Golwg ar y flwyddyn wleidyddol a fu yng Nghymru

Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Mae nifer o newidiadau wedi bod yn Y Senedd yn ystod 2011

Gydag argyfwng economaidd yn hofran fel cwmwl uwchben y cyfan a chyda refferendwm ac etholiad yn cael eu cynnal, go brin y gellid ystyried 2011 yn flwyddyn ddigyffro yn wleidyddol.

Y refferendwm ynghylch cynyddu pwerau'r Cynulliad oedd yr eitem gyntaf ar agenda arweinwyr pob un o'r pedair prif blaid.

Am unwaith roedd y pedwar yn canu o'r un caniedydd gyda Carwyn Jones, Ieuan Wyn Jones, Nick Bourne a Kirsty Williams i gyd yn ymgyrchu dros bleidlais 'Ie'.

Gyda'r unfrydedd pleidiol a gwendid trefniadol yr ymgyrch 'Na' efallai nad oedd yn syndod mai ateb cadarnhaol gafwyd gan bobol Cymru.

Serch hynny roedd maint y fuddugoliaeth gyda phob sir, namyn un, o blaid yn destun dathlu i gefnogwyr datganoli.

Ffrwyth cytundeb clymblaid 'Cymru'n Un' oedd y ffaith bod y refferendwm wedi ei chynnal llawer yn gynt nac yr oedd rhai yn disgwyl - yn enwedig o fewn y Blaid Lafur seneddol.

Colli tir

Ond os oedd lle gan Blaid Cymru i ddathlu ynghylch ei dylanwad ym mis Mawrth roedd clatsied yn ei disgwyl ym mis Mai.

Yn etholiad y Cynulliad llwyddodd Llafur i ennill union hanner y seddi gyda Phlaid Cymru'n coll ei lle fel yr ail fwyaf wrth i'r Ceidwadwyr ei goddiweddyd.

Image copyright Other
Image caption Penderfynodd Ieuan Wyn Jones sefyll i lawr ac fe gollodd Nick Bourne ei sedd yn yr etholiad

Y blaid arall i golli tir yn yr etholiad oedd y Democratiaid Rhyddfrydol ond yn yr amgylchiadau gwleidyddol presennol roedd y blaid yn cyfri cadw pump o'i chwe sedd fel tipyn i ddihangfa.

Trwy hap a damwain y drefn etholiadol fe arweiniodd llwyddiant y Ceidwadwyr yn yr etholaethau at fethiant ei harweinydd Nick Bourne i gadw ei sedd ranbarthol.

Rhaid felly oedd bwrw iddi i ddewis arweinydd newydd.

Ar ôl brwydr agos ond gwaraidd y ffarmwr o Fro Morgannwg Andrew RT Davies gafodd ei ddewis.

Gallai'r penderfyniad hwnnw arwain at newid cyfeiriad sylfaenol gan y Ceidwadwyr yn y Cynulliad - newid nad yw'n apelio at y cyfan o'u haelodau.

Yn sgil eu canlyniad siomedig, cyhoeddodd arweinydd Plaid Cymru Ieuan Wyn Jones ei fod yn yntau'n bwriadu camu i'r naill ochor i ganiatáu i arweinydd newydd gael ei ddewis.

Etholir ei olynydd yn y flwyddyn newydd a chyda pedwar yn ymgeisio anodd yw proffwydo pwy fydd yn fuddugol nac i ba gyfeiriad y bydd y blaid yn cael ei harwain.

Fe roddodd y mynd a dod yn rhengoedd y gwrthbleidiau rhywfaint o seibiant i Carwyn Jones with iddo ffurfio llywodraeth un blaid - llywodraeth wnaeth lwyddo i oroesi ei her fawr gynta' trwy sicrhau ei chyllideb gyda chymorth y Democratiaid Rhyddfrydol.

Straeon perthnasol