Achosion brys ar eu hucha ers 10 mlynedd

Pelydr-X
Image caption Mae'r clefydau'n cynnwys broncitis ac emffysema

Mae ystadegau'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru'n dangos bod nifer yr achosion brys â chlefydau'r ysgyfaint ar ei ucha ers 10 mlynedd.

Dywedodd Sefydliad yr Ysgyfaint yng Nghymru fod angen help ar gleifion emffysema ynghynt.

Mae cadeirydd y mudiad wedi rhybuddio y gallai'r nifer gynyddu am flynyddoedd wrth i'r rhai oedd yn ysmygu 20 mlynedd yn ôl - pan oedd ysmygu ar ei anterth - fynd yn sâl.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn gwella help cymunedol.

Yn 2010-11, aeth 46,218 o achosion brys i mewn i ysbytai, y ganran ucha ym Merthyr Tudful a'r isa ym Mhowys.

Y clefydau mwya cyffredin, meddai cadeirydd y mudiad, y Dr Patrick Flood-Page, oedd emffysema, broncitis a niwmonia.

Gallai feirws neu dywydd oer effeithio ar yr ystadegau, meddai, ond prif reswm y cynnydd oedd ysmygu.

"Mae'n debyg y bydd nifer y rhai sy'n diodde o Glefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint, hynny yw broncitis ac emffysema, yn codi o bosib tan 2020.

"Ac mae hyn ar sail y nifer oedd yn ysmygu 20 mlynedd yn ôl."

Dywedodd fod angen rhoi triniaeth yn y gymuned cyn bod y niferoedd yn gostwng a bod rhestrau aros ar gyfer rhaglenni adsefydlu'n rhy hir.

'Rheoli'r cyflwr'

Roedd Brian Lawley, 65 oed o Abertawe, yn gorfod mynd i'r ysbyty am ei fod yn diodde o Glefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint.

"Roedd y rhaglen adsefydlu'n werthfawr ... mae rhywun yn dysgu rheoli'r cyflwr a wy ddim wedi bod yn yr ysbyty ers 2003," meddai.

"Wnes i roi'r gore i smocio ar ôl mynd yn dost. Y tro cynta ma' rhywun yn mynd am Belydr-X mae'n stopio.

"S'dim modd gwella'r clefyd ond ma' modd ei arafu."

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod nhw, y sefydliad a'r byrddau iechyd lleol wedi bod yn adnabod heriau'r rhaglenni adsefydlu.

"Mae'r gwasanaeth ar gael ymhob bwrdd iechyd lleol a chynllun gweithredu ymhob un.

"Rydym yn cadw golwg ar y sefyllfa er mwyn sicrhau bod modd cwrdd â'r galw a lleihau rhestrau aros."

Achosion brys clefydau'r ysgyfaint yng Nghymru
Sir Derbyniadau 2001-02 fesul 100,000 Derbyniadau 2010-11 fesul 100,000
Blaenau Gwent 1,432.82 1,787.43
Pen-y-bont 1,595.93 1,553.54
Caerffili 1,464.14 1,617.64
Caerdydd 1,318.56 1,314.38
Sir Gaerfyrddin 1,105.03 1,149.25
Ceredigion 1,010.48 1,056.79
Conwy 1,306.5 1,175.82
Sir Ddinbych 1,434.95 1,183.09
Sir y Fflint 1,029 1,208.69
Gwynedd 955.67 1,528.69
Môn 1,065.22 1,527.07
Merthyr Tudful 1,935.25 2,095.32
Sir Fynwy 1,031.07 1,357.45
Castell-nedd Port Talbot 1,685.28 1,498.99
Casnewydd 1,128.56 1,487.99
Sir Benfro 1,175.61 1,305.27
Powys 1,046.38 990
Rhondda Cynon Taf 1,590.23 1,794.88
Abertawe 1,349.43 1,450.44
Bro Morgannwg 1,128.22 1,358.01
Torfaen 1,311.59 1,607.25
Wrecsam 1,286.89 1,284.75
Cymru 1,294.31 1,405.73

Straeon perthnasol