BBC Cymru Fyw

Cychwyn ar y gwaith o adfywio twyni tywod Cymru

Published
image copyrightOther
image captionGall y system yng Nghynffig ei ddefnyddio mewn ardaloedd eraill o Gymru

Mae'r gwaith o adfywio twyni tywod Cymru wedi cychwyn.

Y nod yw adfer y bywyd gwyllt cynefinol a hefyd gwarchod yr arfordir.

Y twyni cyntaf i dderbyn sylw o dan brosiect peilot yw Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig yn sir Pen-y-bont ar Ogwr.

Bydd y gwaith yn cychwyn drwy wneud chwythdyllau ger aber Afon Cynffig gan helpu'r tywod i symud i'r tir o fewn y system dwyni.

Bydd pantiau llaith a thwyni ifanc moel, heb fawr o lystyfiant arnyn nhw, yn dechrau ffurfio unwaith eto.

Wrth greu'r llecynnau yma o dwyni tywod agored, y gobaith yw bydd bywyd gwyllt yn ffynnu, megis blodau prin fel tegeirian y fign, glesyn y gaeaf deilgrwn a chaldrist y gors.

Mae twyni tywod symudol hefyd yn ffordd dda o amddiffyn yr arfordir wrth iddyn nhw addasu i stormydd a newid yn lefel y môr.

Lliw i'r twyni

"Efallai bod y peiriannau cloddio'n ymddangos braidd yn eithafol, ond mae'r dull yma o reoli'r tir yn cael gwared â'r glaswelltau trwchus ac yn datgelu tir tywodlyd a llaith y gall blodau prin a lliwgar ail-hadu arno," meddai Andy Byfield o Plantlife, sy'n rheoli'r gwaith.

"Yn ystod y degawd nesaf, y disgwyl yw y bydd llu o degeirianau'n aildyfu ar y tir, gan ddod â fflach o liw i'r twyni.

"Bydd Cynffig yn dychwelyd i'w hen ogoniant fel un o'r llefydd gorau yn Ewrop i fywyd gwyllt twyni."

Rheolir y gwaith ar y cyd gan y Cyngor Cefn Gwlad, Cyngor Sir Pen-y-bont ar Ogwr a Plantlife.

image copyrightOther
image captionBydd y system yn hybu tyfiant newydd ac yn helpu amddiffyn yr arfordir

Ychwanegodd Scott Hand, swyddog cadwraeth y Cyngor Cefn Gwlad fod twyni tywod o amgylch arfordir Cymru wedi mynd yn fwy sefydlog dros y 50 mlynedd diwethaf.

"Rydym wedi colli 64% o'n twyni tywod symudol, agored.

"Mae hyn wedi arwain at golli'r amodau y mae bywyd gwyllt y twyni eu hangen i ffynnu.

"Dim ond 2% o dwyni Cynffig sy'n dywod agored erbyn hyn.

"Yn y 1940au, arferai cymaint â 40% fod yn dywod agored.

"Mae hyn yn dangos i ba raddau y mae llystyfiant y warchodfa wedi tyfu'n wyllt."

Tywydd stormus oedd yn gyfrifol am symudiadau'r twyni yn y gorffennol, ond mae wardeniaid presennol Cynffig yn cytuno bod angen cymorth ar natur ar ôl newidiadau yn y tywydd dros y 50 mlynedd diwethaf.

Mae'r arian hefyd yn galluogi'r Cyngor Cefn Gwlad i edrych ar 10 safle arall o amgylch Cymru a fydd yn elwa o'r system yma.

Dywedodd y cyngor y bydd y gwaith yn cael ei wneud yn ddigon pell oddi wrth eiddo, ac ni fydd yn bygwth buddiannau pobl mewn unrhyw ffordd.

Straeon perthnasol

  • Twyni 'mewn peryg o ddiflannu'