Coffáu ffrwydrad angheuol Doc Penfro

Y Barics Amddiffynadwy yn Noc Penfro Image copyright Other
Image caption Cafodd 18 o ddynion eu lladd yn y fan a'r lle a bu farw dyn arall drannoeth.

Mae amgueddfa yn Noc Penfro yn apelio am wybodaeth gan drigolion sy'n cofio damwain ffrwydryn tir a laddodd 19 o bobl yn y dref.

Mae yna gynlluniau i nodi'r drasiedi ddigwyddodd ym mis Ebrill 1942.

Cafodd 18 o ddynion eu lladd yn y fan a'r lle a bu farw un arall drannoeth.

Mae amgueddfa'r dref am siarad â phobl sy'n cofio'r digwyddiad am na chafodd y ddamwain eu hysbysu'n eang oherwydd sensoriaeth yn ystod Yr Ail Ryfel Byd.

Digwyddodd y ddamwain ar Ebrill 28 1942 yn y Barics Amddiffynadwy yn Noc Penfro.

'Dau ffrwydriad'

Dywedodd Martin Cavaney o Ymddiriedolaeth Amgueddfa Doc Penfro fod grŵp o filwyr Corfflu'r Arloeswyr yn cael hyfforddiant sut i waredu ffrwydriaid tir yn yr hen gaer pan ddigwyddodd y ddamwain.

"Does neb yn gwybod beth yn union ddigwyddodd ond rydyn ni'n credu bod dau ffrwydriad wedi digwydd," meddai.

"Er bod y dref wedi dioddef bomio trwm yn ystod yr Ail Ryfel Byd hwn oedd y digwyddiad a laddodd y nifer mwyaf o bobl yn ystod y rhyfel.

"Roedden ni'n meddwl y dylid coffau'r digwyddiad, felly rydyn ni'n mynd i ddadorchuddio plac ag enwau'r milwyr fu farw arno."

Mae 18 o'r dynion wedi eu claddu ym Mynwent Milwrol Llanion yn Noc Penfro.

Merch leol

Bydd rhai o berthnasau'r milwyr fu farw yn mynychu'r seremoni.

Ond yn ôl Mr Cavaney, mae'r ymddiriedolaeth am siarad ag unrhyw un sy'n cofio'r digwyddiad neu sydd â pherthnasau oedd yn ei gofio.

"Cafodd un o chwe merch oedd yn dod i'r gwaith yn y barics ei hanafu gan y ffrwydrad ac mae'n debygol ei bod hi'n ferch leol," meddai Mr Caveney.

"Rydyn ni'n chwilio am atgofion lleol."

Yr unig Gymro fu farw oedd John Brenig Jones o Nantgarw ger Caerdydd.

Roedd y lleill yn hanu o Loegr a'r Alban.

"Efallai mai'r drasiedi fwyaf yw bod tri o'r dynion yn Almaenwyr o dras Iddewig a lwyddodd i ddianc o'r Natsïaid cyn y rhyfel ac wedi gwirfoddoli i wasanaethu gyda'r Corfflu," ychwanegodd Mr Cavaney.

Dylai unrhyw un â gwybodaeth gysylltu ag Ymddiriedolaeth Amgueddfa Doc Penfro.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.