'Atal carcharor rhag siarad Cymraeg' ar y ffôn gyda'i fab

Mae gŵr 25 oed o Gaernarfon, sy' mewn carchar yn Lloegr, wedi cysylltu â'i Aelod Seneddol, gan hawlio bod awdurdodau'r carchar yn ei atal rhag siarad Cymraeg efo'i fab chwe mlwydd oed.

Mae mam Martin Tate, Linda Jones, yn dweud bod y cysylltiad ffôn wedi cael ei dorri bob tro y cafodd y Gymraeg ei siarad rhwng y carchar yn Stockton-on-Tees, ger Middlesbrough, a'i chartref.

Mewn datganiad dywedodd llefarydd ar ran y Gwasanaeth Carchardai eu bod "yn clustfeinio ar alwadau ffôn carcharorion am resymau diogelwch".

"Mae'n bosib' i'r carcharorion wneud galwadau mewn unrhyw iaith dramor, cyn belled ein bod yn cael rhybudd o 48 awr i baratoi gwasanaeth cyfieithu," ychwanegodd.

Cafodd Mr Tate ei garcharu am ddwyn car ac o ymosod.

Dywedodd ei fam ei bod yn derbyn y dylai gael ei gosbi ond mae hi'n dweud ei bod yn teimlo yn anghyfforddus yn siarad Saesneg gyda fo.

"Alla i ddim siarad Saesneg yn iawn, dydio ddim yr un fath siarad Saesneg efo fo.

"Pam bo rhaid i mi siarad Saesneg efo fo?"

Dywedodd yr AS Hywel Williams bod "awdurdodau'r carchar yn ei rwystro" rhag bod yn gyfrifol a chadw cysylltiad gyda'i deulu tra ei fod o dan glo.

Gorchymyn

"Er nad ydw i yn cyfiawnhau ei drosedd, mae carcharorion yn cael eu hannog i gadw'r cysylltiad teuluol. Dydi'r awdurdodau ddim yn caniatáu i Mr Tate wneud hyn.

"O'r hyn dwi wedi cael ar ddeall, pan mae Mr Tate yn ffonio adre ac yn siarad Cymraeg, mae'r awdurdodau yn torri ar ei draws ac mae o'n cael gorchymyn i siarad Saesneg.

"Mae'n cael ei annog i ddweud wrth ei fam am 'speak English', sy'n beth ofnadwy iawn."

Dywedodd nad yw mab Mr Tate yn gallu siarad Saesneg eto ac felly does dim modd iddo gael sgwrs gyda fo.

"Mae'r cyfan yn gwbl annerbyniol," ychwanegodd Mr Williams.

"Dwi wedi cysylltu efo'r carchar i holi am hyn a dywedodd un o'r swyddogion wrtha i drosodd a throsodd nad oedd modd i Mr Tate siarad Cymraeg a chyfeiriodd at y Gymraeg fel 'foreign tongue'.

"Mae'n llawer rhy ddrud i dalu am rywun i fonitro'r alwad oedd eu sylw a bod carcharorion o bob rhan o'r byd yn ymdopi yn dda yn Saesneg.

'Annerbyniol'

"Mae 'na ddiffyg dealltwriaeth yn llwyr."

Mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg wedi galw am newid polisi.

Dywedodd Cadeirydd y Bwrdd, Meri Huws, bod y sefyllfa'n "hollol annerbyniol".

Aeth ymlaen i ddweud nad oes synnwyr yn honiad yr awdurdodau na ellir trefnu gwasanaeth monitro galwadau ar fyrder, gan fod y gwaith yn gallu digwydd o unrhyw le yng Nghymru.