Prifysgol: 'Blwyddyn i'w hanghofio'

Prifysgol Cymru Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Ar ddechrau 2011 roedd y brifysgol yn un o'r sefydliadau mwya o'i fath yn y Deyrnas Gyfun

Ym myd addysg uwch mis Awst nid mis Rhagfyr yw'r adeg bob blwyddyn i asesu.

Ond o safbwynt y calendr academaidd neu'r un arferol mae wedi bod yn flwyddyn i'w hanghofio i Brifysgol Cymru.

Ar ddechrau 2011 roedd y brifysgol o hyd yn un o'r sefydliadau mwya o'i fath yn y Deyrnas Gyfun. Erbyn diwedd mis Hydref i bob pwrpas roedd hi ar fin cael ei diddymu.

Roedd y penderfyniad ar ôl wythnosau o bwysau, ar ôl i ymchwiliad BBC Cymru ddatgelu bod myfyrwyr o dramor yn cael cyfle i dwyllo er mwyn cael graddau'r brifysgol.

Cafodd cofrestrydd, swyddog mynediad a darlithydd coleg yn Llundain - oedd yn un o bartneriaid Prifysgol Cymru - eu diarddel o'u gwaith dros dro ac mae'r Asiantaeth Ffiniau a Heddlu Llundain o hyd yn ymchwilio.

Mae pawb sy'n ymwneud â'r sgandal wedi gwadu'r honiadau.

Arwain

Erbyn canol mis Hydref roedd hyd yn oed aelodau presennol Prifysgol Cymru, fel Prifysgol Cymru Casnewydd, yn galw am ddod â'r sefydliad i ben.

Image copyright Getty Images
Image caption Roedd newidiadau mawr yn effeithio ar ysgolion Cymru

Yna, dair wythnos ar ôl i'r stori dorri, cyhoeddwyd fod cynlluniau i adfywio'r brifysgol drwy uno â phrifysgolion eraill yn cael eu troi wyneb i waered.

Yn lle creu prifysgol newydd o dan faner Prifysgol Cymru, y Drindod Dewi Sant fyddai'n arwain y gyfundrefn newyd.

Yn y broses byddai Prifysgol Cymru yn colli ei Siartr Frenhinol, ei hawl i roi graddau a'i henw.

Roedd newidiadau mawr yn effeithio ar ysgolion hefyd yn 2011.

Ym mis Chwefror dywedodd y Gweinidog Addysg, Leighton Andrews, fod 'na fethiant cyfundrefnol, llaesu dwylo a thanberfformio.

Cyflwynodd gynllun i wella safonau fyddai'n ail-ymddangos fel asgwn cefn polisïau y Blaid Lafur yn Etholiad y Cynulliad ym mis Mai.

Fe enillodd y blaid yr etholiad ond heb fwyafrif clir.

Gwthio

Serch hynny, mae'r gweinidog wedi gwthio 'mlaen ei agenda i ddiwygio'r system wrth gyflwyno Uned Gwella Safonau a chynlluniau ar gyfer profion darllen a mathemateg newydd i blant chwech oed.

Mwya dadleuol o bell ffordd oedd system fandio ysgolion uwchradd - asesiad Llywodraeth Cymru o bob ysgol y wlad gafodd ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr.

Gwrthwynebodd yr undebau athrawon yn llym a chyhuddo'r llywodraeth o enwi a chywilyddio ysgolion.

Ym mis Mai cyhoeddodd BBC Cymru wybodaeth am berfformiad ysgolion oedd wedi ei chasglu oherwydd ceisiadau o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth.

Dyma'r wybodaeth gynta o'i math ar gael i rieni yn gyhoeddus ers i dablau cynghrair ysgolion gael eu diddymu gan Lywodraeth Cymru ddegawd yn ôl.

Dryswch

Erbyn hyn, mae'r llywodraeth wedi cyflwyno'r system fandio ond mae 'na ddryswch wedi bod ynghylch rhai o'r canlyniadau.

Mae sgôr ysgolion ar sail canlyniadau arholiad a phresenoldeb ond mae'n cael ei haddasu yn ôl cyfraddau plant sy'n derbyn cinio ysgol am ddim.

Mae hynny'n golygu bod rhai ysgolion y mae eu disgyblion wedi perfformio'n dda mewn arholiadau mewn band is nac ysgolion eraill â chanlyniadau gwaeth.

Fe fydd yn werth cadw golwg ar sut mae rhieni yn defnyddio'r wybodaeth newydd yn 2012 - a nodi pa ysgolion fydd yn gwella erbyn i'r canlyniadau gael eu cyhoeddi ym mis Rhagfyr 2012.