Gwerthu crys er mwyn achub clwb

Crys Seland Newydd o 1905 Image copyright BBC news online
Image caption Mae'r crys yn dyddio'n ôl i 1905

Bydd crys rygbi prin Tîm Seland Newydd yn 1905 yn cael ei werthu er mwyn ceisio achub Clwb Rygbi Tycroes yn Nyffryn Aman.

Y gred yw bod y crys, gafodd ei wisgo gan y tîm cyntaf o Seland Newydd i chwarae ym Mhrydain, yn werth £10,000.

Mae'r clwb rygbi ger Rhydaman yn dathlu eu canmlwyddiant y tymor hwn ond mewn peryg o fynd i'r wal oherwydd dyledion o tua £9,000.

Y gred yw mai dim ond wyth o grysau tîm 1905 Seland Newydd, oedd yn cael eu hadnabod fel "The Originals", sydd ar ôl.

"Roedd e'n benderfyniad anodd iawn... roedd yna deimlade cryf yn erbyn gwerthu'r crys," meddai Clive Hanham, aelod o bwyllgor y clwb.

Trysor

"Ma'n un o drysore'r clwb ond os nad yw e'n cael ei werthu fe allwn fynd i'r wal.

Image copyright Other
Image caption Dave Gallaher oedd capten Seland Newydd yn 1905

"Ac oherwydd ei werth roedd e'n rhy ddrud i allu ei arddangos felly mae wedi bod mewn yn y banc am hyd at beder blynedd.

"Ry'n ni wedi ein synnu at y diddordeb ac wedi derbyn nifer o alwadau o Seland Newydd.

"Byddwn yn aros cyn penderfynu'r cam nesa. Yn ein calonne bydde'n neis meddwl y bydd yn mynd i Seland Newydd ond mae'n rhaid i ni feddwl am y clwb - a'r pris fydd yn penderfynu ei ffawd yn y diwedd."

Yn 1905 Cymru oedd yr unig dîm i drechu Seland Newydd ar eu taith gyntaf i Brydain.

Enillodd Cymru o 3-0.

Cafodd y crys sy'n eiddo i Glwb Tycroes ei wisgo yn y gêm yn erbyn Abertawe, gyda'r Originals yn ennill 4-3 yn eu gêm olaf o'r daith.

Cyn-aelod o'r pwyllgor sydd bellach wedi marw roddodd y crys i Glwb Tycroes.

Cyngerdd

Mae problemau ariannol y clwb yn deillio'n bennaf o ganlyniad i gyngerdd na chafodd ei chynnal yn 2011.

Fe wnaeth y clwb dalu £5,000 asiant oedd yn honni ei fod yn gallu denu un o sêr cerddoriaeth bop y byd i Dycroes i ganu.

Roedd yr asiant, Paul Johnson, wedi dweud y byddai'n perswadio'r artist, Alexandra Burke i berfformio.

Ond doedd yr artist ddim wedi derbyn unrhyw wahoddiad.

Yn ogystal â'r blaendal roedd y clwb wedi gwario miloedd ar drefnu'r noson.

Mae Mr Johnson wedi ad-dalu £2,500 ond mae'n dweud fod gweddill yr arian yn nwylo un o'i bartneriaid.

Straeon perthnasol