Colli 'un o'r selocaf'

Dewi Tomos Image copyright Other
Image caption Bu Dewi Tomos yn Gadeirydd Cyfeillion Cae'r Gors ers 2004

Rhoddwyd teyrngedau i'r hanesydd lleol enwog, Dewi Tomos, fu farw'n sydyn yn 69 oed.

Yn gyn-ddirprwy brifathro yn Ysgol Bro Lleu, Penygroes yng Ngwynedd, fe oedd Cadeirydd Cyfeillion Cae'r Gors, canolfan dreftadaeth Kate Roberts yn Rhosgadfan.

Bu farw yn ei gartref dros y penwythnos wedi salwch byr.

Yn 2009 cyhoeddodd Llyfr Lloffion Cae'r Gors yn olrhain hanes teuluoedd chwarel oedd yn byw yn y bwthyn yn ystod y 18fed a'r 19eg ganrif.

Cafodd ei urddo i Orsedd Y Beirdd yn ddiweddarach y flwyddyn honno am ei gyfraniad i fywyd diwylliannol Cymru.

'Selocaf'

Wrth roi teyrnged iddo, dywedodd Angharad Tomos, aelod o fwrdd Canolfan Cae'r Gors: "Gwyddai am bob bryncyn a chwarel yn y cyffiniau, pob tŷ a phob tylwyth.

"Pan gychwynnodd Guto Roberts ac Eirug Wyn godi arian i sefydlu Cyfeillion Cae'r Gors, roedd Dewi ymysg y cynta i wirfoddoli.

"Gwasanaethodd y fenter am dros 20 mlynedd, gan fod yn gadeirydd yn ystod y blynyddoedd olaf.

"Nid oedd pall ar ei sêl a'i frwdfrydedd. Byddai'n arwain criwiau o blant ar hyd y Lôn Wen, gan ddysgu iddyn nhw enwau blodau a thyfiant, gan agor eu llygaid i'w treftadaeth gyfoethog a rhoi hanes bywyd ers talwm iddyn nhw, yn enwedig hanes y chwarelwyr.

Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Canolfan Dreftadaeth Cae'r Gors yn Rhosgadfan

"Dylai brwdfrydedd Dewi fod yn symbyliad inni i gyd gario mlaen ond teimlwn, serch hynny, ein bod wedi colli un o'r selocaf yn ein mysg."

Mae Mr Tomos yn gadael gweddw, Mair, a thri o blant, Gwydion, Rhiannon a Gwenllian.

Straeon perthnasol