Gweinidog 'yn gwybod am broblemau'

Logo Awema Image copyright Other
Image caption Cafodd arian cyhoeddus ei atal i'r elusen ar ôl i ymchwiliad ganfod "methiannau sylweddol a sylfaenol"

Dywedodd un o gyn Aelodau Cynulliad Plaid Cymru ei fod wedi trafod yr elusen lleiafrifoedd ethnig, Awema, gyda Gweinidog Llywodraeth Leol Llywodraeth Cymru cyn mis Mai'r llynedd.

Roedd adroddiad a gyhoeddwyd yn gynharach ym mis Chwefror wedi casglu bod 'na wendidau amlwg yn y modd y cafodd yr elusen ei rheoli.

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn cynnal adolygiad annibynnol i'r arian mae'r elusen wedi ei dderbyn dros y blynyddoedd ac fe fydd y Comisiwn Elusennau hefyd yn cynnal ymchwiliad.

Cafodd arian cyhoeddus ei atal i'r elusen gan Lywodraeth Cymru ar ôl i ymchwiliad ganfod "methiannau sylweddol a sylfaenol".

Cyfarfodydd

Roedd Dr Dai Lloyd yn AC dros Gorllewin De Cymru tan etholiadau'r Cynulliad yn 2011, ac roedd hefyd yn llefarydd y blaid ar Gyfiawnder Cymdeithasol.

Fel rhan o strwythur y glymblaid oedd yn bodoli ar y pryd rhwng Llafur a Phlaid Cymru, byddai llefarwyr Plaid Cymru ar bob pwnc yn cynnal cyfarfodydd rheolaidd gyda'r gweinidogion perthnasol yn y blaid Lafur.

Yn ystod un o'r cyfarfodydd hyn y cododd Dr Lloyd fater Awema gyda Mr Sargeant - yn benodol ei bryderon am y modd yr oedd yr elusen yn cael ei rhedeg.

Ychwanegodd Dr Lloyd bod Mr Sargeant wedi dweud wrtho ei fod yn ymwybodol o'r problemau cyn rhoi sicrwydd bod rhywun yn mynd i'r afael â'r peth.

'Geiriau gwag'

Dywedodd Dr Lloyd: "Roedd y materion ynghylch rhedeg AWEMA a ddygwyd i'm sylw gan f'etholwr yn ddifrifol iawn, a dyna pam i mi eu codi gyda'r Gweinidog Llafur cyn gynted ag yr oedd modd.

"Yn ystod ein cyfarfod wyneb-yn-wyneb, dywedodd Carl Sargeant wrthyf ei fod yn ymwybodol o'r materion, fod pobl yn gweithio ar y peth, a bod rhywun yn mynd i'r afael â'r pwnc.

"Bryd hynny, rhoddais fy ffydd yn yr hyn ddywedwyd wrthyf.

"Fodd bynnag, mae'r datgeliadau brawychus ddaeth i'r wyneb dros yr wythnosau diwethaf wedi dangos nad oedd sicrwydd y Gweinidog Llafur yn ddim mwy na geiriau gwag, diwerth.

"O ystyried yr hyn a wyddom yn awr, rwyf yn bryderus iawn na heriodd Carl Sargeant o gwbl yr hyn oedd yn digwydd yn AWEMA fel y dylasai.

"Byddaf yn cysylltu â Swyddfa Archwilio Cymru i ofyn iddynt ystyried fy mhrofiad i fel rhan o'r ymchwiliad llawn i fater AWEMA.

"Fodd bynnag, bydd llawer o bobl yn pryderu fod hyn yn dystiolaeth bellach o ymdrechion Gweinidogion Llafur i sgubo camreolaeth yn AWEMA dan y mat."

Trafodaeth

Mewn datganiad, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Ni fyddai'n briodol i wneud sylw wrth i ymchwiliad Swyddfa Archwilio Cymru fynd rhagddo."

Bydd Aelodau Cynulliad yn trafod ariannu Awema a rhybuddion blaenorol am yr elusen yn y Senedd ddydd Mercher.

Mae cynnig gan y Democratiaid Rhyddfrydol yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyhoeddi manylion ei rhesymau dros barhau i ariannu Awema er gwaethaf rhybuddion.

Dywedodd eu harweinydd Kirsty Williams: "Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi datganiadau ysgrifenedig pitw ar y mater, ac felly'n osgoi'r cyfle i graffu ar y mater yn y siambr.

"Er gwaethaf yr holl sylw gan y wasg, y cyfryngau a'r cyhoedd, mae'r llywodraeth yn credu y gallan nhw osgoi cyfrifoldeb am y mater."

Straeon perthnasol