Rhieni am adfer profion am afiechyd

Image copyright SPL
Image caption Mae 1 o bob 4,000 o fechgyn yn datblygu Distroffi Cyhyrau Duchenne

Dywed rhieni plant sydd â chyflwr Distroffi Cyhyrau Duchenne y byddan nhw'n brwydro i adfer profion am y cyflwr yng Nghymru.

Cafodd profion ar fabanod newydd-anedig eu diddymu ar ddiwedd mis Tachwedd y llynedd gan Lywodraeth Cymru, oedd yn dweud nad oedd y profion bellach yn "ddiogel a dibynadwy".

Cymru oedd yr unig wlad yn y DU i sgrinio am y cyflwr, sy'n afiechyd difrifol sy'n effeithio ar y cyhyrau.

Dywedodd elusen Ymgyrch Distroffi'r Cyhyrau: "Rydym yn deall fod rhaglenni sgrinio yn gymhleth ac angen amser ac adnoddau i'w sefydlu.

"Rydym yn galw am adnoddau ychwanegol er mwyn gwella cywirdeb sgrinio babanod am Duchenne.

"Mae'r dystiolaeth gynnar o astudiaethau peilot yn America ac Awstralia yn dangos y gall y profion gael eu gwneud mewn modd dibynadwy.

"Ein pryder yw y bydd sgrinio babanod am Duchenne yn cael ei ddiddymu yn y tymor hir, a hynny mewn cyfnod allweddol gyda thriniaethau posib ar y gorwel."

Bechgyn yn bennaf

Ychwanegodd yr elusen y gall diagnosis cynnar helpu teuluoedd nid yn unig i ymdopi gyda'r effaith seicolegol o ddelio gyda'r newyddion, ond hefyd i sicrhau bod eu plentyn yn cael y sylw meddygol priodol o oed cynnar.

Bechgyn sy'n dioddef o'r cyflwr yn bennaf o Distroffi Cyhyrau Duchenne er y gall effeithio ar ferched mewn rhai achosion. Mae tua un o bob 4,000 o fechgyn yn datblygu'r cyflwr rhwng 1 a 3 oed.

Gall y cyflwr fyrhau bywyd, ac nid oes gwellhad er bod modd defnyddio cyffuriau a ffisiotherapi i reoli'r cyflwr.

Adweithydd

Mewn datganiad, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru nad oedd disgwyl y byddai'r profion yn ailddechrau yn y dyfodol agos o leiaf.

Dywedodd y datganiad: "Daeth y gwasanaeth yma i ben gan nad oedd y Ganolfan Rheoli Clefydau (CDC) yn yr Unol Daleithiau bellach yn medru cyflenwi adweithydd cemegol ar gyfer y prawf, a hynny gan mai dim ond pedwar labordy drwy'r byd oedd yn ei ddefnyddio.

"Roedd hyn yn golygu nad oedd Achrediad Clinigol Patholegol (CPA) yn fodlon cymeradwyo'r labordy yng Nghymru.

"Does dim disgwyl y bydd y materion yma'n cael eu datrys yn fuan, ac felly nid oes modd darparu gwasanaeth diogel a dibynadwy."

Dechreuodd y rhaglen sgrinio yng Nghymru ym mis Gorffennaf 1990, ac roedd y profion yn cael eu cynnal gan Labordy Sgrinio Smotyn Gwaed y Newydd-anedig, sy'n rhan o adran Biocemeg Meddygol Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro.

Distroffi Cyhyrau Duchenne Image copyright SPL
Image caption Mae 1 o bob 4,000 o fechgyn yn datblygu Distroffi Cyhyrau Duchenne

Dywed rhieni plant sydd â chyflwr Distroffi Cyhyrau Duchenne y byddan nhw'n brwydro i adfer profion am y cyflwr yng Nghymru.

Cafodd profion ar fabanod newydd-anedig eu diddymu ar ddiwedd mis Tachwedd y llynedd gan Lywodraeth Cymru, oedd yn dweud nad oedd y profion bellach yn "ddiogel a dibynadwy".

Cymru oedd yr unig wlad yn y DU i sgrinio am y cyflwr, sy'n afiechyd difrifol sy'n effeithio ar y cyhyrau.

Dywedodd elusen Ymgyrch Distroffi'r Cyhyrau: "Rydym yn deall fod rhaglenni sgrinio yn gymhleth ac angen amser ac adnoddau i'w sefydlu.

"Rydym yn galw am adnoddau ychwanegol er mwyn gwella cywirdeb sgrinio babanod am Duchenne.

"Mae'r dystiolaeth gynnar o astudiaethau peilot yn America ac Awstralia yn dangos y gall y profion gael eu gwneud mewn modd dibynadwy.

"Ein pryder yw y bydd sgrinio babanod am Duchenne yn cael ei ddiddymu yn y tymor hir, a hynny mewn cyfnod allweddol gyda thriniaethau posib ar y gorwel."

Bechgyn yn bennaf

Ychwanegodd yr elusen y gall diagnosis cynnar helpu teuluoedd nid yn unig i ymdopi gyda'r effaith seicolegol o ddelio gyda'r newyddion, ond hefyd i sicrhau bod eu plentyn yn cael y sylw meddygol priodol o oed cynnar.

Bechgyn sy'n dioddef o'r cyflwr yn bennaf o Distroffi Cyhyrau Duchenne er y gall effeithio ar ferched mewn rhai achosion. Mae tua un o bob 4,000 o fechgyn yn datblygu'r cyflwr rhwng 1 a 3 oed.

Gall y cyflwr fyrhau bywyd, ac nid oes gwellhad er bod modd defnyddio cyffuriau a ffisiotherapi i reoli'r cyflwr.

Adweithydd

Mewn datganiad, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru nad oedd disgwyl y byddai'r profion yn ailddechrau yn y dyfodol agos o leiaf.

Dywedodd y datganiad: "Daeth y gwasanaeth yma i ben gan nad oedd y Ganolfan Rheoli Clefydau (CDC) yn yr Unol Daleithiau bellach yn medru cyflenwi adweithydd cemegol ar gyfer y prawf, a hynny gan mai dim ond pedwar labordy drwy'r byd oedd yn ei ddefnyddio.

"Roedd hyn yn golygu nad oedd Achrediad Clinigol Patholegol (CPA) yn fodlon cymeradwyo'r labordy yng Nghymru.

"Does dim disgwyl y bydd y materion yma'n cael eu datrys yn fuan, ac felly nid oes modd darparu gwasanaeth diogel a dibynadwy."

Dechreuodd y rhaglen sgrinio yng Nghymru ym mis Gorffennaf 1990, ac roedd y profion yn cael eu cynnal gan Labordy Sgrinio Smotyn Gwaed y Newydd-anedig, sy'n rhan o adran Biocemeg Meddygol Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro.