochr ddiwylliannol yn ogystal."

Ym Mhontarddulais mae'r côr meibion yn mynd o nerth i nerth er eu bod nhw hefyd yn cael trafferth denu pobl ifanc.

"Mae un o ddau ifanc yn y côr ond ry' ni yn denu'r rhai sy'n ymddeol," meddai John Davies yw cadeirydd y côr.

"Mae'n ffordd o lenwi bwlch wedi'r gwaith."

Straeon perthnasol